Marten Jacobszoon Heemskerk van Veen

Maerten van Heemskerck, Autoportret

Maerten van Heemskerck, Portret rodzinny (ok. 1530)

Marten Jacobszoon Heemskerk van Veen lub Maarten van Heemskerck (ur. 1498 w Heemskerk k. Alkmaaru, zm. 1 października 1574 w Haarlemie) – niderlandzki malarz okresu manieryzmu.

Zajął się malarstwem wbrew woli swojego ojca. Nauki pobierał u Cornelisa Willemsa i Jana Lucasa. W latach 1532-1536 przebywał we Włoszech, kontynuując edukację artystyczną poprzez studia nad dziełami antycznymi i renesansowymi, zwłaszcza autorstwa Michała Anioła. Po powrocie działał głównie w Haarlemie, gdzie spędził 22 lata jako skarbnik kościoła parafialnego. W 1572 roku udał się do Amsterdamu.

Katedra w Linköpingu (szw. Linköpings domkyrka) – kościół katedralny w Linköpingu położony jest w centrum miasta przy ulicy noszącej wezwanie jego patrona, św. Piotra (szw. S:t Persgatan), naprzeciwko dawnego pałacu biskupów a obecnie zamku w Linköping (szw. Linköpings slott).

Manieryzm – termin, jakim określa się zjawiska w sztuce europejskiej XVI wieku. Dyskusyjny pozostaje zarówno sam termin, jak i jego zakres oraz geneza zjawiska nim określanego. Najogólniej poprzez pojęcie to rozumie się styl, występujący w od ok. 1520 do końca XVI wieku i charakteryzujący się dążeniem do doskonałości formalnej i technicznej, a także wysubtelnieniem, wyrafinowaniem, wykwintnością i swobodą form.

Malarstwo Heemskerka jest zbliżone do manieryzmu, wykazuje duży wpływ sztuki włoskiej, chwilami graniczący z naśladownictwem, zawiera też jednak wiele elementów rodzimych. Tworzył obrazy o tematyce religijnej i mitologicznej, a także portrety, rysunki i sztychy. Część jego obrazów uległa zniszczeniu podczas najazdu Hiszpanów na Haarlem w 1572 roku.

Sztych — rycina wykonana w metalowej płycie uzyskana jedną z wielu technik graficznych najczęściej poprzez rycie stalowym rylcem w metalowej płycie, np. miedzianej, następnie wcieranie farby w powstałe rowki, a po starciu farby z gładkiej powierzchni, odbicie rysunku na papierze.

Wybrane dzieła

Autoportret na tle ruin (1553) – Cambridge, Fitzwilliam Museum

Chrzest Chrystusa – Kolonia, Wallraf-Richartz-Museum

Chrzest Chrystusa (ok. 1532) – Berlin, Gemaeldegalerie

Ecce Homo (tryptyk) (1544) – Warszawa, Muzeum Narodowe

Ecce Homo (tryptyk) (1559-60) – Haarlem, Frans Hals Museum

Momus krytykujący twory bogów (1561) – Berlin, Gemaeldegalerie

Narodziny Chrystusa – Kolonia, Wallraf-Richartz-Museum

Ołtarz Pasji – Linköping, Katedra

Opłakiwanie Chrystusa (1540-43) – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych

Portret Anny Codde (1529) – Amsterdam, Rijksmuseum

Portret rodzinny (ok. 1530) – Kassel, Gemaeldegalerie

Portrety małżonków Bicker (1529) – Amsterdam, Rijksmuseum

Św. Łukasz malujący Madonnę (1550-53) – Rennes, Musée des Beaux-Arts

Św. Łukasz malujący Madonnę (1532) – Haarlem, Frans Hals Museum

Triumfalny pochód Bachusa (1537-38) – Wiedeń, Kunsthistorisches Museum

Ukrzyżowanie (tryptyk) )1545-50) – St. Petersburg, Ermitaż

Ukrzyżowanie (1543) – Gandawa, Museum voor Schone Kunsten

Wenus i Amor – Kolonia, Wallraf-Richartz-Museum

Wenus i Kupidyn w kuźni Wulkana (1536) – Praga, Galeria Narodowa

Bibliografia

Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydaw. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-221-0686-6

Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9

Współczesna Encyklopedia Świata. Historia Sztuki Oxford, Inowrocław 1997 ISBN 83-7325-916-3

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Marten Jacobszoon Heemskerk van Veen