Marganiec - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 47°38′41″N 34°36′15″E / 47.64472, 34.60417

Marganiec (ukr. Марганець, ros. Марганец) - miasto w obwodzie dniepropetrowskim (centralna Ukraina), miasto na prawym brzegu Zbiornika Kachowskiego.

Obszar miasta - 37 km². Liczba mieszkańców - 50 tysięcy (2006).

Geografia

Miasto zostało założone na brzegu rzeczki Tomakiwka; obecnie po wybudowaniu Zbiornika Kachowskiego leży na prawym jego brzegu. Brzegi Tomakiwki słynęły dawniej z trzciny wysokiej jakości. Miasto położone jest w pobliżu miasta Nikopol i razem z miastem Ordżonikidze oraz osadą Tomakiwka wchodzi w skład Aglomeracji Nikopolskiej. Miasto Marganiec obejmuje również wyspę Tomakiwka, gdzie przez pewien czas znajdował się Kosz Siczy Zaporoskiej, oraz inną dawna osadę kozacką - Gorodiszcze.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Katarzyna II (właściwie: Sophie Friederike Auguste zu Anhalt-Zerbst, ros. Екатерина II Алексеевна: Jekaterína II Alekséjewna), znana jako Katarzyna Wielka (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie, zm. 17 listopada 1796 w Petersburgu) – cesarzowa (Imperatrica) Rosji, żona cara Piotra III (zm. 1762).

Historia

Na terenie dzisiejszego miasta Marganiec narodziła się Sicz Zaporoska, ktorą założono na wyspie Tomakiwka. Sicz Tomakiwska istniała do roku 1593, kiedy została przeniesiona na wyspę Bazabłuk, w pobliżu wsi Kapuliwka, na zachód od Nikopola. Część Kozaków osiedliła się tu ponownie w czasach Katarzyny II. Impuls do rozwoju regionu dało odkrycie złóż manganu. Pierwsza kopalnia w rejonie powstała w dawnej kozackiej wsi Gorodiszcze. Intensywny rozwój doprowadził do nadania osadzie praw miejskich w roku 1938.

Wołodymyr Sosjura (ukr. Володимир Сосюра), (ur. 6 stycznia 1898, Debalcewo w Donbasie - zm. 8 stycznia 1965 w Kijowie) - jeden z czołowych pisarzy radzieckiej Ukrainy.

Obwód dniepropietrowski (Obwód dniepropetrowski, ukr. Дніпропетровська область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w południowo-wschodniej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolicą obwodu jest Dniepropetrowsk.

Mangan

Nazwa miasta pochodzi od głównego zajęcia ludności, to jest wydobycia i wzbogacania manganu (po ukraińsku właśnie марганець). Rejon słynie z prawdopodobnie największych na świecie złóż rud tego metalu, odkryte w 1883 r. Kopalnie manganu decydują o charakterze miasta. Dla celów kształcenia kadr górniczych, w mieście założono instytut, obecnie przekształcony w technikum. Oprócz zakładów związanych z wyrobem rudy, jak 16 kopalni, w mieście znajdują się również inne zakłady przemysłowe, niezbędne do funkcjonowania miasta.

Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.

Ordżonikidze (ukr. Орджонікідзе) – miasto na Ukrainie, w obwodzie dniepropetrowskim. Według danych szacunkowych na rok 2008 liczy 42 109 mieszkańców. Prawa miejskie posiada od 1956.

Podział administracyjny

Miasto jest podzielone na dzielnice, tak zwane rejony: Gorodiszcze, Maksimiwka, Pidgora, Zakamjanka, Nowosieliwka, Engels, Tomakiwka, Kirowa, Instytut, Centrum, Basaniwka oraz Grusziwka.

Nauka i kultura

Oprócz wyminionego technikum górniczego, w mieście znajdują się liczne kluby, biblioteki, muzea, kina, a także stadion sportowy.

Ekologia

Wybudowanie Zbiornika Kachowskiego bardzo zmieniło miejscowy klimat, dzięki któremu w rejonie miasta żyło wiele unikalnych gatunków fauny i flory. Ponadto naprzeciw miasta, po drugiej stronie zbiornika, ulokowano elektrociepłownię, a w pobliżu - elektrownię atomową.

Mangan (Mn, łac. manganium) to pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Ma 15 izotopów z przedziału mas 49-62 i izomery jądrowe 51m, 52m, 54m. Trwały jest tylko izotop 55, który stanowi niemal 100% składu izotopowego manganu występującego w naturze. Posiada 5 różnych stopni utleniania (od I do VII), z czego trwałe są tylko 3 (II, IV, VII).

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego. Jedynym skrawkiem Ukrainy w Azji jest wyspa Tuzła w cieśninie kerczeńskiej.

Transport

Miasto jest lokalnym węzłem komunikacyjnym. Dworzec kolejowy i autobusowy.

Miasto w kulturze i sztuce

Marganiec upamiętnił w swojej poezji ukraiński poeta Wołodymyr Sosiura.