Mare Orientale - Polski Serwis Naukowy

Mare Orientale w zbliżeniu

Mare Orientale (zdjęcie z 1967 roku, Lunar Orbiter 4)

Mare Orientale (łac. Morze Wschodnie) – morze księżycowe zlokalizowane na zachodnim skraju widocznej strony Księżyca. Ze względu na położenie obserwacja Mare Orientale z Ziemi jest dość utrudniona.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Morze księżycowe jest to duża, ciemna, pokryta zastygłym bazaltem równina na Księżycu, powstała około 2,5 mld lat temu na skutek uderzeń meteorytów. Zostały nazwane maria, łac. morze, przez wczesnych astronomów, którzy porównali je do mórz ziemskich. Odbijają mniej światła niż obszary górskie lub góry, które są starsze i pokryte glebą albo regolitem. Morza pokrywają 16% powierzchni Księżyca, najwięcej ich znajduje się po jego widocznej stronie. Kilka mórz znajduje się na niewidocznej stronie – są one znacznie mniejsze, przeważnie są to bardzo duże kratery, gdzie następowały lokalne wylania lawy.

Nieznany jest wiek basenu, jaki wypełnia Mare Orientale, ponieważ żadna z misji Apollo nie pobrała z jego powierzchni próbek gruntu. Jakkolwiek uważa się, że jest to jeden z najmłodszych kraterów na Księżycu, dużo młodszy od uformowanego około 3,85 mld lat temu basenu Imbrium.

Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych w latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca.

Współrzędne selenograficzne to układ współrzędnych używany do określania pozycji obiektów znajdujących się na powierzchni ziemskiego księżyca.

Morze to ma średnicę długości 327 km i zajmuje centralną część krateru uderzeniowego o średnicy około 900 km. Krater ten i samo Mare Orientale powstały wskutek uderzenia w powierzchnię Księżyca dużej planetoidy. W przeciwieństwie do większości mórz księżycowych, Mare Orientale jest w raczej niewielkim stopniu pokryte skałami bazaltowymi (grubość ich warstwy dochodzi maksymalnie do 1 km) i ukazuje pierwotną strukturę krateru uderzeniowego.

Mare Imbrium (łac. Morze Deszczów) – położone na bliższej stronie Księżyca, drugie co do wielkości (po Oceanus Procellarum) morze księżycowe. Uformowało się wskutek wypełnienia bazaltem krateru powstałego po uderzeniu meteorytu ok. 3,85 - 3,77 mld lat temu. Zderzenie to zakończyło w historii Księżyca okres zwany nektaryjskim i zapoczątkowało okres imbryjski.

Lunar Orbiter 4 - czwarta z bezzałogowych sond programu Lunar Orbiter. Satelita ten został zaprojektowany tak, aby wykorzystać to, iż jego trzej poprzednicy zakończyli już mapowanie terenu i wybór lokalizacji dla załogowych misji programu Apollo.

Nazwa "Mare Orientale" po raz pierwszy pojawiła się w książce "Der Mond" niemieckiego astronoma Juliusa Franza w 1906 roku. Dopiero jednak badania Gererda Kuipera w latach 60. pozwoliły na ustalenie, że morze to jest pochodzenia kraterowego. Sam przymiotnik Orientale, czyli Wschodni, odnosi się do położenia morza na wschodnim skraju widocznej strony Księżyca; nazwa nie uległa zmianie mimo przemianowania strony wschodniej na zachodnią przez "konwencję astronautyczną" w roku 1961.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Współrzędne selenograficzne: 19,4 S 92,8 W