Masakra w więzieniu na Radogoszczu - Polski Serwis Naukowy

Więzienie Radogoszcz - miejsce pamięci

Masakra w więzieniu na Radogoszczu – masowy mord dokonany przez Niemców na blisko 1500 Polakach przetrzymywanych w więzieniu policyjnym na łódzkim Radogoszczu. Do masakry doszło w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 r., na kilkadziesiąt godzin przed wyzwoleniem Łodzi przez Armię Czerwoną.

Radogoszcz - dawniej wieś, po II wojnie światowej - wraz z innymi przyległymi wsiami - włączony w granice administracyjne Łodzi; obecnie osiedle administracyjne (jednostka pomocnicza gminy) w północnej części Łodzi, w dzielnicy Bałuty, zamieszkiwane przez 32 976 osób. Składa się głównie z bloków mieszkalnych wybudowanych w dużej ilości w latach 80. XX wieku. Poza tym w skład osiedla wchodzą też pobliskie obszary, m.in. dawnej podłódzkiej wsi Helenówek, leżące przy granicy ze Zgierzem.
Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Obóz i więzienie na Radogoszczu

Osobny artykuł: Radogoszcz (więzienie).

Radogoszcz, niegdyś podłódzka wieś, stanowi obecnie osiedle na terenie dzielnicy Bałuty. Na terenie tamtejszej fabryki włókienniczej Michała Glazera (przy ul. Krakowskiej 55) niemieccy okupanci utworzyli na przełomie października i listopada 1939 r. obóz przejściowy, który przeniesiono w drugiej połowie grudnia 1939 r. do większej, pobliskiej fabryki Samuela Abbego. Powstanie obozu związane było z masowymi aresztowaniami, jakich Niemcy dokonali w Łodzi i okręgu łódzkim jesienią 1939 r. Objęły one głównie inteligencję oraz znanych działaczy społeczno-politycznych i gospodarczych.

Wilhelm Koppe (ur. 15 czerwca 1896 w Hildesheim, zm. 2 lipca 1975 w Bonn) - Wyższy Dowódca SS i Policji w Kraju Warty i Generalnym Gubernatorstwie oraz SS-Obergruppenführer, generał Waffen-SS. Zbrodniarz hitlerowski, odpowiedzialny za masowe zbrodnie na Polakach i Żydach w czasie okupacji niemieckiej w Polsce. Serkretarz stanu do spraw bezpieczeństwa (niem. Staatssekretar fur das Sicherheitswesen) w rządzie Generalnego Gubernatorstwa.
Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą i jej sojusznikami a ZSRR w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

W latach 1940-1941, po zakończeniu akcji eksterminacji łódzkiej inteligencji, Radogoszcz - obok funkcji typowo więziennych - spełniał również rolę obozu przesiedleńczego dla Polaków wysiedlanych z Wielkopolski. Natomiast od połowy 1942 r. „Poszerzone Więzienie Policyjne, Radogoszcz" (niem. Erwei-tertes Polizeigefängnis, Radegast) było przede wszystkim podległym Gestapo więzieniem przejściowym dla mężczyzn. Więźniów wysyłano stamtąd do innych więzień (Sieradz, Łęczyca lub Wieluń), obozów pracy karnej (najczęściej Ostrów Wielkopolski) lub obozów koncentracyjnych (Mauthausen-Gusen, Auschwitz, Dachau).

Masakry więzienne NKWD 1941 - masowe zbrodnie dokonane przez funkcjonariuszy NKWD na więźniach politycznych w więzieniach na okupowanych przez ZSRR terenach Polski, Litwy, Łotwy i Estonii, a także na terenach ZSRR przed 1939 (Mińsk, Orzeł, Winnica) i na szlakach ewakuacji więzień po agresji III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941.
Masakra w więzieniu mokotowskim - masowy mord dokonany przez SS na więźniach osadzonych w więzieniu mokotowskim w dniu 2 sierpnia 1944 roku. To jedna z największych zbrodni popełnionych przez Niemców na Mokotowie w trakcie tłumienia Powstania warszawskiego.

Radogoszcz uznawany był za jedno z siedmiu najcięższych więzień, funkcjonujących w okupowanej przez Niemców Polsce. Każdego dnia z głodu, chorób i wycieńczenia ginął tam co najmniej jeden więzień. Całą załogę Radogoszcza (60-70 wachmanów) cechowała wyjątkowa bezwzględność w traktowaniu więźniów.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).
Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)