Masakra w Uściu nad Łabą - Polski Serwis Naukowy

Masakra w Uściu nad Łabą – pogrom dokonany 31 lipca 1945 roku na ludności narodowości niemieckiej w Uściu nad Łabą.

Położone w północnych Czechach Uście nad Łabą było miastem zamieszkanym do połowy XX wieku w zdecydowanej większości przez Niemców sudeckich. Na mocy dekretów Benesza ludność ta została uznana za zdrajców i nieprzyjaciół narodu czeskiego i po zakończeniu II wojny światowej zaczęła być wysiedlana do Niemiec i Austrii.

Wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej – dokonany przez aliantów po II wojnie światowej przymusowy transfer ludności niemieckiej z terenów znajdujących się poza obszarem alianckich stref okupacyjnych i Austrii, do alianckich stref okupacyjnych (a po ich likwidacji w 1949 do RFN, NRD i Berlina Zachodniego) i Austrii.

Niemcy sudeccy (niem. Sudetendeutsche, cz. sudetští Němci, Sudeťáci) - mniejszość narodowa zamieszkała na terytorium Czech, w Kraju Sudetów, po II wojnie światowej (lata 1945-1950) przesiedlona do Niemiec i Austrii. Liczebność grupy wynosiła 3,2 mln w 1930 (22,3% mieszkańców Czechosłowacji).

31 sierpnia 1945, około godziny 15:30, doszło do wybuchu w składzie amunicji w dzielnicy Krásné Březno, w wyniku którego zginęło 27 osób, a kilkadziesiąt zostało rannych. Zaraz potem na pl. Pokoju (Mírové nám.), przed dworcem kolejowym, w dzielnicy Przedmoście (Předmostí) oraz na głównym moście przez rzekę Łabę wybuchły masowe akty agresji wobec Niemców łatwo rozpoznawalnych ze względu na obowiązek noszenia na ramieniu opasek z literą N. Ofiary były bite, kopane, strzelano do nich. Część zrzucano z mostu do rzeki i zastrzeliwano w wodzie. Liczbę zabitych szacuje się na około 80–100, przy czym niektóre źródła podają wyższe liczby, sięgające nawet 2700. Z imienia i nazwiska zidentyfikowano 43 osoby.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Ludvík Svoboda (ur. 25 listopada 1895 w Hroznatinie, zm. 20 września 1979 w Pradze) – czeski dowódca wojskowy, generał armii, działacz komunistyczny i polityk, minister obrony (1945–1950), członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji, wicepremier (1950–1951) i prezydent Czechosłowacji (1968–1975), trzykrotny Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1965, 1970, 1975), Narodowy Bohater Jugosławii (1946) i Bohater Związku Radzieckiego (1965).

1 sierpnia do miasta przyjechała komisja śledcza z gen. Ludvíkiem Svobodą na czele, która za winne wybuchu w składzie amunicji i sprowokowania zamieszek uznała bojówki Werwolfu. Propaganda komunistyczna wykorzystała wydarzenia w Uściu jako argument za szybkim wysiedleniem Niemców jako koniecznym dla zaprowadzenia porządku. Tymczasem współczesne badania historyków Vladimira Kaisera, Jana Havla i Otfrida Pustejovskiego jako autorów wybuchu i prowokatorów pogromu wskazują komunistów w szeregach czechosłowackich tajnych służb (imiennie kpt. Bedřicha Pokornego, kierownika wydziału propagandy obronnej MSW, który wcześniej współorganizował brneński marsz śmierci); w pogromie uczestniczyły paramilitarne bojówki komunistycznej Gwardii Rewolucyjnej.

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.

Po 1948 masakra ujska została zapomniana. Pierwsze badania historyczne przeprowadzono dopiero w latach 90. W 2005 na moście przez Łabę odsłonięto dwujęzyczną tablicę pamiątkową.

Bibliografia

Vladimir Kaiser, Jan Havel, Otfrid Pustejovsky: Stalo se v Ústí nad Labem 31. července 1945. Uście nad Łabą: 2005. ISBN 80-86646-11-4. (cz.)

Otfrid Pustejovsky: Die Konferenz von Potsdam und das Massaker von Aussig am 31. Juli 1945. Untersuchung und Dokumentation. Monachium: 2001. (niem.)

Vladimir Kaiser: Výbuch muničního skladiště v Krásném Březně a masakr německého obyvatelstva 31. července 1945 (cz.). Usti-nad-Labem.cz. [dostęp 2011-12-09].