Margrabia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy polityki. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa graf.

Graf (łac. comes/comites, fr. comte, marquis, włos. conte, marchese). - tytuł szlachecki w dawnych Niemczech i wielu krajach pozostających kiedyś pod panowaniem cesarstwa - Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, Danii.

Główne miasta: Ludwigshafen, Kaiserslautern, Frankenthal (Pfalz), Neustadt an der Weinstrasse, Landau, Heidelberg, Spira, Mannheim,Pirmasens, Zweibrücken.

Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego , (niem.) Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ ,Sacrum Imperium 1157 , Sacrum Romanum Imperium - pierwsza wzmianka 1254, do 1512 Święte Cesarstwo Rzymskie, niem. Heiliges Römisches Reich , (łac.) Sacrum Romanum Imperium , nazwa odwołująca się do idei jak i tworu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy.

Pierwotnie urzędnicy królewscy (szlachta urzędnicza) zarządzających w zastępstwie króla znacznymi majątkami ziemskimi. Później niższa warstwa wysokiej szlachty (szlachta z urodzenia, Uradel).

Tytuł ten wywodzi się ze starołacińskiego graffio czyli bizantyjskiego grapheus lub suggrapheus (tj. osoba uprawniona do zwołania zjazdu). W okresie późnorzymskim tytułem comes określano wysokiego cesarskiego urzędnika finansowego (comes largitionum). Ponieważ tytuły te stały się już za czasów Ottonów poprzez usus (zwyczajowo) dziedzicznymi, w poźniejszych czasach usystematyzowano je. Prerogatywa nadawania tytułów hrabiów w czasach nowożytnych przeszła na cesarza, potem na króla.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Ferdinand Graf von Zeppelin (ur. 8 lipca 1838 w Konstancji, zm. 8 marca 1917 w Berlinie) – hrabia niemiecki, w 1900 roku zbudował pierwszy sterowiec o konstrukcji szkieletowej.

Jeśli hrabia kierował (sprawował jurysdykcję) nad czymś więcej niż zwykłym hrabstwem, otrzymywał tytuł:

Markgraf (Margrabia) - dowódca zarządzający prowincją kresową - marchią

Pfalzgraf (Palatyn) - zarządzający palatynatem (comes palatinus)

Landgraf (Langrabia) - zarządzający ziemią nadaną bezpośrednio przez samego cesarza (któremu to podlegał), (łac.comes magnus, comes patriae, comes provinciae, comes terrae, comes principalis, lantgravius) czyli hrabia krajowy

Burggraf (Burgrabia) - zarządzający zamkiem królewskim; także tytuł arystokratyczny w królestwie Holandii, o randze między tytułem barona i hrabiego.

Ponadto znamy:

Korona rangowa – element herbu rycerskiego i szlacheckiego. Umieszczana pierwotnie zwykle na hełmie jest jedną z heraldycznych oznak godności. Początkowo w XII-XIV w. korona umieszczana była tylko nad herbami królów i książąt. Później także nad herbami pozostałej arystokracji i zwykłej szlachty. Od końca XVI wieku najczęściej umieszczana bezpośrednio nad tarczą, zaś hełmy z klejnotami były umieszczane powyżej, bądź pomijane. W przypadku koron zamkniętych, mitry lub korony królewskiej, hełmy powyżej korony nie były umieszczane. W heraldyce napoleońskiej zamiast koron rangowych wprowadzono czapki (birety), zbliżone nieco wyglądem do mitry książęcej. Może ozdabiać jedynie herby nadane przez udzielnego monarchę. W heraldyce polskiej, w przeciwieństwie do zasad heraldycznych wielu innych krajów stanowi, umieszczana na hełmie, konieczny element herbu szlacheckiego.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Rheingraf - władający zamkiem strzegącym przeprawy przez Ren

Reichsgraf (hrabia Rzeszy) - hrabia z nadania przez cesarza (tzw. hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego; reichsgrafowie organizowali się w tzw. Radzie Hrabiów

Altgraf - zarządzający górskimi okolicami

Wildgraf - zarządzający pustkowiem, lasami i okolicami niezamieszkanymi (comes silvester)

Raugraf - zarządzajacy okręgiem (comes hirsutus)

Vizegraf - wicehrabia, syn hrabiego, także osobny tytuł niższy od hrabiego lecz wyższy od barona (Freiherr). Rzadki w Niemczech (używany tylko w średniowieczu), częsty we Francji - "vicomte" i w Anglii - "viscount".

Po roku 1815 z różnych odmian tytułu pozostał tylko Graf. Dwie rodziny panujące używały na dalszym miejscu w tytulaturze tytułu Pfalzgraf (dynastia Wittelbachów) i Landgraf (dynastia Hessen-Kassel). Także hrabiowie z nadań z czasów Świętego Cesarstwa Rzymskiego niekiedy nadal tytułowali się Reichsgraf, by się odróżnić od nowszych, "gorszych" hrabiów. Najwyższą kategorię hrabiów stanowili hrabiowie których ziemie do 1815 roku były suwerenne, tj. podległe tylko cesarzowi. Po mediatyzacji stracili suwerenność, zachowując wiele honorowych przywilejów, m.in. inną niż hrabiowskie koronę rangową (tzw. Erlauchtkrone), płaszcz książęcy, tytuł "Erlaucht" i liczne przywileje patronackie w swoich dobrach.

Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Marchia, margrabstwo (łac., niem. mark) – teren przygraniczny Cesarstwa Karolińskiego a później Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zorganizowany jako struktura feudalno-wojskowa. Celem istnienia marchii była ochrona cesarstwa przed najazdami z zewnątrz, dlatego tworzono je na szczególnie zagrożonych odcinkach granic. Pan feudalny marchii - margrabia (markgraf) - podlegał bezpośrednio cesarzowi i miał większy zakres samodzielności, niż hrabia zarządzający hrabstwem w głębi kraju.

Po 1918 roku w Niemczech zniesiono monarchię i wszelkie tytuły arystokratyczne czy szlacheckie, choć bywają one dalej w potocznym użyciu, od 1921 roku stały się jednak formalnie częścią nazwiska (wpisaną do dowodu osobistego, między imieniem a nazwiskiem rodowym, stosowano je nawet w NRD).

Helmut James Graf von Moltke (11 marca 1907, Krzyżowa - 23 stycznia 1945, Berlin) – niemiecki prawnik wojskowy, założyciel organizacji "Krąg z Krzyżowej".

Wicehrabia jest to tytuł odnoszący się do rodziny hrabiowskiej z prawem primogenitury, gdzie tytuł hrabiego przypada najstarszemu członkowi rodu, a wtedy tytuł wicehrabiego przypada jego synowi. Tytuł wicehrabiego funkcjonował także we Francji (vicomte}, i funkcjonuje nadal w Wielkiej Brytanii (viscount) jako samodzielny tytuł arystokratyczny, nadawany rodzinom bez tytułu hrabiowskiego. Pierwszy raz nadany we Francji w 819 r., przez Normanów wprowadzony w Anglii, później przyjęty także m.in. w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Belgii, Holandii

Natomiast Austria zniosła po wprowadzeniu republiki wszelkie tytuły w sposób bardziej radykalny: za używanie i tytułów i predykatu "von" przez obywateli tego kraju grozi kara sądowa. Stąd nazwisko Ottona Habsburga, dawniej "Otto Erzherzog von Österreich" brzmi obecnie Dr. Otto Habsburg-Lothringen. Nawet po inkorporacji Austrii do III Rzeszy w roku 1938 Hitler nie przystosował prawa austriackiego do niemieckiego - ta sama rodzina z odgałęzieniami w obu krajach nosiła zatem różne nazwiska.

Wittelsbachowie - jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Znani grafowie

Józef Hauke-Bosak

Ferdinand von Zeppelin

Claus Schenk Graf von Stauffenberg

Helmut James von Moltke