Matka Boża Zielenicka - Polski Serwis Naukowy

Matka Boża Zielenicka – obraz Matki Boskiej z dzieciątkiem w Zielenicach. Wierna kopia z jezuickiego kościoła Świętych Macieja i Mateusza w Krakowie.

Historia obrazu, kultu i kościoła pod jego wezwaniem

Obraz został sprowadzony do Zielenic około roku 1613. Za cudowny obraz został uznany dekretem bp. Piotra Gembickiego w 1654 roku. Ciągłość kultu maryjnego w Zielenicach poświadcza kronika pod nazwą „Księga Cudów” prowadzona nieprzerwanie od 1659 roku.

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, dawniej Bogurodzica a. Bogarodzica — jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych. W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

Kopia – dokładne powtórzenie wykonanego wcześniej dzieła (np. rzeźby, obrazu, obiektu architektonicznego), z tego samego (lub tańszego) materiału, przy zastosowaniu tej samej techniki, w tej samej skali. Kopia powinna być oznakowana, tak aby nie nosiła znamion fałszerstwa (nazwisko osoby sporządzającej kopię jest znane). Kopie wykonuje się w celach dydaktycznych, kolekcjonerskich, dla ochrony dzieła oryginalnego (np. kopię rzeźby, pomnika eksponuje się na wolnym powietrzu, a oryginał wystawia się w muzeum).

W 1681 roku ciężko chory szlachcic Franciszek Szembek wraz z całą swoją rodziną przybył do Zielenic, prosząc o uzdrowienie. Niedługo potem wyzdrowiał. W podzięce Szembek przebudował i znacznie rozbudował stary drewniany kościółek, w którym znajdował się obraz, na murowany, w stylu barokowym, z trzema ołtarzami. Podczas budowy przybył Mikołaj Oborski, by wbudować tutaj kamień węgielny. Budowa została zakończona w roku 1691, kiedy to Jan Małachowski poświęcił świątynię. Cudowny obraz Zielenickiej Pani umieszczono w głównym ołtarzu. Wykańczanie dwóch pobocznych ołtarzy trwało jeszcze do 1717 i w tym samym roku kościół został poświęcony przez syna fundatora Michała Szembeka, sufragana krakowskiego. W 1747 inny potomek – Krzysztof Andrzej Jan Szembek, biskup warmiński, ofiarował kościołowi bogato zdobione naczynia kościelne, m.in. parę srebrnych ampułek, trzy srebrne tace, osiem ornatów, kapę, trzy antepedia. W wiekach XVII i XVIII, Zielenice były bardzo znanym sanktuarium maryjnym, do którego pielgrzymowali ludzie z całej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jak i z całej Europy.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Franciszek Szembek (ur. Słupowo (obecnie Siemianice), - zm. 1693), szlachcic polski herbu Szembek, syn Stanisława Szembeka i Anny Amend, poseł na sejm, burgrabia krakowski (od 1655), pisarz ziemski krakowski od 1663, kasztelan krakowski (1685), starosta biecki (1681), kasztelan sanocki (od 1685), kasztelan kamieniecki od 1688. Był również fundatorem kościoła w Zielenicach, oraz właścicielem domu w Proszowicach.

Potem, w XIX i XX wieku sanktuarium zielenickie znacznie podupadło. W latach 1979-2005 sanktuarium opiekowali się księża orioniści. Był to czas renesansu tej świątyni. Należy wymienić wśród nich ks. Józefa Józefiaka (+1999), który ogrom swej pracy włożył w odrestaurowanie kościoła i obrazu. Papież Jan Paweł II koronował obraz Matki Bożej Zielenickiej papieskimi koronami w 1983 roku na Jasnej Górze, dla uczczenia 100-lecia istnienia diecezji kieleckiej.

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Małopolska Droga św. Jakuba – odtworzony w Polsce fragment Drogi św. Jakuba – europejskiej sieci szlaków pielgrzymich prowadzących do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii. Odcinek Małopolskiej Drogi prowadzi z Sandomierza do Krakowa i jest jedną z odnóg Via Regia. W przyszłości Małopolska Droga św. Jakuba ma się połączyć z projektowanymi górnośląskimi szlakami prowadzącymi do Góry św. Anny i stamtąd do Niemiec, lub do Oświęcimia i Raciborza i stamtąd do Czech. Sandomierz w przyszłości będzie też ostatnim etapem projektowanej trasy prowadzącej z Lublina i łączącej się z małopolskim szlakiem. Długość trasy Sandomierz – Santiago de Compostela wynosi: 3242 km (przez Pragę) lub 3909 km (przez Wrocław).

Zobacz też

Zielenice

Małopolska Droga św. Jakuba

Bibliografia

„Niedziela” nr 39 (244), 30 września 2007 r.

Iwona Podgórnik-Kęder, Na 300 Rocznicę śmierci Ś.P. Franciszka Szembeka Kraków 1991 r.