Mary Rose - Polski Serwis Naukowy

Mary Rose – XVI-wieczna karaka, flagowy okręt floty wojennej króla Henryka VIII. Imię Mary otrzymał od imienia siostry króla, zaś róża była symbolem królewskiej linii Tudorów.

Historia żaglowca

Zbudowany w latach 1509-1510 był jednym z pierwszych okrętów Navy Royal budowanych w celach typowo wojennych, prawdopodobnie nigdy nie pełnił funkcji jednostki handlowej.

10 sierpnia 1512 uczestniczył w ataku na flotę francuską - starł się z "Marie la Cordelière", okrętem flagowym admirała Ren de Clermont. Oba okręty zostały uszkodzone, "Mary Rose" osiadł na mieliźnie, natomiast "Marie la Cordelière" dostał się pod ogień innych okrętów angielskich i spłonął.

Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii od 22 kwietnia 1509 do końca życia, lord Irlandii w latach 1494-1542, następnie król Irlandii 1542-1547. Drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Słynny z powodu założenia Kościoła Anglikańskiego i swoich sześciu żon.

Karaka (lub Karraka) — typ trzymasztowego, rzadziej czteromasztowego statku żaglowego, rozwinięty w krajach śródziemnomorskich w XV wieku. Miała zaokrągloną rufę z wysoką nadbudówką (kasztelem) oraz drugą niższą nadbudówkę na dziobie.

W latach 1528 i 1536 "Mary Rose" została przebudowana, osiągając ostatecznie wyporność 700 ton, długość 65 metrów, wyposażona była w cztery maszty i uzbrojona w 91 dział, przez współczesnych uważana był za okręt niezwyciężony.

W 1545 król Francji Franciszek I, z udziałem więcej niż 200 okrętów i 30 tys. armii, podjął próbę inwazji na Anglię. Anglicy dysponowali siłą 80 okrętów i 12 tys. ludzi. Do decydującej, choć nierozstrzygniętej bitwy, doszło 19 lipca 1545 r. w cieśninie Solent znajdującej się pomiędzy wyspą Wight i Anglią. W jej trakcie, podczas gwałtownego zwrotu okręt nabrał wody przez otwarte furty działowe i błyskawicznie poszedł na dno wraz z 400-osobową załogą. Nazajutrz, 20 lipca, Henryk VIII kazał powiesić szkutników, obwiniając ich o katastrofę.

Szkutnictwo – budowanie lub naprawa przez rzemieślników, przemysłowo albo amatorsko małych statków wodnych: łodzi, jachtów lub kutrów z drewna lub tworzyw sztucznych.

Wydobywanie kadłuba Mary Rose

Wydobycie okrętu

W 1836 r., na spoczywający na głębokości 14 m. wrak statku przypadkowo natrafili rybacy, a poinformowani o znalezisku pionierzy nurkowania John Deane oraz William Edwards dokonali jego pierwszych eksploracji. Wydobyte wówczas działa przerobili na pamiątkowe kałamarze i laski. Potem o okręcie, który tkwił pod mułem i wodorostami zapomniano na długie lata. Dopiero na początku lat siedemdziesiątych XX w. okręt został powtórnie zlokalizowany przez archeologów, którym udało się wydobyć z niego niektóre cenne przedmioty. W 1982 r. przeprowadzono relacjonowaną na żywo przez telewizję operację jego wydobycia. Okazało się, że nie posiada on uszkodzeń, jakie powstają w czasie bitwy. Dlatego już sam kadłub okazał się niezwykłym zabytkiem techniki. Umieszczono go w suchym doku w Muzeum Morskim w Portsmouth, gdzie zajmują się nim konserwatorzy i gdzie można go oglądać. Wewnątrz kadłuba „Mary Rose” zewidencjonowano łącznie ok. 20 tys. przedmiotów m.in. urządzenia nawigacyjne, przyrządy medyczne, broń, żywność, odzież, przedmioty codziennego użytku, instrumenty i gry.

Linki zewnętrzne

Życie codzienne spod wody, Krzysztof Kowalski, Rzeczpospolita, 23.10.2009 r.