Martin Róth - Polski Serwis Naukowy

Martin Róth (ur. 3 sierpnia 1841 w Kieżmarku - zm. 25 lutego 1917 r. w Nowej Wsi Spiskiej) - nauczyciel gimnazjalny, pedagog, taternik, wybitny spiskoniemiecki działacz turystyczny.

Przez większość życia był związany z Nową Wsią Spiską i tamtejszymi szkołami, w których nauczał przedmiotów przyrodniczych w latach 1871–1909. Później był również dyrektorem spiskonowowiejskiego gimnazjum. Jednocześnie od młodości uprawiał turystykę górską, głównie w Tatrach, a następnie w Słowackim Raju. Był wieloletnim działaczem oddziału Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego (Magyarországi Kárpátegyesület – MKE) w Spiskiej Nowej Wsi. Od 1875 r. aktywnie działał w zarządzie tego towarzystwa, a od 1878 r. w komitecie redakcyjnym jego roczników - w obu aż do śmierci. Był inicjatorem budowy znakowanych szlaków turystycznych i schronisk turystycznych w górach oraz turystycznego uprzystępniania dzikich kanionów Słowackiego Raju. Aktywnie wspierał rozwój Muzeum Karpackiego w Popradzie, pozostając jednym z najbardziej zasłużonych jego współpracowników. Wiele publikował we wspomnianych Rocznikach Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego i w innych wydawnictwach, głównie artykuły o treściach turystycznych, ale też poświęcone np. geografii Spisza czy nazewnictwu tatrzańskiemu.

Ciężki Szczyt, dawniej też błędnie Czeski Szczyt (słow. Ťažký štít, Český štít, niem. Martin-Róth-Spitze, węg. Róth Márton-csúcs, 2520 m n.p.m.) – jeden z wierzchołków w masywie Wysokiej (Vysoká, 2547 m). Znajduje się w głównej grani Tatr pomiędzy przełęczą Waga (sedlo Váha, 2337 m) a Przełęczą pod Wysoką (Štrbina pod Ťažkým štitom, 2485 m). Od Ciężkiego Szczytu odchodzi w kierunku południowo-zachodnim długa boczna grań. W niej znajdują się Smocza Grań, Kopa Popradzka (Velké Kôpky, 2354 m) i Popradzka Grań. Grań rozdziela Dolinę Żabią Mięguszowiecką (Dolina Žabich plies) od Smoczej Dolinki (Dračia dolina).

Spisz (łac. Scepusium, słow. Spiš, niem. Zips, węg. Szepes) – region historyczny, którego granice zmieniały się na przestrzeni dziejów. Pierwotnie (w XII-XIII w.) obejmował on tylko okolice Spiskiego Zamku, maksymalny zasięg osiągnął w XIX w. Region ten leży w Centralnych i Wewnętrznych Karpatach Zachodnich, w dorzeczu górnego Popradu, górnego Hornádu oraz w części dorzecza Dunajca (na wschód od Białki). Na północnym zachodzie Spisz sąsiaduje z Podhalem, na północy z ziemią sądecką, na wschodzie z Szaryszem, na południu z Abovem i Gemerem, na południowym zachodzie z Liptowem (zobacz: Regiony Słowacji).

Pochowany został na cmentarzu w Spiskiej Nowej Wsi.

W 1888 r. został członkiem honorowym MKE. W niemieckim i węgierskim nazewnictwie tatrzańskim uczczono jego pamięć, nadając Ciężkiemu Szczytowi w Wysokich Tatrach nazwy odpowiednio: Martin-Róth-Spitze i Róth Márton-csúcs. W Słowackim Raju nadano nazwę Róthova roklina wąwozowi skalnemu, będącemu najwyższą częścią doliny Veľký Sokol.

Karpathenverein, KV (pol. Towarzystwo Karpackie), właściwie Ungarischer Karpathenverein (UKV), Magyarországi Kárpát Egyesület (MKE) (pol. Węgierskie Towarzystwo Karpackie, słow. Uhorský karpatský spolok) – organizacja turystyczna działająca w Karpatach, głównie w Tatrach, początkowo węgiersko-niemiecka, a w okresie międzywojennym i II wojny światowej głównie niemiecka.

Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej.

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.