Ten artykuł dotyczy królowej Anglii, córki Henryka VIII. Zapoznaj się również z: Maria Tudor – siostra Henryka VIII.

Maria I (ur. 18 lutego 1516 w Greenwich, zm. 17 listopada 1558 w St. James's Palace), zwana Krwawą Marią (Bloody Mary) – królowa Anglii w latach 1553–1558, królowa Hiszpanii w latach 1556–1558, córka króla Anglii Henryka VIII Tudora i jego pierwszej żony Katarzyny Aragońskiej, wdowy po starszym bracie Henryka, Arturze Tudorze, córki Ferdynanda II Katolickiego, króla Aragonii i Izabeli I Katolickiej, królowej Kastylii. Maria była starszą siostrą króla Edwarda VI i królowej Elżbiety I, ale każde z rodzeństwa miało inną matkę.

Dzieciństwo

Maria urodziła się jako piąte dziecko i druga córka Henryka VIII i Katarzyny. Była ich jedynym dzieckiem, które osiągnęło pełnoletność. Urodziła się w poniedziałek 18 lutego, a w czwartek 21 lutego została ochrzczona. Jednym z jej ojców chrzestnych był kardynał Thomas Wolsey, arcybiskup Yorku i Lord Kanclerz (Lord Chancellor), człowiek, który sprawował faktyczną władzę w Anglii.

Maria była nad wiek rozwiniętym, ale bardzo chorowitym dzieckiem, miała słaby wzrok i cierpiała na częste bóle głowy. Niektórzy uczeni dopatrują się u niej kiły wrodzonej. Henryk VIII był bardzo zapatrzony w córkę i często przechwalał się, że "Ta dziewczyna nigdy nie płacze" ("This girl never cries").

Ojciec dał Marii własny dwór w Ludlow, na pograniczu z Walią. Księżniczka otrzymała wiele prerogatyw właściwych księciu Walii, choć nigdy nie uzyskała takiego tytułu. Edukacją Marii zajmował się Hiszpan Juan Luiz Vives, który uczył Marię łaciny, greki, muzyki i fizyki. Maria nauczyła się również grać na klawesynie.

Kiedy Maria była jeszcze niemowlęciem, Henryk VIII począł rozglądać się za kandydatami do jej ręki. W 1518 r. księżniczka została przyrzeczona delfinowi Franciszkowi de Valois, najstarszemu synowi króla Francji Franciszka I. Projekt tego małżeństwa upadł w 1521 r. Rok później pojawił się projekt ślubu Marii z Karolem V Habsburgiem, jej ciotecznym bratem, cesarzem rzymskim i królem Hiszpanii. Wkrótce jednak i ten pomysł upadł. W 1526 r. Maria została wysłana do Walii jako przewodnicząca Rady Walii i Marchii (Council of Wales and the Marches).

Tymczasem Henryk wciąż starał się o męskiego dziedzica, ale z biegiem czasu stawało się jasne, że królowa Katarzyna nie będzie już mogła mieć dzieci. Wtedy królowi wpadła w oko Anna Boleyn, siostra jednej z poprzednich kochanek króla, Marii Boleyn. Król zdecydował się poślubić Annę, ale rozwód z Katarzyną okazał się sprawą dość skomplikowaną, jako że jedyny człowiek mogący unieważnić to małżeństwo, papież Klemens VII, znajdował się pod tak przemożnym wpływem siostrzeńca Katarzyny, Karola V, że odmówił wydania zgody na unieważnienie ślubu.

W 1533 r. Henryk poślubił w sekrecie Annę Boleyn. Niedługo potem arcybiskup Canterbury Thomas Cranmer ogłosił unieważnienie małżeństwa Henryka z Katarzyną. Powodem tego był fakt, że skonsumowane zostało małżeństwo królowej z Arturem Tudorem, bratem Henryka, chociaż królowa twierdziła co innego. Papież unieważnienia nie uznał, co doprowadziło w 1534 r. do zerwania z Rzymem i powstania Kościoła Anglikańskiego.

Katarzyna utraciła tytuł królowej Anglii i stała się księżną-wdową Walii. Maria została uznana za dziecko nieślubne, usunięta z dworu i wykluczona z sukcesji do tronu. Straciła również królewskie tytuły i stała się lady Marią.

Łaski i niełaski losu

Pozbawiona łask i tytułów lady Maria została zmuszona do odprawienia swojej służby, a nawet musiała służyć jako dama dworu swojej młodszej siostry przyrodniej Elżbiety, którą Anna urodziła w 1533 r. W następnych latach Maria przebywała w Hatfield. Nie pozwolono jej widywać się z matką, ani uczestniczyć w jej pogrzebie (Katarzyna zmarła 7 stycznia 1536 r.).

W tym samym roku z łask wypadła Anna Boleyn, która również nie potrafiła dać Henrykowi męskiego potomka. Oskarżona o cudzołóstwo (m.in. nawet z własnym bratem) została skazana na śmierć i ścięta 19 maja 1536 r. Henryk wkrótce poślubił lady Jane Seymour, która 12 października 1537 r. dała mu długo oczekiwanego następcę – Edwarda, księcia Kornwalii.

Dla Marii zaczęły się lepsze czasy. Została m.in. matką chrzestną małego Edwarda i pozwolono jej uczestniczyć w pogrzebie Jane Semyour, która zmarła niedługo po narodzinach syna. W najbliższym czasie Henryk dał Marii własny dwór oraz pozwolił jej przebywać na swoim dworze. W 1544 r. na mocy Aktu Sukcesyjnego Maria została przywrócona do linii sukcesyjnej i miała zostać królową w wypadku bezpotomnej śmierci księcia Edwarda. Jednakże wciąż oficjalnie była uznawana za dziecko z nieprawego łoża.

Henryk zmarł 28 stycznia 1547 r. i na tron wstąpił jego syn jako Edward VI. Tymczasem Tomasz Cranmer przeprowadzał reformy w duchu protestantyzmu, pogłębiając rozdział Anglii z Kościołem Katolickim. Sprzyjał temu nowy władca, który został wychowany w duchu protestanckim, ale utrzymywał bardzo zażyłe stosunki z Marią, gorliwą katoliczką. Król był bardzo słabego zdrowia i kiedy zimą 1552/1553 r. zachorował na gruźlicę, stało się jasne, że wkrótce czeka Anglię zmiana monarchy. Następną w kolejce do tronu była Maria.