Marta Aluchna-Emelianow - Polski Serwis Naukowy

Marta Aluchna-Emelianow (ur. 29 marca 1906 r. w Korolówce k. Włodawy, zm. 26 września 1991 r. w Słupsku), poetka, pracownica oświaty, nauczycielka, bibliotekarka.

W 1923 r. Marta Aluchna zdała maturę w gimnazjum im. Klaudyny Potockiej w Pułtusku. Z tego okresu pochodzą jej pierwsze wiersze. Swoje wykształcenie uzupełniła w Wilnie, gdzie ostatecznie złożyła egzamin przed Państwową Komisją Egzaminacyjną i uzyskała uprawnienia pedagogiczne. W 1924 r. rozpoczęła pracę jako nauczycielka w szkole powszechnej i podjęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. Zetknęła się tam z grupą poetów awangardystów Żagary, pod wpływem której sama podjęła próbę pisania. Jako poetka debiutowała w 1929 r. na łamach wileńskiego almanachu cyklem wierszy Spod Arkad, wydanym wspólnie z innymi poetami należącymi do wileńskiej awangardy.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Włodawa to miasto i gmina w północno-wschodniej części województwa lubelskiego, w środkowo-wschodniej Polsce, w powiecie włodawskim; położone na obszarze Garbu Włodawskiego, nad Włodawką i Bugiem przy granicy z Białorusią. Włodawa leży na Południowym Podlasiu, Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim i Polesiu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego. Według danych z 4 grudnia 2009 2 miasto miało 13 918 mieszkańców (Urząd miasta).

W 1939 r. została pozbawiona przez władze litewskie pracy w szkole. Dwa lata później przeniosła się wraz z rodziną do Warszawy, gdzie sporadycznie udzielała korepetycji i żyła z handlu. Brała udział w pracy konspiracyjnej i w powstaniu warszawskim. Jeszcze w trakcie jego trwania została zatrzymana przez Niemców. 10 sierpnia 1944 r. wraz z innymi powstańcami została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec (do miejscowości Rangsdorf koło Berlina). Tam zastał ją koniec wojny.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Uniwersytet Wileński (lit. Vilniaus universitetas) – państwowy uniwersytet w Wilnie, założony w 1579 przez Stefana Batorego jako Akademia i Uniwersytet Wileński, w latach 1919–1939 Uniwersytet Stefana Batorego; trzeci najstarszy uniwersytet na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów i jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie Wschodniej, współcześnie największy uniwersytet litewski.

Wróciła do Warszawy, skąd w 1946 r. przeniosła się do Olsztyna, a następnie do Słupska, z którym związała się do końca życia. Pod koniec 1946 r. podjęła pracę w słupskim szkolnictwie, początkowo w szkole podstawowej, później w Szkole Ćwiczeń i Liceum Pedagogicznym. Na emeryturę przeszła w 1962 r., nie zerwała jednak z pracą pedagogiczną, m.in. była kierowniczką czytelni dworcowej przeznaczonej głównie dla młodzieży szkolnej dojeżdżającej do słupskich szkół średnich.

Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Początkowo poetka nie publikowała swojej twórczości. Pierwsze wiersze po wojnie zaczęły ukazywać się w prasie literackiej dopiero od 1957 r. Pięć lat później wstąpiła do Związku Literatów Polskich. Publikowała w takich magazynach jak: "Tęcza", "Twórczość", "Życie Literackie", "Nowa Kultura", "Miesięcznik Literacki" czy "Poezja", zdobywając liczne wyróżnienia w konkursach poetyckich. Popularność przyniosły jej też tomiki poezji. Za swoją twórczość i zasługi w dziedzinie kultury i oświaty była wielokrotnie nagradzana i odznaczana. Otrzymała m.in. Złoty Krzyż Zasługi (1968 r.) i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976 r.)

Słupsk (wymowa ?/i kasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpa, niem. Stolp, , szw. Stölpe) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

O Marcie Aluchnie-Emelianow nie zapomniano w Słupsku. W 1997 r. na frontowej ścianie domu, w którym mieszkała przy ulicy Zamkowej 3 odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą jej pamięci. W 1998 r. Rada Miejska nadała jej imię jednej z ulic na słupskim Osiedlu Westerplatte. Ponadto w Słupsku od 1996 r. organizowany jest coroczny, ogólnopolski konkurs literacki jej imienia.

Tęcza – zjawisko optyczne i meteorologiczne występujące w postaci charakterystycznego wielobarwnego łuku, widocznego gdy Słońce oświetla krople wody w ziemskiej atmosferze. Tęcza powstaje w wyniku rozszczepienia światła załamującego się i odbijającego się wewnątrz kropli wody (np. deszczu) o kształcie zbliżonym do kulistego.

Konspiracja (łac. conspiratio), podziemie – ogólnie: tajemnica lub tajna organizacja; w dziedzinie wojskowości: tajna działalność skierowana przeciwko istniejącej władzy lub okupantom, prowadzona przez podziemne organizacje polityczne i zbrojne.

Marta Aluchna dwukrotnie wychodziła za mąż. W 1925 r. wyszła za mąż za Alfreda Kolatora. Z tego związku przyszło na świat jej jedyne dziecko - córka Aldona. Po rozwodzie z pierwszym mężem w 1941 r. wstąpiła w związek małżeński z Sergiuszem Emelianowem, od tego momentu przyjmuje nazwisko dwuczłonowe Aluchna-Emelianow. Losy wojenne rozdzieliły ją jednak z mężem, z którym nigdy się już nie spotkała.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Żagary (w gwarze wileńskiej suche patyki, żerdki, chrust) – polska grupa poetycka, która narodziła się w Wilnie w 1931 roku. Sytuowała się w obrębie tzw. Drugiej Awangardy, była nazywana także "awangardą wileńską". Początkowo grupa wydawała czasopismo o takiej samej nazwie. Jej członkowie postulowali społeczne zaangażowanie literatury, a ich twórczość charakteryzowała się lewicowym radykalizmem, antyfaszyzmem oraz katastrofizmem.

Tomiki poezji Marty Aluchny-Emelianow

Próba liryki (1961 r.)

Szukanie kształtu (1962 r.)

Popiół i proch (1964 r.)

Wiem i nie wiem (1968 r.)

Świta dzień (1975 r.)

Wiersze wybrane (1979 r.)

Tęsknota za jednoznacznością (1989 r.)

Wiersze publikowane i niepublikowane (1997 r., wydane pośmiertnie)

Ludzki świat (niewydany)

Lustro mej wyobraźni (niewydany)

Źródła

E. Gontarek, A. Obecny, Słupszczanie - patroni słupskich ulic, Słupsk 2007.

Moje Miasto nr 2 (57) z 2005 r.

Linki zewnętrzne

Wspomnienie o Marcie Aluchnie-Emelianow