Marib - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 15°25′38″N 45°20′09″E / 15.42722, 45.33583

Marib, własciwie Ma'rib (arab.: مأرب) jest stołecznym miastem gubernatorstwa Ma'rib w Jemenie, a w czasach historycznych było stolicą królestwa Saba na południu Półwyspu Arabskiego. Położone jest w odległości 135 km na wschód od dzisiejszej stolicy Jemenu, Sany. Liczba ludności 16794.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Historia

Królestwo Saba zajmowało dzisiejszy region Aseer w południowo-zachodnim Jemenie. Sabatejscy władcy uczynili swą stolicą miasto Marib, ważny w tamtych czasach ośrodek handlowy, regulujący wymianę dóbr pomiędzy Indiami, a Egiptem.

Położenie w odległym od świata śródziemnomorskiego zakątku terytorium zwanego Arabia Felix sprawiło, że królestwo Saba nigdy nie zostało podbite przez Persję czy Cesarstwo Rzymskie. Dopiero ekspansja Islamu w VII wieku n.e. zmieniła status religijno-prawny tych ziem. Miasto Ma'rib do połowy XIX wieku było znaczącym ośrodkiem handlowym i religijnym południowej Arabii.

Saba, bibl. Szeba (hebr. שבא, arab. سبأ), jedno z największych królestw przedmuzułmańskich, które znajdowało się w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego (obecny Jemen). Stolicą Saby było miasto Marib. Rozwinięte rolnictwo i handel (gł.z Indiami i Afryką Wschodnią), własne pismo południowoarabskie. Wznoszono również zamki i świątynie na terenach znanych w starożytności z produkcji wartościowego kadzidła i mirry.

Pismo południowoarabskie - (musnad), alfabet semicki używany do zapisu języków południowoarabskich epigraficznych i wczesnej fazy języka gyyz. Najstarsze inskrypcje pochodzą z X wieku p.n.e., najmłodsze z VIII wieku n.e. Większość inskrypcji pochodzi z Półwyspu Arabskiego, ale teksty zapisane tym alfabetem znaleziono m. in. w Babilonii.

Zabytki

Władcy sabejscy podjęli szereg wielkich prac irygacyjnych (najstarsze datowane na III tysiąclecie p.n.e.), jak np. zapór, których ruiny są do dziś widoczne. Największa ziemna tama Maribu miała długość 680 metrów, wysokość 14 metrów, wzmocniona od wewnętrznej strony kamiennym i murowanym licowaniem. W Marib znaleziono rzeźby marmurowe, terakotowe i brązowe, ołtarze i liczne inskrypcje sabejskie.

Inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na nagrobkach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją inskrypcji zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.

Marmur (z gr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów definiuje jako marmur wyłącznie skały węglanowe przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 st. C, wysokie ciśnienie), skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) nazywając wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu "wapień krystaliczny" używa się w przypadku skał metamorficznych jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej poddanej metamorfizmowi.

Na terenie miasta odkryto ruiny światyni bóstwa księżycowego. Poza miastem leży wielka światynia Haram Bilqis z VIII w. p.n.e., założona na planie elipsy (112 x 71 m) z murami obwodowymi o wys. do 9 m i portalem z V w. p.n.e. Opodal Marib znajdują się ruiny świątyni zw. Bar'an.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Arabia Felix (Arabia Szczęśliwa) – dawne, poetyckie określenie południowych terenów Półwyspu Arabskiego (obecnie znajduje się tam państwa Jemen i Oman), bogatych w florę i faunę, rolniczych i kontrastujących z pustynią.

Samobójczy atak

21 lipca 2007 roku zamachowiec-samobójca zdetonował swój samochód wyładowany materiałami wybuchowymi wśród samochodów konwoju wiozącego turystów zwiedzających lokalne świątynie. W wyniku ataku zginęło siedmiu hiszpańskich turystów i dwóch jemeńskich przewodników. Władze jemeńskie obarczyły odpowiedzialnością za atak Al-Kaidę.

Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich, zapisywany alfabetycznym pismem arabskim od strony prawej do lewej. Kod ISO 639-3: ar/ara

Jemen (اليمن Al-Jaman, Republika Jemeńska, الجمهوريّة اليمنية Al-Dżumhurijja al-Jamanijja) – azjatyckie państwo położone na Półwyspie Arabskim nad Morzem Arabskim, Zatoką Adeńską i Morzem Czerwonym, pomiędzy Omanem i Arabią Saudyjską. Stolica: Sana. Największe miasta: Sana, Aden, Taizz, Al-Hudajda i Al-Mukalla.

Przypisy

Praca zbiorowa: Wielka Historia Świata. T. 4. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2005, s. 31. ISBN 83-7425-025-9.
Encyklopedia sztuki starożytnej, WAiF, Warszawa 1975