Maria Fiodorowna - Dagmar Duńska - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy żony cara Aleksandra III. Zapoznaj się również z: Maria Fiodorowna, żona cara Pawła I.

Maria Fiodorowna Romanowa (ur. 26 listopada 1847 r. w Kopenhadze, zm. 13 października 1928 r. w willi Hvidøre w Klampenborgu) – cesarzowa-małżonka (ros. императрица) Imperium Rosyjskiego. Z domu Maria Zofia Fryderyka Dagmara – księżniczka Danii.

Chrystian IX Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (ur. 8 kwietnia 1818 Gottorp - zm. 29 stycznia 1906 Kopenhaga ) – książę Szlezwiku-Holsztynu , król Danii. Założyciel dynastii Glücksburg.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Była czwartym dzieckiem króla Danii Chrystiana IX i jego żony królowej Luizy z Hesji-Kassel. Przeszła na wiarę prawosławną, otrzymując imię Maria. 24 października 1866 roku poślubiła wielkiego księcia Aleksandra Aleksandrowicza, przyszłego cesarza Rosji, Aleksandra III.

Mieli sześcioro dzieci:

Wielka księżna Ksenia Aleksandrowna Romanowa, ros. Великая Княгиня Ксения Александровна (ur. 6 kwietnia 1875 w St. Petersburgu, zm. 20 kwietnia 1960, w Hampton Court - w Anglii) - córka cara Aleksandra III i księżniczki duńskiej Dagmary (czyli carycy Marii Fiodorowny).

Jerzy V, Jerzy Fryderyk Ernest Albert Windsor, do 1917 von Sachsen-Coburg-Gotha (ur. 3 czerwca 1865 - zm. 20 stycznia 1936) król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 r. "Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej") i cesarz Indii od 6 maja 1910. Pierwszy monarcha o nazwisku Windsor. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów, w 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości.

Mikołaja II, kolejnego cesarza Rosji,
Wielkiego księcia Aleksandra Aleksandrowicza (1869-1870),
Wielkiego księcia Jerzego Aleksandrowicza (1871-1899), zmarłego młodo na gruźlicę,
Wielkiego księcia Michała (1878-1918), teoretycznie ostatniego cesarza Rosji i króla polskiego przez jeden dzień po abdykacji jego brata Mikołaja II, zamordowanego w czerwcu 1918 roku przez bolszewików,
Wielką księżną Ksenię Aleksandrownę (1875-1960),
Wielką księżną Olgę Aleksandrownę (1882-1960).

Młoda Maria Fiodorowna

Maria była wychowywana w religii luterańskiej. Od najmłodszych lat uważana była za wielką piękność. Najpierw zaręczyła się z carewiczem Mikołajem. Jednak niedoszły mąż Dagmary zmarł na gruźlicę. Po śmierci Mikołaja przeszła na prawosławie i przyjęła imię Maria Fiodorowna. Wyszła za brata zmarłego carewicza, przyszłego Aleksandra III.

Olga Aleksandrowna Romanowa (ur. 13 czerwca 1882 w Peterhofie, Cesarstwo Rosyjskie, zm. 24 listopada 1960 w Toronto, Kanada) - wielka księżna, córka cara rosyjskiego Aleksandra III i księżniczki duńskiej Dagmary (czyli carycy Marii Fiodorowny). Była siostrą ostatniego cara Rosji Mikołaja II.

Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

Małżeństwo Marii i Aleksandra okazało się bardzo udane. Carowa łagodziła despotyzm swego męża i starała się łagodzić represje męża w stosunku do Polaków. Mimo to Maria raczej nie mieszała się w sprawy polityczne. Faworyzowała swoich synów Mikołaja i Michała. Z córkami obchodziła się nieco gorzej. Zmusiła swoją córkę Olgę do poślubienia Piotra, księcia oldenburskiego, który był homoseksualistą.

Konstantyn II (ur. 2 czerwca 1940, gr. Κωνσταντίνος - Kontantinos) — król Hellenów w latach 1964-1973 z dynastii Glücksburgów, bocznej linii Oldenburgów, książę duński. Syn Pawła I i Fryderyki Hanowerskiej. Mistrz olimpijski w żeglarstwie. Oprócz tego jest 406 w linii sukcesji do tronu brytyjskiego.

Św. Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, ros. Николай II, Николай Александрович Романов, ur. 6 maja/18 maja 1868 w Petersburgu, zm. 16/17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – ostatni cesarz Rosji, panujący w latach 1894-1917. Koronowany w Moskwie 26 maja 1896; syn Aleksandra III z dynastii Romanowów i jego żony carycy Marii Fiodorowny. Święty prawosławny.

Maria Fiodorowna nie była w najlepszych stosunkach z synową Aleksandrą Fiodorowną. Mąż Marii zmarł w 1894 roku. Mimo że teraz Aleksandra była pierwszą kobietą w Rosji, Maria nie chciała pogodzić się z rolą cesarzowej wdowy. Sami Rosjanie raczej woleli "starą" carową niż "nową" (wyniosłą Niemkę).

Aleksander Aleksandrowicz Romanow (7 czerwca 1869 roku w Sankt Petersburgu – 2 maja 1870 roku w Sankt Petersburgu) – wielki książę Imperium Rosyjskiego, brat ostatniego cesarza Rosji Mikołaja II.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Po obaleniu caratu w 1917 roku schroniła się na Krymie, znajdującym się pod władzą "Białych", po czym wyemigrowała do Wielkiej Brytanii. Odpływając, poprosiła swoją wnuczkę, księżniczkę Irinę Aleksandrowną, by jak najdłużej podtrzymywała jej lornetkę. Chciała bowiem do ostatniej chwili patrzeć na ukochaną Rosję. Rząd siostrzeńca, Jerzego V, odmówił jej azylu. W 1919 powróciła do Danii, gdzie osiadła w pałacyku Hvidøre pod Kopenhagą, który posiadała wspólnie z siostrą Aleksandrą, żoną Edwarda VII. Hvidøre było do jej śmierci centrum politycznym "białej" emigracji rosyjskiej.

Luiza Wilhelmina Fryderyka Maria Karolina Augusta Julia duń. Louise Vilhelmine Frederikke Maria Caroline Augusta Julie, księżniczka Hesji-Kassel (ur. 7 września 1817, w Kassel; zm. 29 września 1898, w pałacu Bernstorff w Gentofte k. Kopenhagi) – królowa Danii w latach 1863-1898.

Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

Ciekawostki

We wrześniu 2006 trumna z jej zwłokami została przewieziona z Roskilde do Petersburga i wystawiona na łożu paradnym 26 tego miesiąca, dokładnie 140 lat po przybyciu cesarzowej do Rosji, po czym złożona 28 września w krypcie cesarskiej w soborze św. Piotra i Pawła u boku męża Aleksandra III. Udział w pogrzebie wzięli członkowie wielu dynastii europejskich, m.in. Fryderyk, następca tronu Danii, syn Małgorzaty II, były król Grecji Konstantyn II z małżonką Anną Marią, i Michał ks. Kentu. Wszyscy z nich pochodzą, tak jak Maria Fiodorowna, od "ojca Europy", króla Danii Chrystiana IX.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Edward VII (Albert Edward von Sachsen-Coburg und Gotha) (ur. 9 listopada 1841 w Pałacu Buckingham w Londynie, zmarł 6 maja 1910 tamże), król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich, cesarz Indii od 22 stycznia 1901. Syn królowej Wiktorii. Panowanie Edwarda przyniosło pewien powiew świeżości w zakresie obyczajów – konserwatywna królowa Wiktoria stała się symbolem pruderii, jej syn słynął z rozrywkowego trybu życia. W przeciwieństwie do matki raczej nie brał bezpośredniego udziału w rządzeniu państwem, zajmując się pełnieniem funkcji reprezentacyjnych. Swoimi wizytami w Paryżu i ujmującym sposobem bycia podłożył jednak podwaliny pod porozumienie brytyjsko-francuskie (na przełomie XIX i XX wieku Francja i Wielka Brytania traktowały siebie z nieufnością, a często również i z wrogością) oraz powstanie Trójporozumienia, do którego dołączyła Rosja.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Maria Fiodorowna (Dagmar Duńska)