Marian Wnuk - Polski Serwis Naukowy

Grób Mariana Wnuka na Powązkach; Warszawa, 22 lipca 2008

Marian Wnuk (ur. 5 września 1906 w Przedborzu, zm. 29 września 1967 w Warszawie) – rzeźbiarz, pedagog, działacz artystyczny.

Edukacja i praca pedagogiczna

W latach 1922-1927 uczył się w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem, a następnie w latach 1927-1934 studiował rzeźbę w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako nauczyciel rzeźby w Państwowym Instytucie Sztuk Plastycznych we Lwowie. W okresie tym uczestniczył w wielu konkursach na pomniki (m.in. pomniki Józefa Piłsudskiego we Lwowie i Warszawie). Pod okupacją sowiecką kontynuował pracę pedagogiczną, a po zajęciu Lwowa przez hitlerowców współpracował m.in. z konspiracyjną Radą Pomocy Żydom. W 1944, zagrożony, przeniósł się do Warszawy, skąd po powstaniu był deportowany do Niemiec. W 1945, po krótkim pobycie w Krakowie, osiadł w Gdańsku jako współzałożyciel, profesor i rektor (1948-1949) Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (od 1996 roku: Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku).

Związek Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) – stowarzyszenie założone w Krakowie z inicjatywy Tytusa Czyżewskiego oraz Zbigniewa i Andrzeja Pronaszków.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Od 1949 do końca życia był profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a w latach 1951-1954 i 1959-1967 pełnił funkcję jej rektora. Jako rektor powołał do życia Zakłady Artystyczno-Badawcze ASP (ZAB). Równolegle przez cały okres powojenny działał jako organizator życia artystycznego w Związku Polskich Artystów Plastyków i gremiach doradczych działających przy Ministerstwie Kultury i Sztuki.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

Zakłady Artystyczno-Badawcze (ZAB) Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie – eksperymentalna jednostka projektowo-dydaktyczna działająca w ramach Wydziału Architektury Wnętrz.

Działalność artystyczna

Doskonałe opanowanie realistycznego warsztatu rzeźbiarskiego, jak również wcześniejsze doświadczenia z rzeźbą pomnikową pozwoliły mu odnaleźć swe miejsce w dyscyplinie narzuconej przez socrealizm. Również w późniejszej twórczości trwał przy rozwiązaniach klasycyzujących. W ostatnim okresie życia skłaniał się także ku abstrakcji.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

W 1952 otrzymał nagrodę państwową II stopnia. W 1954 roku w 10 rocznicę Polski Ludowej odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Wybrane prace:

Pomnik wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Gdyni (1949, odsłonięty 1953, zdemontowany 1990, frag. monumentu przeniesiono na Cmentarz Żołnierzy radzieckich w Gdyni - Redłowie)

Kobietom czasów okupacji (1964)

Dwie natury (1964)

Bruno Schlzowi (1966)

Antoniemu Kenarowi (1966)

Płonące miasto (1967)

Przypisy

Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.
Uchwała Rady Państwa z dnia 15 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych, Monitor Polski 954 nr 112 poz. 1564