Maria Burgundzka - Polski Serwis Naukowy

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Maria Burgundzka

Maria Burgundzka (ur. 13 lutego 1457 w Brukseli; zm. 27 marca 1482 w Brugii) – księżna Burgundii, Luksemburga oraz Brabancji.

Była jedyną córką Karola Zuchwałego, księcia Burgundii oraz jego żony Izabeli Burbon. Jej matka zmarła w 1465 roku, ale była w bardzo dobrych stosunkach ze swoja macochą, księżną Małgorzatą, z którą jej ojciec ożenił się w 1468 roku.

Dziedziczka Burgundii

Maria urodziła się w Brukseli. Imię otrzymała po królowej Marii Andegaweńskiej, matce delfina Ludwika, który był ojcem chrzestnym małej Marii. Jako jedyna córka swojego ojca i dziedziczka rozległych włości książąt Burgundii Maria była najlepszą partią Europy. Już od jej narodzin zagraniczne dwory przedstawiały kandydatów na jej mężów. Pierwsza propozycja została złożona w 1462 r. Potencjalnym mężem miał być książę Ferdynand Aragoński. Później chęć ślubu z Marią zgłosił książę Karol de Berry, młodszy brat króla Francji Ludwika XI. Pomysł ten nie spodobał się Ludwikowi, którzy uniemożliwił bratu uzyskanie papieskiej dyspensy na poślubienie krewniaczki.

Karol Zuchwały (Karol Śmiały), fr. Charles le Téméraire (ur. 10 listopada 1433 w Dijon, zginął 5 stycznia 1477 w bitwie pod Nancy) – książę Burgundii 1467-1477 z bocznej linii francuskich Walezjuszy. Syn księcia Burgundii Filipa III Dobrego (zm. 1467) i Izabeli (zm. 1471) córki króla Portugalii Jana I Dobrego.

Bitwa pod Guinegate (znana też jako bitwa pod Enguinegatte), miała miejsce 7 sierpnia 1479 r. pod Enguinegatte, (dzisiejsza Pikardia w departamencie Pas-de-Calais) w trakcie wojny o sukcesję burgundzką 1477-1482 r.

Wkrótce sam Ludwik przedstawił własnego kandydata na męża Marii. Był nim jego syn, delfin Karol, który był 13 lat młodszy od Marii. O rękę burgundzkiej dziedziczki starał się także książę Lotaryngii Mikołaj I. Małżeństwo to odpowiadałoby planom Karola połączenia Lotaryngii i Burgundii, jednak na przeszkodzie małżeństwu stanęła śmierć Mikołaja w 1473 r. Ojciec Marii, 6 maja 1476 roku podpisał kontrakt małżeński córki z Maksymilianem Habsburgem, późniejszym cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (od 1508).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Maksymilian I Habsburg, niem Maximilian I. von Habsburg (ur. 22 marca 1459 w Wiener Neustadt, zm. 12 stycznia 1519 w Wels) – od 1486 król Niemiec, a od 1508 cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Syn cesarza Fryderyka III Habsburga i Eleonory Aviz. Ojciec Filipa I Pięknego, króla Kastylii. Jeden z głównych twórców potęgi rodowej Habsburgów.

Maria i Maksymilian

5 stycznia 1477 r. książę Karol zginął podczas oblężenia Nancy. Trudną sytuację 20-letniej dziedziczki wykorzystał Ludwik XI, który przyłączył do Francji apanaż Burgundii, Franche-Comté, Artois i Pikardii. aby - jak twierdził - wojska obce nie zmusiły Marii do zaślubienia cudzoziemca, czyli Maksymiliana Habsburga. Król ponownie zaproponował Marii małżeństwo ze swoim synem, które miało utrwalić władzę Marii w Niderlandach, jednak księżna, za radą swojej macochy, odrzuciła propozycję Ludwika i zwróciła się o pomoc do stanów niderlandzkich.

Dynastia sabaudzka (wł. Casa di Savoia) – dynastia panująca w Sabaudii i Piemoncie (1000-1732) (Księstwo Sabaudii-Piemontu niezależne od roku 1416), na Sycylii (1713-1720), w Królestwie Sardynii (1720-1861), w zjednoczonym Królestwie Włoskim (1861-1946), w Hiszpanii (1871-1873) oraz w Chorwacji (1941-1943).

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Walka o dziedzictwo

Po śmierci ojca Maria pozostała w Gandawie, nadaremnie wzywając pomocy stanów i miast niderlandzkich. Zażądano od niej najpierw odprawienia znienawidzonych francuskich ministrów, a dwóch spośród nich, Hugoneta i d'Himbercourta, wysłanych przez Marię do Ludwika XI z prośbą o rozejm i z obietnicą zaślubienia delfina Karola, schwytali Niderlandczycy i, niewzruszeni prośbami oraz łzami Marii, stracili na rynku w Gandawie. 10 lutego 1477 r. stany wymusiły na Marii tzw. "Wielki Przywilej". Przyznawał on znaczną autonomię prowincjom i miastom Flandrii, Holandii, Hainaut i Brabancji. Oznaczał on upadek centralistycznej polityki Filipa Dobrego i Karola Zuchwałego. Zniesiono większość urzędów centralnych, m.in. Parlament z Malines. Maria zobowiązała się również nie wypowiadać wojny, zawierać pokoju, czy podwyższać podatków bez zgody Stanów. Urzędy miały być obsadzane tylko miejscowymi obywatelami.

Filip I Piękny, także Filip I Kastylijski (ur. 22 lipca 1478 w Brugii, zm. 25 września 1506 w Burgos) - syn cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Maksymiliana I Habsburga i jego pierwszej żony, Marii Burgundzkiej. Filip I był założycielem dynastii Habsburgów w Hiszpanii.

Pikardia (fr. Picardie) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północnej części kraju nad Kanałem La Manche (Kanałem Angielskim). Ważny region rolniczy.

Maria musiała również wybrać sobie męża na tyle silnego, aby mógł powstrzymać zaborcze dążenia Ludwika XI. Odrzuciwszy ofertę brata króla Anglii, księcia Clarence, oraz szwagra króla, lorda Riversa, Maria zdecydowała się poślubić arcyksięcia Maksymiliana Habsburga (22 marca 1459 - 12 stycznia 1519), syna cesarza Fryderyka III i Eleonory Aviz, córki króla Portugalii Edwarda I. Ślub odbył się 18 sierpnia 1477 r. w Gandawie. Maria i Maksymilian mieli razem dwóch synów i córkę:

Książę Asturii – główny, oficjalny tytuł hiszpańskiego następcy tronu. Oprócz tytułu księcia Asturii następca tronu nosi dodatkowo tytuły księcia Girony jako dziedzic Królestwa Aragonii, Księcia Viany jako dziedzic Królestwa Nawarry oraz Pana na Balaguer jako dziedzic Katalonii.

Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król niemiecki od 1440, cesarz rzymsko-niemiecki od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.

Filip I Piękny (22 lipca 1478 – 25 września 1506 ), król Kastylii

Małgorzata (10 stycznia 1480 – 1 grudnia 1530), żona Jana, księcia Asturii, i Filiberta II Pięknego, księcia Sabaudii

Franciszek (ur. i zm. 1481)

Tymczasem nadal trwała wojna z Francją. Napór francuski zelżał jednak w 1479 r., kiedy Maksymilian odniósł zwycięstwo pod Guinegate 17 sierpnia. Ostatecznie Maria i Maksymilian utrzymali w swoich rękach Niderlandy. Spór o nie będzie się ciągnął przez kolejne stulecia i będzie zarzewiem kolejnych konfliktów między Francją a Habsburgami.

Hrabstwo Hainaut (fr. Comté de Hainaut, nid. Graafschap Henegouwen) – historyczne terytorium, które stanowiło część Niderlandów, a także wchodziło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Obecnie ziemie dawnego hrabstwa leżą w granicach dwóch państw, Belgii (Prowincja Hainaut) i Francji (część departamentu Nord).

Karol VIII (ur. 30 czerwca 1470 w Amboise, zm. 7 kwietnia 1498 tamże) – król Francji od 1483, syn Ludwika XI (1462-1483), z dynastii Walezjuszów i Karoliny Sabaudzkiej.

Grób Marii Burgundzkiej

Śmierć

Maria zmarła trzy lata później, 27 marca 1482 r., po upadku z konia. Maria zawsze lubiła jazdę konną. Wypadek miał miejsce, kiedy polowała wraz z mężem. Koń potknął się, a Maria tak nieszczęśliwie upadła, że złamała sobie kręgosłup. Zmarła kilka dni później. Została pochowana w Brugii.

Eleonora Aviz, Eleonora Portugalska (ur. 18 września 1434 w Torres Vedras, zm. 3 września 1467 w Wiener Neustadt), córka króla Portugalii Edwarda I i Eleonory, córki króla Aragonii Ferdynanda I Sprawiedliwego. Infantka portugalska, księżna Austrii, cesarzowa rzymsko-niemiecka.

Francuskie królowe i cesarzowe – jest to chronologiczny spis żon władców francuskich; wszystkich koronowanych lub też jedynie używających tytułu królewskiego. W nawiasach podane są ich daty życia i śmierci, obok podane jest również imię ich królewskiego małżonka.

Pokój w Niderlandach został ustabilizowany niedługo później, kiedy Maksymilian i Ludwik podpisali traktat w Arras.