Marian Zawidzki - Polski Serwis Naukowy

Marian Zawidzki (1 kwietnia 1898-17 stycznia 1945) - zastępca szefa Ochrony Powstania w Inspektoracie Okręgu AK w Lublinie, wizytator i kurator oświaty woj. śląskiego i pruskiego, oficer z okresu I wojny światowej, organizator i kierownik wywiadu AK na terenie Reichu, redaktor propagandy w języku niemieckim, dziennikarz "Strażnicy Zachodniej", pedagog, germanista.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) - Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

Urodził się 1 kwietnia 1898 r. w Odolanowie, w woj. poznańskim. Ukończył studia wyższe pedagogiczne i germanistyczne na Uniwersytetach w Lipsku i Poznaniu.

Był nauczycielem Gimnazjum w Poznaniu, a potem wizytatorem Wydziału Oświaty w Poznaniu.

W latach 1935-1939 r. był wizytatorem i kuratorem na województwo śląskie w Katowicach i działaczem Związku Zachodniego oraz redaktorem "Strażnicy Zachodniej".

Po wybuchu II wojny światowej, spodziewając się represji, przeniósł się do Lublina. W okresie okupacji uczył w tajnych kompletach. Działał w Służbie Zwycięstwa Polsce, ZWZ, AK. Był zastępcą szefa BIP AK na Okręg Lubelski. Redagował prasę podziemną. I działał w komórce KG AK "Zachód", utrzymującej łączność z Polakami w Niemczech, oraz przygotowywał zagospodarowanie Ziem Zachodnich po zakończeniu wojny.

NKWD – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. НКВД – Народный комиссариат внутренних дел – [Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł] posłuchaj ?/i) – centralny organ państwowy (ministerstwo) wchodzący w skład Rady Komisarzy Ludowych – rządu ZSRR, istniejący pod tą nazwą w latach 1917-1946. Zakres jego działalności zmieniał się na przestrzeni lat, początkowo NKWD zajmował się sprawami administracyjno-porządkowymi. Od 1934 r. rola komisariatu wzrosła po reorganizacji polegającej na wcieleniu do jego struktur OGPU i mianowania jego szefa Gienricha Jagody ludowym komisarzem spraw wewnętrznych (szefem NKWD), co było jednym z elementów przygotowań Stalina do Wielkiej Czystki lat 1936-1939. NKWD skupił więc cały aparat represji policyjnych ZSRR – od milicji kryminalnej poprzez wywiad (INO) i kontrwywiad, wojska ochrony pogranicza, administracyjne sądownictwo doraźne (trójki NKWD) po system obozów koncentracyjnych i pracy przymusowej Gułagu. Komisariat nadzorował również lokalne instytucje rządowe, następnie w 1946 r. przemianowany został na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR. Na terenie całego kraju NKWD działał zarówno bezpośrednio, jak i przez komisariaty spraw wewnętrznych poszczególnych republik, będące jego filiami.

Lublin (łac. Lublinum, jid. לובלין, ukr. Люблін, lit. Liublinas, ros. Люблин) – największe polskie miasto po wschodniej stronie Wisły, stolica województwa lubelskiego (nieprzerwanie od 1474 roku) oraz Lubelszczyzny. Jest jednym z największych polskich miast, 2. w Małopolsce, a 9. miastem w kraju pod względem liczby ludności (349 440 mieszkańców) oraz 15. pod względem powierzchni (147 km²,).

W ostatnich dniach wojny, w połowie lipca, po obserwacji samochodów (w tym samobieżnej komory gazowej) wywożących więźniów na egzekucje, w pobliżu krematoriów na Majdanku, usiłował nakłonić dowództwo Okręgu AK do zbrojnych w wystąpień w obronie mordowanych, i jako Zastępca Szefa Powstania AK w Lublinie, organizował akcje powstańcze.

Katowice (niem. Kattowitz, śl. Katowicy, czes. Katovice) – miasto położone w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 308 724 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km².

Po wkroczeniu 23 lipca1944 r. AR do Lublina, rozpoczął prace we wrześniu 1944 r., jako nauczyciel języka niemieckiego w Gimnazjum i Liceum im. St. Staszica w Lublinie.

19 listopada 1944 r. został aresztowany przez NKWD. Więziony był na Zamku w Lublinie. Oskarżony został przez Sąd Wojskowy za przynależność do Armii Krajowej i skazany na karę śmierci oraz stracony na Zamku 17 stycznia 1945 r. Według uzasadnienia wyroku miał zbyt duże wykształcenie, by nie wiedzieć, że AK jest organizacją działającą na szkodę demokracji

Przed wojną odznaczony był Medalem Niepodległości, a w 1945 r. pośmiertnie przez Rząd RP w Londynie Krzyżem Virtuti Militari.

Po wniesieniu przez rodzinę 05.12.1988 r. wniosku o rehabilitację, Sąd Najwyższy 31.01.1990 r. wydał wyrok uniewinniający.

Bibliografia

Marek Kielasiński:Raport o zabijaniu.Zbrodnie sądów wojskowych na Zamku w Lublinie.Test, Lublin 1997, ISBN: 83-7038-081-6

Kempa Wojciech: Na przedpolu Warszawy ISBN: 9788390156163