Marian Knast - Polski Serwis Naukowy

Grób gen. Mariana Knasta na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, Warszawa 23 lipca 2008

Marian Knast (ur. 24 listopada 1923, zm. 12 maja 2001 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, szef Głównej Kontroli Wojskowej (1982–1988).

W Wojsku Polskim od 1944. Służył w pionie kwatermistrzowskim zajmując coraz wyższe stanowiska sztabowe. Absolwent Akademii Wojsk Transportowych ZSRR. Od 1966 kwatermistrz Pomorskiego Okręgu Wojskowego. Od 1967 zastępca głównego inspektora planowania i techniki Ministerstwa Orony Narodowej ds. planowania i ekonomiki.

Generał armii - w wielu armiach świata najwyższy stopień generalski. Do 1945 roku najwyższym w Polsce stopniem generalskim był generał broni, nad generałem broni stał jeszcze stopień marszałka. Po II wojnie światowej, w armii polskiej na wzór radziecki wprowadzono czwarty stopień generalski, szczególnie, że zgodnie z tradycją wojskową stopień marszałkowski przysługuje tylko za zasługi wojenne i nie można go otrzymać za służbę pokojową. W okresie PRL-u w Polsce zamiast stopnia generała był generał armii (formalnie ten stopień istniał również w III RP, jednakże nie został nigdy przyznany). W USA istniały dwa stopnie tłumaczone jako "generał armii": General of Army (jednej - pięciogwiazdkowy) oraz General of the Armies (wielu - sześciogwiazdkowy). Obecnie w wielu krajach ten stopień występuje jako najwyższy po marszałku lub po prostu jako najwyższy stopień.

Kwatermistrz (ang. Quartermaster) – oficer dowództwa (sztabu), który dowodzi w polu (w czasie wojny) z ramienia dowódcy (szefa sztabu) kwatermistrzostwem (tyłami), kieruje działalnością podległych mu szefów służb w zakresie zaopatrzenia i obsługi wojsk, organizuje dowóz i ewakuację, a na wyższych szczeblach - komunikację na obszarze tyłów oraz jest odpowiedzialny za organizację tyłów (etapów); w czasie pokoju kieruje gospodarką jednostki wojskowej będącej oddziałem gospodarczym (na wyższych szczeblach powierzonymi mu działami gospodarki) i prowadzi szkolenie podległych mu kadr. Aktualnie w Siłach Zbrojnych RP pojęcia kwatermistrz – kwatermistrzostwo, zastąpione zostały pojęciami: szef logistyki – logistyka. Funkcja kwatermistrza znana jest także w straży pożarnej, skautingu i harcerstwie.

W październiku 1967 awansowany przez Radę Państwa PRL do stopnia generała brygady. Po przekształceniu struktury Głównego Inspektoratu Techniki w 1974, był w latach 1974–1977 zastępcą głównego inspektora techniki WP – szefem zamówień i dostaw techniki wojskowej i przemysłu elektronicznego. W październiku 1978 awansowany do stopnia generała dywizji.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

W latach 1977–1982 był dyrektorem generalnym Komisji Planowania przy Radzie Ministrów PRL. W okresie 1982–1988 sprawował funkcję szefa Głównej Kontroli Wojskowej. Uczestniczył w pracach Państwowej Rady Gospodarki Materiałowej i Prezydium Rady MON ds. Naukowo-Technicznych. Przez kilka lat kierował Państwową Komisją Cen Uzbrojenia i Komisją Antyimportową resortu MON. Od 1989 w stanie spoczynku.

Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw wojska. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.). Jest tzw. resortem siłowym, podobnie jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Budżet ministerstwa na rok 2008, wliczając koszty wdrażania samolotów wielozadaniowych, wynosi 23,7 mld złotych .

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W pogrzebie uczestniczył były prezydent RP gen. armii Wojciech Jaruzelski.

Odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Order Sztandaru Pracy I klasy

Order Sztandaru Pracy II klasy

Srebrny Krzyż Zasługi

Brązowy Krzyż Zasługi

Medal 10-lecia Polski Ludowej

Medal 30-lecia Polski Ludowej

Medal 40-lecia Polski Ludowej

Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”

Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”

Złoty Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”

Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”

Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”

Medal Komisji Edukacji Narodowej

Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR)

Order Czerwonej Gwiazdy (ČSSR)

Medal „Za Umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” III stopnia (ČSSR)

Publikacje

M. Knast, Niektóre zadania gospodarki wojskowej w świetle uchwały VI Zjazdu PZPR /w/ Wojskowy Przegląd Ekonomiczny, 1972, nr 1, s. 5–14;

M. Knast, Problemy planowania gospodarczo-obronnego /w/ Myśl Wojskowa 1971, nr 5, s. 13–19.

Bibliografia

M. Jędrzejko, M. Paszkowski, M. Krogulski, Generałowie i admirałowie III Rzeczypospolitej (1989–2002), Wydawnictwo von Borowiecky, Warszawa 2002, ISBN 83-87689-46-7.

H.P. Kosk, Generalicja polska: popularny słownik biograficzny, tom I, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1998, ISBN 83-87103-55-1.

L.Kowalski, Generał ze skazą. Biografia wojskowa gen. Wojciecha Jaruzelskiego, Wydawnictwo RYTM, Warszawa 2001. ISBN 83-88794-43-4.

J. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943−1990, tom II, s. 185–187, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, ISBN 978-83-7611-801-7.