Maria Buyno-Arctowa - Polski Serwis Naukowy

Maria Jadwiga Buyno-Arctowa, pseudonimy literackie Jagmin, Ciocia Mania, J. Brzostek (ur. 16 lipca 1877 w Brzezinach pod Łodzią, zm. 13 czerwca 1952 w Dobrzanowie pod Siedlcami, pochowana na cmentarzu parafialnym w Żeliszewie Podkościelnym) – polska autorka utworów dla dzieci i młodzieży, redaktorka pism dziecięcych. Żona znanego wydawcy Zygmunta Arcta (1871–1935). Jej synem był lotnik i pisarz Bohdan Arct.

Cudowne dziecko – polski film przygodowy dla młodzieży z 1987 roku, nakręcony w kooperacji z kanadyjską wytwórnią filmową Les Productions "La Fête" Inc. Film kręcono w plenerach Łodzi (m.in. w Parku Poniatowskiego, ASP, budynku kina "Wisła", domu handlowym "Juventus").

Bohdan Arct, pseudonimy Hoffer H., Prestone J. (ur. 27 maja 1914 w Warszawie, zm. 14 maja 1973 w Siedlcach), polski pilot myśliwski II wojny światowej, pisarz, autor książek wspomnieniowych i o tematyce batalistycznej. Syn pisarki Marii Buyno-Arctowej.

Ukończyła Instytut Maryjski w Warszawie, Wyższe Kursy Żeńskie Literatury im. A. Baranieckiego w Krakowie, studiowała za granicą języki obce. Pracowała w redakcjach czasopism dla dzieci i młodzieży "Moje Pisemko" (redaktorka w latach 1902–1936), "Nasz Świat" (redaktorka w latach 1910–1915), "Rozwój" (1921) i "Małe Pisemko" (1928).

Kocia mama i jej przygody - powieść autorstwa Marii Buyno-Arctowej, wydana po raz pierwszy w roku 1905. Jeden z najpopularniejszych utworów tej autorki, do samego tylko roku 1937 wznawiany siedmiokrotnie, zawiera wiele wątków autobiograficznych.

Michał Arct (ur. 31 grudnia 1840, zm. 1916) – księgarz i wydawca warszawski. W 1900 roku otworzył drukarnię i zaczął publikować tanie serie wydawnicze. Współpracował m.in. z Marią Konopnicką i Arturem Oppmanem, był wydawcą i współautorem Słownika wyrazów obcych (1882) oraz Słownika ilustrowanego języka polskiego (1916). W okresie międzywojennym wydawnictwo prowadzili jego synowie Zygmunt i Stanisław. W 1953 roku wydawnictwo Arctów zostało zlikwidowane.

Debiutowała w 1890 r. wierszem Na widok trumny, wydrukowanym w piśmie "Światełko" pod pseud. Ciocia Mania; pierwszą książkę - rozprawę John Ruskin i jego poglądy wydała w 1901 r. Wiele swych utworów drukowała w pismach, które redagowała, choć zwykle pod różnymi pseudonimami.

Fantastyka naukowa (science fiction) – gatunek literacki lub filmowy, a także gry komputerowe o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.

Od sierpnia 1939 r. mieszkała w Dobrzanowie pod Siedlcami. Po wojnie władze skonfiskowały majątek Brzeziny, zamknęły również wydawnictwo "Michał Arct", którego była współwłaścicielką i w którym wydawała swoje książki oraz czasopismo "Moje Pisemko". Po zaostrzeniu w 1949 r. polityki kulturalnej została objęta zapisem cenzury - otrzymała zakaz druku, a wszystkie jej książki wycofano z bibliotek. Dopiero po 1956 r. pozwolono na wznowienie kilku tytułów.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Brzeziny - miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim. Położone jest na wschód od Łodzi, na obszarze wzniesień Łódzkich, w dolinie rzeki Mrożycy.

Napisała 67 książek dla dzieci i młodzieży. Do najbardziej znanych należą Kocia Mama i jej przygody (z elementami autobiograficznymi) oraz Słoneczko. W jej twórczości można wyróżnić powiastki, opowiadania, powieści obyczajowe, powieści fantastyczne, przeróbki polskich i obcych dzieł.

Józef Ignacy Kraszewski (ur. 28 lipca 1812 w Warszawie, zm. 19 marca 1887 w Genewie) – polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, autor z największą liczbą wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej. Pseudonimy literackie: Bogdan Bolesławita, Kaniowa, Dr Omega, Kleofas Fakund Pasternak, JIK, B.B. i inne

Buyno-Arctowa była w okresie międzywojennym najpłodniejszą pisarką dla dzieci i młodzieży. Bardzo popularne były jej powieści dla dziewcząt, np. Kocia Mama i jej przygody była do 1937 r. siedmiokrotnie wznawiana. W 1930 r. ukazała się jej powieść fantastycznonaukowa Wyspa mędrców, opublikowana w "Tygodniku Przygód i Powieści" (1929–1930 Nr 1-40, wznowiona w latach 1990–1991 przez wydaw. "Alfa"). Inne utwory science fiction to Zielony szaleniec ("Moje Pisemko" 1933 Nr 1-53, wyd. osobne 1936) i Dziecko morza ("Moje Pisemko" 1934 Nr 1-43, 45-52 ; wyd. osobne 1937).

Twórczość

1901: John Ruskin i jego poglądy

1902: Mysia norka (pod pseud. Ciocia Mania)

1902: Narcyza Żmichowska (Gabriela) i jej dzieła

1905: Kocia mama i jej przygody

1906: Na wakacjach w Zalesiu

1908: Grześ z Sanoka, opowiadanie historyczne z czasów Władysława Jagiełły (opracowanie według Kraszewskiego)

1919: Kazia "Duża"

1920: Słoneczko

1922: Ojczyzna

1922: Rycerz złotego serduszka

1923: Koledzy

1924: Duch górski, Dumny smerek, Duch burzy - baśnie górskie

1924: Wilczysko (antydat. 1923)

1925: Perły księżniczki Mai

1927: Fifinka, czyli awantura arabska

1927: Cudowne dziecko

1929: Wieś Szczęśliwa (antydat. 1928)

1929: Czar Baba

1929–1930: Wyspa mędrców

1931: Serca i serduszka

1933: Nasza maleńka

1934: Na wakacjach w Zalesiu

1935: Muzykanci podwórzowi

1936: Zielony szaleniec (antydat. 1935)

1937: Dziecko morza (antydat. 1936)

1938: Złota nić (antydat. 1936)

1939: Figa

1947: Kotek w bocianim gnieździe (pod pseud. Jagmin)

Bibliografia

Andrzej Niewiadomski, Antoni Smuszkiewicz, Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej (Poznań : Wydaw. Poznańskie, 1990).

Współcześni polscy pisarze i badacze literatury : słownik biobibliograficzny / oprac. zespół pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. T. 1 (Warszawa : Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1999).

Nowy słownik literatury dla dzieci i młodzieży / red. Krystyna Kuliczkowska, Barbara Tylicka (Warszawa : "Wiedza Powszechna", 1979).