Maria Jaczynowska - Polski Serwis Naukowy

Maria Danuta Jaczynowska (ur. 17 lutego 1928 w Warszawie, zm. 21 lutego 2008 w Toruniu) – polska historyczka specjalizująca się w historii starożytnego Rzymu.

Była córką Jana Jaczynowskiego, nauczyciela geografii w Gimnazjum Górskiego w Warszawie. Uczęszczała do Gimnazjum Żeńskiego Kowalczykówny i Jawurkówny w Warszawie ("Szkoła na Wiejskiej"). W 1943 roku wstąpiła do Szarych Szeregów, uczestniczyła jako sanitariuszka w powstaniu warszawskim. W powstaniu zginęła jej starsza siostra - Irena Jaczynowska, również sanitariuszka. W 1946 roku zdała maturę w Gimnazjum im. Jana Henryka Dąbrowskiego w Kutnie. W latach 1945-1946 była drużynową 3 Żeńskiej Drużyny Harcerskiej „Leśna Polana” im. Marii Skłodowskiej-Curie, której tradycje kontynuuje I Kutnowska Drużyna Wędrownicza im. Tadeusza Rejtana.

Józef Władysław Wolski, (do 1938 roku: Józef Dzida) (ur. 19 marca 1910 w Tarnowie, zm. 2 października 2008 w Krakowie) – historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Łódzkiego.

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach) oraz oddziałem Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Oprócz Torunia i Bydgoszczy UMK prowadzi także działalność w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.

Po wojnie pracowała jako nauczyciel w Liceum Administracyjno-Handlowym w Kutnie (1947-1950), równocześnie studiując historię na Uniwersytecie Łódzkim (w latach 1946-1948), gdzie wykładał m.in. Józef Wolski. W latach 1948-1951 studiowała na Uniwersytecie Warszawskim. Po obronie pracy magisterskiej została zatrudniona jako starszy asystent w Instytucie Historycznym UW. Od 1955 była pracownikiem Zakładu Historii Starożytnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1958 uzyskała stopień doktora na UW. Tematem jej rozprawy były Ekonomiczne podstawy nobilitas rzymskiej u schyłku Republiki, a promotorem Iza Bieżuńska-Małowist.

Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Kutno – miasto i gmina miejska w centralnej części Polski, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzeką Ochnią (dopływem Bzury). Siedziba władz powiatu oraz władz gminy wiejskiej Kutno. Powstało na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie do 1432 i ponownie po 1766.

W latach 1961-1962 przebywała we Francji jako stypendystka rządu francuskiego. W lutym 1965 habilitowała się na UMK, na podstawie rozprawy "Collegia Iuvenum". Rola historyczna i działalność organizacji młodzieży rzymskiej w okresie wczesnego cesarstwa. W 1976 roku otrzymała tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1984 profesora zwyczajnego. Od 1959 roku była członkinią "Society for the Promotion of Roman Studies", w latach 1987-1992 członkinią Międzynarodowego Komitetu "Association Internationale d' Épigraphie Grecque et Latine". W 1998 roku przeszła na emeryturę.

Iza Bieżuńska-Małowist (ur. 1 stycznia 1917, zm. 27 lipca 1995 w Warszawie) – polska historyk starożytności żydowskiego pochodzenia, profesor w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Autorka 76 pozycji naukowych (14 rozpraw i artykułów opublikowanych za granicą, 8 książek) dotyczących historii społecznej starożytnego Rzymu, oraz dziejach kultów religijnych w świecie rzymskim.

Wybrane publikacje

Collegia iuvenum. rola historyczna i działalność organizacji młodzieży rzymskiej w okresie wczesnego cesarstwa (1964)

Historia starożytna (1969, wspólnie z Anną Mączakową i Witoldem Tylochem)

Historia starożytnego Rzymu (1974, podręcznik akademicki, kilka wydań)

Religie świata rzymskiego (1987, ISBN 8301074051)

Dzieje Imperium Romanum (1995, ISBN 8301119241, kilka wydań)

Narodziny i rozwój imperializmu rzymskiego (1996, ISBN 8386402601)

Historia starożytna (1999, podręcznik akademicki, wspólnie z Danutą Musiał i Markiem Stępniem, ISBN 8385660534, kilka wydań)

Starożytny Rzym (2008, wspólnie z Marcinem Pawlakiem, ISBN 9788374361774)

Trzykrotnie, w latach 1972, 1975 i 1979, uhonorowana nagrodą Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. W latach 1988, 96 i 2000 odebrała nagrodę Ministra Edukacji Narodowej. Odznaczona Warszawskim Krzyżem Powstańczym.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – urząd utworzony 5 maja 2006 r. do obsługi Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działami administracji rządowej „nauka” i „szkolnictwo wyższe” oraz jest dysponentem budżetu na badania naukowe finansowane przez państwo. Przy ministrze działała Rada Nauki, powołana w miejsce zlikwidowanego w 2005 Komitetu Badań Naukowych. Siedziba ministerstwa mieści się w Warszawie, przy ulicy Wspólnej 1/3.

Szkoła na Wiejskiej – prywatna pensja żeńska w przy ul. Wiejskiej 5 w Warszawie, założona przez Jadwigę Kowalczykównę (Jadwiga Czarna) i Jadwigę Jawurkównę (Jadwiga Biała) w 1903 i prowadzona przez jej założycielki do ich tragicznej śmierci w 1944 (w czasie powstania warszawskiego).

Źródła

Sławomir Kalembka (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-2004. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 285-286. ISBN 83-231-1988-0.

Linki zewnętrzne

Maria Jaczynowska w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)