Maria Czapska - Polski Serwis Naukowy

Maria Dorota Hutten-Czapska

Maria Dorota Leopoldyna Czapska - pseud.: Dorota Obuchowicz, Maria Strzałkowska, Dorota Thun - h. Leliwa (właściwie: hrabianka Hutten-Czapska, przydomku ani tytułu nie używała, ur. 6 lutego 1894, Praga - zm. 11 czerwca 1981, Maisons-Laffitte k. Paryża), historyk literatury, eseistka, autorka wspomnień, siostra Józefa Czapskiego, wnuczka Emeryka Hutten-Czapskiego.

Latyfundium (w liczbie mnogiej latyfundia) – dawniej - ogromna posiadłość ziemska należąca do określonej osoby, jej rodu czy kościoła - zwłaszcza w starożytnym Rzymie i średniowieczu.

Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Pochodziła z najzamożniejszej gałęzi rodu Czapskich, która posiadała olbrzymie, odziedziczone po Radziwiłłach latyfundia w okolicy Mińska Litewskiego i na Wołyniu. W roku 1892 odwiedził tych swych kuzynów pruski polityk Bogdan Hutten-Czapski i opisał ich życie następująco (tłum. z niemieckiego):"zamek był pełen lokajów, w stajniach stały konie najszlachetniejszej rasy, liczni kucharze przygotowywali wystawne obiady. Drobniejsza szlachta z okolic zbierała się tam jak na jakimś dworze. Podobnie musiały wyglądać stosunki w rezydencjach polskich magnatów XVIII stulecia".

Leliwa (Leliwczyk, Leliwita) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Leliwa. Według najczęściej cytowanej w dawnych publikacjach opinii Jana Długosza herb ten wywodzi się z Niemiec. Opinii tej nie podziela jednak współczesny historyk Włodzimierz Dworzaczek. Jego zdaniem zarówno ród Leliwitów jak i sam herb ma polską proweniencję. Herb Leliwa występował głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej oraz na terenie województwa poznańskiego [1]. Spośród ponad 800 rodów[2] używających podstawowej wersji herbu Leliwa do największego znaczenia politycznego oraz statusu majątkowego doszli Tarnowscy, Sieniawscy, Morsztynowie, Hlebowiczowie i Czapscy. Wpływowymi Leliwitami byli też Tyszkiewiczowie, ale im przysługiwała odmiana, Leliwa II. Potwierdzeniem statusu większości tych rodów było otrzymanie tytułów hrabiowskich i stosownych odmian w herbie (patrz sekcja odmiany, wersje arystokratyczne oraz alternatywne przedstawienia herbu). Leliwą pieczętował się także Juliusz Słowacki [3].

„Kultura” - emigracyjny miesięcznik polski, ukazujący się w latach 1947–2000, stanowiący centrum kulturalno-polityczne dla emigracji polskiej po drugiej wojnie wywierając wpływ na Polskę Ludową.

W latach 1925 - 1930 Maria Czapska przebywała w Paryżu jako stypendystka, zbierając materiały do swej biografii Adama Mickiewicza (La vie de Mickiewicz, 1931). Po powrocie do kraju umieszczała różne artykuły i recenzje literackie w ważniejszych periodykach i gazetach i współpracowała z PSB, gdzie umieściła m.in. wiele biogramów dotyczących swej rodziny, np. Józefa Napoleona Czapskiego (1938). Rozdzielona przez inwazję niemiecką r. 1939 z rodziną, działała w czasie okupacji niemieckiej m.in w organizacji Żegota, pomagającej Żydom. W roku 1945 przedostała się przez tzw. "zieloną granicę" do Francji, gdzie pozostała do końca życia. Od r. 1947 do końca życia działała w Kulturze paryskiej i mieszkała w siedzibie "Kultury" w Maisons-Laffitte, gdzie też zmarła.

Rada Pomocy Żydom przy Delegacie Rządu RP na Kraj – polska organizacja podziemna działająca w latach 1942-1945, jako organ polskiego rządu na uchodźstwie, której zadaniem było organizowanie pomocy dla Żydów w gettach oraz poza nimi. Rada działała pod konspiracyjnym kryptonimem Żegota.

Bogdan Franciszek Serwacy Hutten-Czapski h. Leliwa, niem. Bogdan Graf von Hutten-Czapski (ur. 13 maja 1851 w Smoguleckiej Wsi, zm. 7 września 1937 w Poznaniu) – hrabia polskiego pochodzenia, polityk pruski, burgrabia Cesarskiego Zamku Poznańskiego, kurator wyższych uczelni warszawskich 1915-1918, prezydent Związku Polskich Kawalerów Maltańskich 1926-1937, właściciel ordynacji Smogulec w obecnym woj. wielkopolskim, doktor honoris causa Uniwersytetu i Politechniki Warszawskiej.

Prace Marii Czapskiej

La vie de Mickiewicz, Paris 1931

Ludwika Śniadecka, Kraków 1938

Szkice mickiewiczowskie, London 1963

Dwugłos wspomnień (pisane z bratem), London 1965

Europa w rodzinie, Paris 1970

Czas odmieniony, Paris 1978

Gwiazda Dawida, London 1975

Polacy w ZSRR (1939-1942), (antologia), Paris 1963

Ostatnie odwiedziny i inne szkice, Warszawa 2006

Bibliografia

Bogdan Graf von Hutten-Czapski,Sechzig Jahre Politik und Gesellschaft, 1 - 2, Berlin 1936