Marek Furiusz Kamillus - Polski Serwis Naukowy

Marek Furiusz Kamillus (Marcus Furius Camillus) (zm. 364 p.n.e.) - dowódca rzymski, sześciokrotny trybun wojskowy. Jego sukcesy na polu bitwy zaowocowały nadaniem mu przydomka - "drugiego założyciela Rzymu".

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Latynowie (łac. Latini) – jedno z plemion italskich żyjące w regionie ujścia Tybru i Gór Albańskich, który został nazwany od nich Lacjum (Latium vetus). Najważniejszym miastem początkowo była Alba Longa (dziś Albano). Latynowie stworzyli cywilizację zwaną kulturą Lacjum.

Marek Kamillus przeszedł do historii jako wybitny dowódca. W 429 p.n.e. odniósł zwycięstwo na armiami Wolsków i Etrusków. W 396 p.n.e. mianowano go trybunem, a później dyktatorem podczas nowej wojny z Etruskami. Również i tym razem osiągnął zwycięstwo i zdobył etruskie miasto Weje. Mocno ufortyfikowane miasto zdobyte dzięki podkopowi tak obliczonemu, aby jego wyjście przypadało na samym rynku miasta. Po jego zdobyciu w 396 p.n.e., odbył okazały triumf, w którym jako pierwszy w historii jechał rydwanem zaprzężonym w cztery białe konie. Był to także ostatni przypadek, by triumfator miał pomalowaną na czerwono twarz. W czasie wojny z Falerami znów został trybunem, ale musiał ustąpić ze stanowiska, oskarżony o nadużycia. Jego oddziały rozczarowane wydanym przez niego zakazem plądrowania zdobytego miasta oskarżyły go bowiem o przywłaszczenie części zdobyczy. W 389 p.n.e. udał się na dobrowolne wygnanie do Ardei. Jednak parę miesięcy później odzyskał władzę, kiedy Galowie na czele Brennusa zdobyli Rzym oraz złupili i spalili miasto. Garstka młodzieży zdolnej do walki, kobiety i dzieci schronili się na Kapitolu. Ludność przed masakrą uratowały gęsi kapitolińskie - święte ptaki bogini Junony. Kamillus zebrał armię i zaatakował wroga w pobliżu Ardei. Następnie wyruszył na odsiecz Rzymowi. Galowie zgodzili się wycofać w zamian za zapłacenie okupu w wysokości 1 000 funtów złota. Gdy gwichty na szali okazały się posłom rzymskim podejrzane skarżyli się wodzowi Galijskiemu; ten ze śmiechem zdjął swój długi miecz i wraz z ciężkim pasem rzucił go na szalę odważników mówiąc - Vae victis. Wtedy to właśnie nadciągnął Kamillus ze swoimi oddziałami i rzekłszy do posłów " nie złotem, lecz mieczem Rzym wykupuje swobodę" siłą wyparł Galów z miasta. Później wielokrotnie jeszcze powierzano mu urzędy trybuna i dyktatora. Prowadził wojny z Ekwami, Latynami, Wolskami i ponownie z Galami. Zmarł w wieku 80 lat, padając ofiarą zarazy.

Dyktator (Dictator) – w republice rzymskiej był to urzędnik nadzwyczajny (extraordinarius), któremu przyznawano władzę absolutną na okres maksymalnie sześciu miesięcy, aby zapobiegł nadzwyczajnym kryzysom (np. podczas ciężkiej wojny lub wewnętrznych rewolt). Wybór dyktatora należał początkowo do komicjów centurialnych. Później powoływany był przez konsulów na polecenie senatu i był to jedyny urząd w republice rzymskiej, na który mianowano, a nie wybierano. Dyktator powoływał dowódcę jazdy (magister equitum), który w czasie wojny dowodził jazdą, podczas gdy dyktator stał na czele piechoty. Oznaką nieograniczonej władzy dyktatora było 24 liktorów towarzyszących mu nawet w samym mieście. Do legendy przeszedł Lucjusz Kwintus Cincinnatus – rolnik, którego w 458 p.n.e. obwołano dyktatorem podczas wojny z ludem Ekwów. Po jej zakończeniu natychmiast zrezygnował z urzędu i powrócił do pracy na roli.

Bibliografia

Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.

Ciechanowicz, Jerzy Rzym - ludzie i budowle", Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987