Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Warto przeczytać:
17 listopada - Światowy Dzień POChPNa przewlekłą obturacyjną chorobę płuc - POChP - cierpi ponad 200 mln osób. Do 2030 r. choroba ta stanie się trzecią najważniejszą przyczyną zgonów na świecie - alarmuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).Światowy Dzień POChP, obchodzo...
17 listopada - Światowym Dniem Wcześniaka Dzieci urodzone przedwcześnie są znacznie bardziej narażone na różne powikłania zdrowotne niż noworodki urodzone o czasie, dlatego wymagają szczególnej opieki - przypominają rodzice maluchów w Światowym Dniu Wcześniaka, który obchodzony je...
Pierwsze dokumenty wolnej Warszawy z listopada 1918 rokuOrganizacja polskich władz w opuszczanej przez Niemców Warszawie, codzienne problemy miasta, ewidencjonowanie mienia, ale i obywatelskie donosy - to obraz stolicy w listopadzie 1918 r. rysujący się z rozkazów Komendy Miasta udostępnionych PAP przez Central...
Reklama:
 Marszałek sejmu - I Rzeczpospolita
Czy wiesz że...?Michał Kazimierz Radziwiłł herbu Trąby (ur. 26 października 1635 – zm. 14 listopada 1680 w Bolonii) – książę, podkanclerzy litewski od 1668, hetman polny litewski od 1668, wojewoda wileński od 1667, kasztelan wileński od 1661, podczaszy wielki litewski od 1656, krajczy wielki litewski od 1653, stolnik wielki litewski od 1652, VI ordynat nieświeski, IV ordynat ołycki, III pan na Białej, starosta upicki, przemyski, człuchowski, kamieniecki, chojnicki, lidzki, telszewski, rabsztyński, chotenicki, homelski, ostrski, krzyczewski, propojski, gulbiński, niżyński, tędziagolski, wisztyniecki. Stanisław Montwid Białłozor (zm. przed 1623) – marszałek sejmu I Rzeczypospolitej w 1605, marszałek Trybunału Litewskiego od 1605. podkomorzy, stolnik i sędzia ziemski upicki. Tadeusz Franciszek Ogiński herbu własnego ( 1712- 1783), marszałek sejmu zwyczajnego w Grodnie 5 października - 19 listopada 1744, kasztelan trocki od 1733, pisarz wielki litewski od 1737, starosta oszmiański od 1740, wojewoda trocki od 1770. Marszałek sejmu – przewodniczący obrad Sejmu I Rzeczypospolitej.
Była to godność czysto honorowa, gdyż marszałek sejmowy nie miał nawet wpływu na przebieg dyskusji w swojej izbie, mógł jedynie wygłaszać konkluzję. Dopiero w 1764 roku wprowadzono regulamin sejmowy, ustanawiający program obrad.
Funkcja marszałka sejmu powstała, według Stanisława Orzechowskiego, dopiero w 1564 roku, była odpowiednikiem marszałka nadwornego. Antoni Józef Poniński herbu Łodzia, pseud.: Eques Polonus, Joannes Maximilianus Królikiewicz, Sacrae Regiae Majestatis Secretarius, (ur. koniec XVII w., zm. 8 lipca 1742) – marszałek sejmu pacyfikacyjnego w Warszawie w 1735 roku, marszałek prosaskiej konfederacji warszawskiej w 1733 roku, wojewoda poznański w latach 1738- 1742, referendarz koronny w latach 1735-1738, starosta piotrkowski w latach 1734-1738, instygator koronny w latach 1732-1735, podpułkownik królewski i nadworny poeta. Wojciech Siemieński (Siemiński) herbu Dąbrowa (zm. 1763) – referendarz wielki koronny 1750- 1763, marszałek sejmu zwyczajnego w 1748 roku i marszałek starej laski sejmu nadzwyczajnego 1750 (sejm zerwano), starosta dębowiecki.
Marszałka wybierał ogół posłów, najpóźniej w trzecim dniu od otwarcia sejmu. Do XVI wieku stosowano zasadę jednomyślności, później wystarczała zwykła większość głosów. Od 1678 roku marszałka wybierano już w pierwszym dniu sesji. Funkcję tę obsadzano, kierując się zasadą tzw. alternaty, kolejno powołując marszałka z Wielkopolski, Małopolski i Litwy (od 1673 prawo). Stosowano zasadę turnum – najpierw głosowali posłowie z prowincji, z której miał pochodzić marszałek. Wyniki ogłaszał marszałek poprzedniego sejmu, zwany marszałkiem starej laski. Następnie wręczał ją nowo wybranemu. Od 1669 roku wprowadzono zwyczaj zaprzysięgania nowo wybranych marszałków, potwierdzony w konstytucji sejmowej w 1768 roku. Nowy marszałek wyznaczał sekretarza sejmowego (od 1764 przysięgłego), który prowadził diariusz sejmu. Wyznaczał także czteroosobową delegację, która powiadamiała króla i senat o rozpoczęciu obrad izby poselskiej.
Marszałkowie Sejmu I Rzeczypospolitej
Jan Sierakowski 31 października 1548 – 12 grudnia 1548
Mikołaj Sienicki 15 maja 1550 – 26 lipca 1550
Rafał Leszczyński 2 lutego 1552 – 11 kwietnia 1552
Mikołaj Sienicki 1 lutego 1553 – 29 marca 1553
Mikołaj Sienicki 22 kwietnia 1555 – 15 czerwca 1555
Mikołaj Sienicki 6 grudnia 1556 – 14 stycznia 1557
Mikołaj Sienicki 5 grudnia 1558 – 8 lutego 1559
Rafał Leszczyński 30 listopada 1562 – 25 marca 1563
Mikołaj Sienicki 22 listopada 1563 – 1 kwietnia 1564
Mikołaj Sienicki 24 czerwca 1564 – 2 sierpnia 1564
Mikołaj Sienicki 18 stycznia 1565 – 14 kwietnia 1565
Stanisław Sędziwój Czarnkowski 10 stycznia 1569 – 12 sierpnia 1569
Stanisław Szafraniec 29 kwietnia 1570 – 11 lipca 1570
Mikołaj Grzybowski 12 marca 1572 – 28 maja 1572
Jan Firlej 5 kwietnia 1573 – 20 maja 1573
Wacław Agryppa 22 lutego 1574 – 2 kwietnia 1574
Stanisław Szafraniec 30 sierpnia 1574 – 13 września 1574
Rafał Przyjemski 13 września 1574 – 18 września 1574
Mikołaj Sienicki 7 listopada 1575 – 15 grudnia 1575
Andrzej Firlej 31 marca 1576 – 29 maja 1576
Stanisław Przyjemski 22 stycznia 1581 – 8 marca 1581
Lew Sapieha 4 października 1582 – 25 listopada 1582
Stanisław Pękosławski 15 stycznia 1585 – 28 lutego 1585
Stanisław Uchański 2 lutego 1587 – marzec 1587
Kasper Dębiński i Paweł Orzechowski 30 czerwca 1587 – 19 sierpnia 1587
Jan Gajewski 10 grudnia 1587 – 20 stycznia 1588
Dymitr Chalecki 6 marca 1589 – 23 kwietnia 1589
Hieronim Gostomski 8 marca 1590 – 21 kwietnia 1590
Jan Izdbiński - Rusiecki 2 grudnia 1590 – 15 stycznia 1591
Jan Pac 7 września 1592 – 19 października 1592
Mikołaj Daniłowicz 4 maja 1593 – 15 czerwca 1593
Stanisław Sasin Karśnicki 6 lutego 1595 – 21 marca 1595
Piotr Myszkowski 26 marca 1596 – 13 maja 1596
Piotr Myszkowski 10 lutego 1597 – 25 marca 1597
Florian Gomoliński 8 marca 1598 – 13 kwietnia 1598
Książę Świrski, podkomorzy brześciański 9 lutego 1600 – 21 marca 1600
Jan Zbigniew Ossoliński 7 lutego 1601 – 13 marca 1601
Feliks Kryski 4 lutego 1603 – 5 marca 1603
Stanisław Białłozor 20 stycznia 1605 – 3 marca 1605
Stanisław Ryszkowski 7 marca 1606 – 18 kwietnia 1606
Mikołaj Mieliński 7 maja 1607 – 16 czerwca 1607
Krzysztof Wiesiołowski 15 stycznia 1609 – 26 lutego 1609
Jan Swoszowski 26 września 1611 – 9 listopada 1611
Maksymilian Przerębski 28 lutego 1613 – 2 kwietnia 1613
Aleksander Korwin Gosiewski 3 grudnia 1613 – 24 grudnia 1613
Jan Świętosławski 12 lutego 1615 – 27 marca 1615
Jakub Szczawiński 26 kwietnia 1616 – 7 czerwca 1616
Krzysztof Wiesiołowski 13 lutego 1618 – marzec 1618
Jan Świętosławski luty 1619 – marzec 1619
Jakub Szczawiński 3 listopada 1620 – 11 grudnia 1620
Jan Drucki-Sokoliński 23 sierpnia 1621 – wrzesień 1621
Jakub Sobieski 24 stycznia 1623 – 5 marca 1623
Jan Łowicki 11 lutego 1624 – marzec 1624
Jan Drucki-Sokoliński 7 stycznia 1625 – marzec 1625
Jakub Sobieski 27 stycznia 1626 – 10 marca 1626
Marcin Żegocki 10 listopada 1626 – 29 listopada 1626
Aleksander Chalecki 12 października 1627 – 24 listopada 1627
Jakub Sobieski 27 czerwca 1628 – 18 lipca 1628
Maciej Maniecki 9 stycznia 1629 – 20 lutego 1629
Stefan Pac 13 listopada 1629 – 28 listopada 1629
Jerzy Ossoliński 29 stycznia 1631 – marzec 1631
Marcin Żegocki 11 marca 1632 – 3 kwietnia 1632
Krzysztof Radziwiłł 22 czerwca 1632 – 17 lipca 1632
Jakub Sobieski 24 września 1632 – 15 listopada 1632
Mikołaj Ostroróg 8 lutego 1633 – 17 marca 1633
Gedeon Michał Tryzna 19 lipca 1634 – 1 sierpnia 1634
Jerzy Ossoliński 31 stycznia 1635 – 17 marca 1635
Mikołaj Łopacki 21 listopada 1635 – 9 grudnia 1635
Kazimierz Lew Sapieha 20 stycznia 1637 – 4 marca 1637
Jan Stanisław Jabłonowski 3 czerwca 1637 – 18 czerwca 1637
Łukasz Opaliński młodszy 10 marca 1638 – 1 maja 1638
Władysław Kierdej 5 października 1639 – 16 listopada 1639
Jan Stanisław Jabłonowski 19 kwietnia 1640 – 1 czerwca 1640
Bogusław Leszczyński 20 sierpnia 1641 – 4 października 1641
Krzysztof Zawisza 11 lutego 1642 – 26 lutego 1642
Jerzy Sebastian Lubomirski 1 lutego 1643 – 29 marca 1643
Hieronim Radziejowski 13 lutego 1645 – 27 marca 1645
Jan Mikołaj Stankiewicz 25 października 1646 – 7 grudnia 1646
Stanisław Sarbiewski 2 maja 1647 – 27 maja 1647
Bogusław Leszczyński 16 lipca 1648 – 1 sierpnia 1648
Filip Kazimierz Obuchowicz 6 października 1648 – 19 listopada 1648
Franciszek Dubrawski 19 stycznia 1649 – 14 lutego 1649
Bogusław Leszczyński 22 listopada 1649 – 13 stycznia 1650
Wincenty Korwin Gosiewski 21 listopada 1650 – 24 grudnia 1650
Andrzej Maksymilian Fredro 26 stycznia 1652 – 11 marca 1652
Aleksander Sielski 23 lipca 1652 – 17 sierpnia 1652
Krzysztof Zygmunt Pac 24 marca 1653 – 7 kwietnia 1653
Franciszek Dubrawski 11 lutego 1654 – 28 marca 1654
Krzysztof Grzymułtowski 9 czerwca 1654 – 20 lipca 1654
Jan Kazimierz Umiastowski 19 maja 1655 – 20 czerwca 1655
Władysław Lubowiecki 10 lipca 1658 – 30 sierpnia 1658
Jan Gniński 22 marca 1659 – 2 maja 1659
Michał Kazimierz Radziwiłł 2 maja 1661 – 18 lipca 1661
Jan Wielopolski 20 lutego 1662 – 1 maja 1662
Jan Gniński 26 listopada 1664 – 7 stycznia 1665
Jan Antoni Chrapowicki 12 marca 1665 – 28 marca 1665
Jan Chryzostom Pieniążek 17 marca 1666 – 4 maja 1666
Marcin Oborski 9 listopada 1666 – 23 grudnia 1666
Andrzej Kotowicz 7 marca 1667 – 18 kwietnia 1667
Jan Karol Czartoryski 24 stycznia 1668 – 7 marca 1668
Stefan Sarnowski 27 sierpnia 1668 – 16 września 1668
Jan Antoni Chrapowicki 5 listopada 1668 – 6 grudnia 1668
Feliks Kazimierz Potocki 2 maja 1669 – 19 czerwca 1669
Andrzej Krzycki 1 października 1669 – 12 listopada 1669
Jan Kazimierz Kierdej 5 marca 1670 – 26 marca 1670
Stanisław Herakliusz Lubomirski 9 września 1670 – 31 października 1670
Marcin Oborski 26 stycznia 1672 – 14 marca 1672
Gabriel Drucki-Sokolnicki 18 maja 1672 – 30 czerwca 1672
Stefan Czarniecki 4 stycznia 1673 – 8 kwietnia 1673
Franciszek Bieliński 15 stycznia 1674 – 22 lutego 1674, sejm konwokacyjny
Benedykt Paweł Sapieha 20 kwietnia 1674 – 9 czerwca 1674
Mikołaj Hieronim Sieniawski 2 lutego 1676 – 14 marca 1676, sejm koronacyjny
Władysław Michał Skoroszewski 14 stycznia 1677 – 26 kwietnia 1677
Franciszek Stefan Sapieha 15 grudnia 1678 – 4 kwietnia 1679
Hieronim Augustyn Lubomirski 10 stycznia 1681 – 21 maja 1681
Rafał Leszczyński 27 stycznia 1683 – 10 marca 1683
Andrzej Kazimierz Giełgud 16 lutego 1685 – 31 maja 1685
Andrzej Kazimierz Giełgud 27 stycznia 1688 – 5 marca 1688
Stanisław Antoni Szczuka 17 listopada 1688 – 1 kwietnia 1689
Tomasz Działyński 16 stycznia 1690 – 6 maja 1690
Michał Kryszpin de Kirszenstein 9 stycznia 1693 – 11 lutego 1693
Michał Kryszpin de Kirszenstein 22 grudnia 1693
Michał Kryszpin de Kirszenstein 12 stycznia 1695 – 24 marca 1695
Stefan Humiecki 29 sierpnia 1696 – 28 września 1696
Kazimierz Ludwik Bieliński 15 maja 1697 – 28 czerwca 1697
Krzysztof Stanisław Zawisza 17 września 1697 – 1 października 1697
Krzysztof Stanisław Zawisza 16 kwietnia 1698 – 28 kwietnia 1698
Stanisław Antoni Szczuka 16 czerwca 1699 – 30 lipca 1699
Jan Szembek 22 grudnia 1701 – 6 lutego 1702
Michał Serwacy Wiśniowiecki 11 czerwca 1703 – 19 lipca 1703
Stanisław Ernest Denhoff 4 lutego 1710 – kwiecień 1710
Stanisław Ernest Denhoff 5 kwietnia 1712 – 19 kwietnia 1712
Stanisław Ernest Denhoff 31 grudnia 1712 – 21 lutego 1713
Stanisław Ledóchowski 1 lutego 1717
Krzysztof Stanisław Zawisza 3 października 1718 – 14 listopada 1718
Krzysztof Stanisław Zawisza 30 grudnia 1719 – 22 lutego 1720
Krzysztof Stanisław Zawisza 30 września 1720–11 listopada 1720
Franciszek Maksymilian Ossoliński 5 października 1722 – 16 listopada 1722
Stefan Potocki 2 października 1724 – 13 listopada 1724
Stefan Potocki 28 września 1726 – 9 listopada 1726
Teodor Lubomirski 22-25 sierpnia 1729
Teodor Lubomirski 2-14 października 1730
Jerzy Marcin Ożarowski 26 stycznia 1733 – 2 lutego 1733
Michał Józef Massalski 27 kwietnia 1733 – 23 maja 1733
Franciszek Radzewski 25 sierpnia 1733 – 28 września 1733
Antoni Józef Poniński 27 września 1735 – 8 listopada 1735
Wacław Piotr Rzewuski 25 czerwca 1736 – 9 lipca 1736
Kazimierz Rudziński 6 października 1738 – 17 listopada 1738
Kazimierz Karwowski 3 października 1740 – 13 listopada 1740
Tadeusz Ogiński 5 października 1744 – 19 listopada 1744
Antoni Benedykt Lubomirski 3 października 1746 – 14 listopada 1746
Wojciech Siemieński 30 września 1748 – 9 listopada 1748
Wojciech Siemieński 4 sierpnia 1750 – 18 sierpnia 1750
Józef Adrian Massalski 2 października 1752 – 26 października 1752
Józef Adrian Massalski 30 września 1754 – 31 października 1754
Adam Małachowski 2 października 1758 – 11 października 1758
Adam Małachowski 6 października 1760 – 13 października 1760
Adam Małachowski 27 kwietnia 1761 – 2 maja 1761
Adam Małachowski 4 października 1762 – 7 października 1762
Adam Kazimierz Czartoryski 7 maja 1764 – 23 czerwca 1764
Józef Sylwester Sosnowski 27 sierpnia 1764 – 8 września 1764
Jacek Małachowski 3 grudnia 1764 – 20 grudnia 1764
Celestyn Czaplic 6 października 1766 – 29 listopada 1766
Karol Stanisław Radziwiłł Panie Kochanku 5 października 1767 – 5 marca 1768
Adam Poniński i Michał Hieronim Radziwiłł 19 kwietnia 1773 – 11 kwietnia 1775
Andrzej Mokronowski i Andrzej Ignacy Ogiński26 sierpnia 1776 – 31 października 1776
Ludwik Tyszkiewicz 5 października 1778 – 14 listopada 1778
Antoni Małachowski 2 października 1780 – 11 listopada 1780
Kazimierz Krasiński 30 września 1782 – 9 listopada 1782
Franciszek Ksawery Chomiński 4 października 1784 – 13 listopada 1784
Stanisław Kostka Gadomski 2 października 1786 – 13 listopada 1786
Stanisław Małachowski i Kazimierz Nestor Sapieha 6 października 1788 – 29 maja 1792
Stanisław Kostka Bieliński 21 czerwca 1793 – 23 listopada 1793
Przypisy
Jan Karol Czartoryski (ur. ok. 1626 - zm. 1680) – podkomorzy krakowski. Trzeci syn Mikołaja wojewody wołyńskiego i księżniczki Izabelli Kordeckiej. Był właścicielem wielu starostw: śniatyńskiego, lanckorońskiego ( 1676- 1694), markowskiego, puńskiego, bochneńskiego i wielickiego. W roku 1656 został starostą żywieckim i wtedy czynnie brał udział w powstaniu przeciwko Szwedom. Już wtedy był żonaty z Anną Zebrzydowską, starszą córką Michała miecznika koronnego. 24 stycznia 1668 został obrany marszałkiem sejmu, chociaż król był za łużyckim podkomorzym drohickim, i był nim do 7 marca 1668. W marcu umarła mu żona. W maju ożenił sie po raz drugi z wdową po hetmanie Gosiewskim, Magdaleną Konopacką, kasztelanką elbląską. Z pierwszą żoną miał córkę Teklę oraz trzech synów Kazimierz Mikołaj, Samuel i Michał. Z drugą miał Helenę Konstancję Deodatę i synów Antoniego i Józefa. Adam Małachowski herbu Nałęcz (ur. 1706 –zm. 1766) – krajczy wielki koronny, wielokrotny marszałek sejmu, poseł, starosta oświęcimski. Syn Józefa Małachowskiego i Marianny Złotnickiej.
Czy wiesz że...? beta
Lew Sapieha ( biał. Леў Сапега), herbu Lis (ur. 4 kwietnia 1557, zm. 7 lipca 1633) – hetman wielki litewski od 1625, kanclerz wielki litewski w latach 1589- 1623, marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie w 1582 r., podkanclerzy litewski od 1589 r., wojewoda wileński od 1621, sekretarz królewski, pisarz wielki litewski od 1581 r., starosta słonimski, brzeski, mohylewski.
Stefan Pac herbu Gozdawa (ur. 1587, zm. 1640) – podkanclerzy litewski od 1635 podskarbi wielki litewski i podskarbi nadworny litewski od 1630, referendarz wielki litewski od 1626, pisarz wielki litewski od 1615, sekretarz królewski od 1611, starosta brzeski, preński, kurszański, wiłkowyski, rakanciski, birsztański, ławaryski, hiperbolański.
|
