Maria Mitchell - Polski Serwis Naukowy

Maria Mitchell.

Maria Mitchell (ur. 1 sierpnia 1818; zm 28 czerwca 1889) - astronom amerykańska.

Wczesne lata

Urodziła się na wyspie Nantucket w Massachusetts. Jej rodzice należeli do Kwakrów, którzy niekonwencjonalnie jak na tamte czasy, dali jej chłopięce wykształcenie. Pracowała jako bibliotekarka a także zajmowała się astronomią w obserwatorium jej ojca.

Odkrycie komety

Używając teleskopu odkryła nazwaną później jej imieniem kometę (kometa 1847 VI, obecnie C/1847 T1) na jesieni 1847 roku. Kilka lat wcześniej, król Fryderyk VI ustanowił nagrodę dla każdego odkrywcy "teleskopowych komet" (zbyt słabych, aby zobaczyć gołym okiem). Nagroda była przyznawana pierwszemu odkrywcy każdych kolejnych komet (niektóre były odkrywane przez kilka niezależnych osób). Ostatecznie wygrała jedną z tych nagród co dało jej międzynarodową sławę, jaką miała jedyna wcześniejsza odkrywczyni komet Caroline Herschel.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Chwilowo pojawiły się wątpliwości, ponieważ Francesco de Vico samodzielnie odkrył tę samą kometę dwa dni później, lecz pierwszy o tym poinformował; jednakże, sprawa została rozwiązana na korzyść Mitchell. Została ona nagrodzona w 1848 przez nowego króla Fryderyka VII.

Uwaga: niektóre źródła niepoprawnie interpretują pojęcie "pierwszy odkrywca teleskopowych komet" i podają, że Mitchell jest pierwszą osobą w historii, która odkryła kometę za pomocą teleskopu. To nie jest prawda.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

American Academy of Arts and Sciences (AMACAD) - niezależny ośrodek badawczy znajdujący się w Cambridge (USA), który prowadzi wielodyscyplinarne badania złożonych, jak i wschodzących problemów. Członkowie Akademii są liderami w dyscyplinach akademickich, sztuce, biznesie i sprawach publicznych.

Kariera

Była pierwszą kobietą, która została członkiem American Academy of Arts and Sciences w 1848 roku i American Association for the Advancement of Science w 1850. Później pracowała w Nautical Almanac Office w Waszyngtonie, gdzie obliczała pozycję planety Wenus. Również podróżowała po Europie wraz z Nathanielem Hawthorne i jego rodziną.

American Association for the Advancement of Science (AAAS) – międzynarodowa organizacja non-profit zajmująca się ogólnie pojętym rozwojem nauki. Założone cele realizuje poprzez inicjatywy takie jak prowadzenie polityki naukowej, organizowanie programów międzynarodowych i kształcenia naukowego. AAAS jest także wydawcą licznych biuletynów naukowych, książek, raportów i czasopism, m.in. prestiżowego magazynu „Science”, z liczbą czytelników szacowaną na około milion, oraz EurekAlert! – strony internetowej informującej o najnowszych odkryciach naukowych. American Association for the Advancement of Science zostało założone w 1848 roku jako pierwsza stała amerykańska organizacja mająca na celu promowanie nauki, a jego pierwszym prezydentem został William Charles Redfield. W przeciągu pierwszych pięćdziesięciu lat istnienia AAAS kilkukrotnie było bliskie upadku i dopiero połączenie z magazynem „Science”, który zawiódł jako prywatne przedsięwzięcie, doprowadziło do odrodzenia zarówno czasopisma, jak i organizacji. Kadencja prezydenta American Association for the Advancement of Science trwa rok. Prezydentami AAAS oprócz Redfielda byli także m.in.: Louis Agassiz (1851), Othniel Charles Marsh (1878), Edward Drinker Cope (1896), Theodore Gill (1896), Charles Walcott (1923), Alfred Romer (1966) i Stephen Jay Gould (2000). Obecnie organizacja zrzesza 262 towarzystwa naukowe oraz akademie i służy w sumie około 10 milionom osób. Dostępne dla wszystkich członkostwo w American Association for the Advancement of Science zapewnia m.in. prenumaratę „Science”. AAAS składa się z 24 sekcji, organizujących sympozja podczas corocznych spotkań oraz zapewniających ekspertyzy dla projektów AAAS.

Elizabeth Cady Stanton (ur. 12 listopada 1815 – zm. 26 października 1902) – amerykańska aktywistka społeczna, abolicjonistka i sufrażystka. Jedna z organizatorek spotkania Zjazd Kobiet w Seneca Falls w 1848 roku; autorka podpisanej przez 100 uczestniczek i uczestników spotkania Deklaracji na rzecz przyznania kobietom praw politycznych. Jej zainteresowanie prawami kobiet nie ograniczało się do praw wyborczych, walczyła również o równouprawnienie na polu ekonomii, prawa sądowe dla kobiet (w tym – prawa do rozwodu), prawa reprodukcyjne i dostęp do edukacji.

W roku 1865 została pierwszym profesorem astronomii w Vassar College. Została także mianowana dyrektorem Vassar College Observatory. Po uczeniu tam przez jakiś czas, pomimo jej reputacji i doświadczenia, jej pensja była niższa od pensji wielu młodszych męskich profesorów. Zaczęła się starać o podwyżkę płac i dostała ją.

Francesco de Vico (ur. 19 maja 1805 w Macerata (Włochy), zm. 15 listopada 1848 w Londynie) - jezuita i astronom włoski. Jego nazwisko pisze się czasem: De Vico, DeVigo albo DeVico.

Nantucket - piaszczysta, bezleśna wyspa u wybrzeża stanu Massachusetts, na południe od półwyspu Cape Cod. Ma ok. 140 km² powierzchni, a jej najważniejszą miejscowością jest Nantucket. W XVIII i XIX wieku wyspa była ważnym ośrodkiem wielorybniczym, zamieszkanym przede wszystkim przez kwakrów. Obecnie pełni funkcje letniskowe.

Sprzeciwy

W 1842 opuściła Kwakrów i podążyła za zasadami unitarnymi. W sprzeciwie niewolnictwu przestała nosić ubrania z bawełny. Zaprzyjaźniła się ze zwolennikami przyznania kobietom prawa wyborczego, takimi jak Elizabeth Cady Stanton i była współzałożycielką American Association for the Advancement of Women.

Nathaniel Hawthorne (ur. 4 lipca 1804 w Salem, zm. 19 maja 1864 w Plymouth) − pisarz romantyczny, powszechnie uważany za największego i najbardziej wpływowego twórcę literatury amerykańskiej XIX wieku .

Massachusetts - stan położony w północno-wschodniej części USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Na północy graniczy ze stanem New Hampshire oraz stanem Vermont, na zachodzie ze stanem Nowy Jork, a na południu z Connecticut i Rhode Island. Rzeźba terenu wyżynno-górska na zachodzie (Appalachy), niziny na wybrzeżu; urozmaicona linia brzegowa.

Spuścizna

Zmarła w 1889 roku w wieku 71 lat. Jej imieniem nazwano Maria Mitchell Observatory w Nantucket. Została również pośmiertnie wprowadzona do National Women's Hall of Fame. Jej imię posiadał okręt SS Maria Mitchell typu Liberty z okresu II wojny światowej. Planetoida 1455 Mitchella oraz na Księżycu krater Mitchell zostały nazwane na jej cześć.

I wojna o Szlezwik, w Danii zwana "wojną trzyletnią" (duń. Treårskrigen), w Niemczech "wojna szlezwicko-holsztyńską" (niem. Schleswig-Holsteinischer Krieg) – konflikt w południowej Danii, którego przedmiotem była przynależność państwowa księstw Szlezwiku i Holsztynu położonych u nasady Jutlandii.

1455 Mitchella – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 135 dni w średniej odległości 2,25 j.a. Została odkryta 5 czerwca 1937 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Alfreda Bohrmanna. Nazwa planetoidy pochodzi od Marii Mitchell, (1818-1889) amerykańskiej astronom. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1455) 1937 LF.

Bibliografia

Źródła online

Informacja o ogłoszeniu nagrody dla odkrywców komet (en)

Informacje o komecie Pani Mitchell (en)

Rezygnacja z przyznawania nagród dla odkrywców komet (en) (zobacz I wojna o Szlezwik)

Prace Marii Mitchell (en) w Projekcie Gutenberg

Książki

Kendall, Phebe Mitchell. Maria Mitchell; Life, Letters and Journals, (Boston: Lee & Shepard, 1896)

M. W. Whitney, In Memoriam, (Poughkeepsie, Nowy Jork, 1889)

M. K. Babbitt, Maria Mitchell as her students Knew her, (Poughkeepsie, Nowy Jork, 1912)

Linki zewnętrzne

Biografia na stronach Encyclopedia Britannica (ang.)

Biografia na stronach Uniwersytetu Vassar (ang.)

Biografia na stronach Lucidcafé (ang.)

Gołe oko – określenie używane w astronomii dla zaznaczenia, iż jakaś obserwacja jest przeprowadzana bez dodatkowego sprzętu (np. bez teleskopu, lunety itp.). Astronomowie mówią, że np. dana gwiazda jest widoczna „gołym okiem” – można ją dostrzec bez użycia dodatkowych instrumentów, bądź też jest poza możliwością obserwacji „gołym okiem” – nie można jej zobaczyć bez pomocy odpowiedniego sprzętu.

Caroline Lucretia Herschel (ur. 16 marca 1750 w Hanowerze, zm. 9 stycznia 1848) – brytyjska astronom pochodzenia niemieckiego; współpracując z bratem Williamem Herschelem odkryła osiem nowych komet.