Masakra w dolinie Wyoming - Polski Serwis Naukowy

Bitwa i masakra w dolinie Wyoming była jedną z bitew wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, pomiędzy siłami zbrojnymi zbuntowanych kolonii a lojalistami i wspierającymi ich Irokezami. Starcie to miało miejsce w dolinie Wyoming (obecnie w stanie Pensylwania) 3 lipca 1778 roku. W samej bitwie zginęło ponad 300 patriotów, ci którzy uciekli zostali złapani i zabici. Źródła podają, że od 30 do 40 jeńców zostało zamęczonych na śmierć.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Skalp, trofeum wojenne znane wśród niektórych plemion Indian Ameryki Północnej i (według Herodota) u Scytów. Zwykle skrawek skóry głowy z włosami zerwany - poprzez nacięcie - z głowy pokonanego wroga. Zdobycie skalpu miało często znaczenie kultowe i magiczne, ale często też (po pojawieniu się w Ameryce białych najeźdźców) czysto praktyczne.

Przed bitwą

W 1777, po tym jak armia brytyjska poddała się pod Saratogą w regionie zwanym Upstate Nowy Jork, przebywający w tym rejonie lojaliści i sprzymierzeni z nimi Irokezi zaczęli stosować taktykę wojny podjazdowej. Napadali siedziby patriotów a także sprzymierzonych z nimi Indian. Swoją bazę wypadową mieli w Forcie Niagara i stamtąd wypuszczali się na wypady prowadzeni przez swoich dowódców: majora Johna Butlera, kapitana i wodza Mohawków Josepha Branta oraz wodza Seneków Cornplantera.

Lojaliści, zwani także torysami – obok patriotów jedna z dwóch dominujących opcji politycznych w okresie narastającego napięcia pomiędzy koloniami brytyjskimi w Ameryce Północnej a Wielką Brytanią w okresie poprzedzającym rewolucję amerykańską jak i w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Lojaliści stali na pozycjach utrzymania brytyjskiej kontroli nad koloniami. Jednym z najbardziej aktywnych lojalistów był William Franklin, były królewski gubernator New Jersey, syn Benjamina.

Rutherford Birchard Hayes (ur. 4 października 1822 w Delaware, Ohio, zm. 17 stycznia 1893 we Fremont, Ohio) - prawnik, dziewiętnasty prezydent USA (1877 - 1881).

Potyczka

Bitwa w dolinie Wyoming odbyła się gdy rangerzy prowadzeni przez Butlera oraz oddział Indian Cayuga i Seneka dowodzony przez Cornplantera przeprowadzili niespodziewany atak na 360 obrońców z fortu Forty niedaleko rzeki Susquehanna (w pobliżu dzisiejszego Wilkes-Barre). Patrioci zostali praktycznie całkowicie zniszczeni i spalono także około 1000 domów.

Thomas Campbell (ur. 1 lutego 1763 w Hrabstwie Down (Północna Irlandia), zm. 4 stycznia 1854 w Bethany, Wirginia Zachodnia)) – prezbiteriański pastor, prekursor Kościoła Chrystusowego podczas drugiego wielkiego przebudzenia w Stanach Zjednoczonych.

Trzynaście kolonii – kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej, które w roku 1775 zbuntowały się przeciwko królowi Jerzemu III. Wówczas podzielone na cztery podstawowe regiony:

Po bitwie, część lojalistów i Irokezów zaczęli znęcać się i zabijać więźniów oraz uciekających osadników. Wszyscy Amerykanie, którzy zostali złapani w czasie walki zostali zabici. Butler w swoim raporcie napisał, że zdjęto 227 skalpów. Twierdził także, że żaden cywil nie zginął, mimo iż istniało wiele dowodów przeciwko takim twierdzeniom.

Wyoming - stan na środkowym zachodzie USA. Na północy graniczy ze stanem Montana, na zachodzie ze stanem Idaho, na południowym zachodzie ze stanem Utah, na południu z Kolorado, a na wschodzie ze stanami Nebraska i Dakota Południowa. Południowo-zachodnia część stanu położona jest w Górach Skalistych, a północno-wschodnia na Wielkich Równinach.

Susquehanna – rzeka we wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Długość około 715 km, powierzchnia dorzecza 71 tys. km². Uchodzi do zatoki Chesapeake. Przepływa przez stany Nowy Jork, Pensylwania i Maryland. Nad rzeką leży Harrisburg, stolica Pensylwanii.

Świadectwa ocalałych wskazują, że bitwa trwała około 45 minut. Jednak przegrupowanie oddziałów niedoświadczonej w boju milicji Patriotów przerodziło się w paniczną ucieczkę. To był koniec bitwy i od tego momentu wojsko lojalistów oraz Irokezi rozpoczęli rzeź ocalałych, który wyglądał jak polowanie na zwierzęta, które trwało do późnych godzin nocnych. W masakrze brali udział zarówno Indianie jak i żołnierze lojalistów.

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Oddźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych toczona w latach 1775-1783 pomiędzy Wielką Brytanią a jej trzynastoma koloniami w Ameryce Północnej. Była decydującą fazą rewolucji amerykańskiej.

Świadkowie wspominają, że Butler nie był w stanie zapobiec rzezi gdyż "mogłoby to doprowadzić do dezercji a nawet do zwrócenia się żołnierzy przeciwko swojemu dowódcy".

Następstwa

Doniesienia o masakrze jeńców w dolinie Wyoming (oraz kolejnej w dolinie Cherry) rozwścieczyła amerykańską opinię publiczną, która zażądała zemsty. Latem 1779 roku wyruszyła Ekspedycja Sullivana (zwana także Ekspedycją Sullivana-Clintona), której zadaniem była pacyfikacja lojalistów oraz czterech plemion Irokezów. W Upstate New York zniszczono przynajmniej 40 wiosek Indian.

Thayendanegea lub Joseph Brant (czasami Brandt albo Brand) (ur. ok. 1742 w dolinie Ohio, zm. 24 listopada, 1807 nad jeziorem Ontario) - był wodzem (sachem) Mohawków i oficerem w wojsku brytyjskim podczas rewolucji amerykańskiej, wybitnym wojskowym i dyplomatą, znanym do dziś w Kanadzie i USA.

Bitwa pod Saratogą - właściwie seria starć między siłami brytyjskimi i amerykańskimi podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, między 17 września i 8 października 1777, która doprowadziła do kapitulacji armii brytyjskiej 17 października 1777. Bitwa była punktem zwrotnym wojny, gdyż amerykańskie zwycięstwo skłoniło Francję do przystąpienia do wojny po stronie amerykańskiej.

Wspomnienie

Masakra została opisana przez szkockiego poetę Thomasa Campbella w 1809 roku w wierszu "Gertrude of Wyoming". Ze względu na ogrom okrucieństwa, Campbell opisał wodza Mohawków, Josepha Branta, jako "potwora Branta", chociaż ustalono, że wódz Irokezów nie uczestniczył w zdarzeniu.

Szkocja (ang. Scotland, gael. Alba) – dawniej niezależne królestwo, obecnie część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Od południa graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski. Na północy Szkocji Góry Kaledońskie i Grampiany, na południu Wyżyna Południowoszkocka. W centrum niewielka Nizina Środkowoszkocka skupiająca większą część ludności.

Stan Wyoming przystąpił do Unii w 1890 roku i swą nazwę otrzymał właśnie na cześć miejsca, w którym odbyła się masakra.

W hołdzie ofiar od 1878 roku przy Wyoming Monument odbywa się ceremonia organizowana przez Towarzystwo Pamięci Wyoming. Pierwszą taką ceremonię, w 100-lecie masakry, prowadził prezydent Rutherford Hayes.

Na pomniku znajduje się 178 nazwisk rozpoznanych ofiar.

Bibliografia

Boatner, Mark M. (1966). Encyclopedia of the American Revolution. New York: D. McKay Co.

Graymont, Barbara (1972). The Iroquois in the American Revolution. Syracuse, N.Y.: Syracuse University Press. ISBN 0-8156-0083-6.

Williams, Glenn F. (2005). Year of the Hangman: George Washington's Campaign Against the Iroquois. Yardley, Pa.: Westholme. ISBN 1-59416-013-9.

Altsheler, Joseph A. (1911). The Scouts of the Valley: A Story of Wyoming and the Chemung. New York: D. Appleton.

Przypisy

Battle and Massacre af Wyoming (ang.). [dostęp 21 października 2007].
Hugh Bicheno: Rebels & Redcoats The American Revolutionary War. HarperCollinsPublishers, 2004, s. 121. ISBN 0-00-715626-X.