Matti Nykänen - Polski Serwis Naukowy

Matti Ensio Nykänen (ur. 17 lipca 1963 w Jyväskyli) – fiński skoczek narciarski, pięciokrotny medalista olimpijski, dziesięciokrotny medalista mistrzostw świata, czterokrotny zdobywca Pucharu Świata, pięciokrotny medalista mistrzostw świata w lotach, dwukrotny zdobywca Pucharu KOP oraz dwukrotny zwycięzca Turnieju Czterech Skoczni. Uznawany za jednego z najlepszych zawodników w historii skoków narciarskich.

33. Turniej Czterech Skoczni był częścią Pucharu Świata w skokach narciarskich w sezonie 1984/1985. Rozgrywany był od 30 grudnia 1984 do 6 stycznia 1985.
11. Mistrzostwa Świata w Lotach Narciarskich odbyły się w dniu 25 lutego 1990 w Vikersund na skoczni Vikersundbakken K-175. Zwyciężył Dieter Thoma z RFN przed Finem Mattim Nykänenem oraz Jensem Weißflogiem z NRD. Reprezentanci Polski nie startowali.

Kariera sportowa

Pierwszym jego sukcesem było zwycięstwo na mistrzostwach świata juniorów w Schonach w 1981 roku. Po nich Matti był gotowy do dużych zawodów seniorskich. Już niecały miesiąc później, 6 marca 1981 roku zadebiutował w zawodach Pucharu Świata w Lahti zajmując szóste miejsce, a dzień później był drugi. W swoim trzecim konkursie w Pucharze Świata, 30 grudnia 1981 roku w Oberstdorfie odniósł swoje pierwsze zwycięstwo.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.
Hubert Neuper (ur. 29 września 1960 w Bad Aussee) - były austriacki skoczek narciarski. Pierwszy zdobywca Pucharu Świata w skokach narciarskich. W konkursach Pucharu Świata był 8 razy pierwszy, 8 razy drugi i 7 razy stawał na najniższym stopniu podium. Najlepsze wyniki osiągnął w sezonie 1979/1980 kiedy zajął pierwsze miejsce w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata.

Mistrzostwa świata w Oslo w 1982 roku były jego debiutem na dużej międzynarodowej imprezie. W indywidualnych startach zdobył złoty medal na dużej skoczni oraz był czwarty na normalnym obiekcie, przegrywając walkę o brązowy medal z Ole Bremsethem z Norwegii o 1,4 punktu. Ponadto wspólnie z Keijo Korhonenem, Jarim Puikkonenem i Penttim Kokkonenem wywalczył brązowy medal w konkursie drużynowym. W całym sezonie sezonie 1981/1982 Nykänen zwyciężył trzykrotnie, a dwa razy był drugi, co pozwoliło mu zająć czwarte miejsce w klasyfikacji generalnej. Zajął także drugie miejsce w nieoficjalnej klasyfikacji generalnej Pucharu Świata w lotach narciarskich 1981/1982, ustępując jedynie Hubertowi Neuperowi z Austrii.

Janne Petteri Ahonen (ur. 11 maja 1977 w Lahti) – fiński skoczek narciarski. Dwukrotny drużynowy srebrny medalista olimpijski, dwukrotny indywidualny i trzykrotny drużynowy mistrz świata, czterokrotny indywidualny i trzykrotny drużynowy medalista Mistrzostw Świata w lotach, dwukrotny zdobywca Pucharu Świata, pięciokrotny triumfator Turnieju Czterech Skoczni, triumfator Letniego Grand Prix, wielokrotny mistrz Finlandii, dwukrotny indywidualny i dwukrotny drużynowy mistrz świata juniorów. 36-krotny zwycięzca konkursów o Puchar Świata w skokach narciarskich, rekordzista w ilości miejsc na podium tych zawodów[14]. 20 marca 2005 oddał najdłuższy w historii skok na nartach (240 m.), jednak nie zdołał go ustać[15]. Miało to miejsce na Letalnicy w Planicy. 9 stycznia 2005 na skoczni Mühlenkopfschanze w Willingen skoczył 152 metry, co jest najdłuższym w historii skokiem oddanym na skoczni dużej. Poprzedni rekord należał do Adama Małysza i wynosił 151,5 m. Jako jedyny w historii pięciokrotnie zwyciężał w Turnieju Czterech Skoczni. Ośmiokrotnie stawał na podium klasyfikacji generalnej Pucharu Świata i dziesięciokrotnie na podium klasyfikacji generalnej Turnieju Czterech Skoczni.
Primož Ulaga (ur. 20 lipca 1962 r. w Lublanie) - były słoweński skoczek narciarski reprezentujący Jugosławię, startujący w latach (1980-1992). Srebrny drużynowy medalista olimpijski z Calgary. Wicemistrz świata w lotach narciarskich z Oberstdorfu.

W sezonie 1982/1983 Matti zdominował rywalizację w Pucharze Świata. W 25 rozegranych konkursach trzynastokrotnie stawał na podium, dziesięciokrotnie zwyciężając. Dzięki temu zdobył swą pierwszą kryształową kulę za zwycięstwo w klasyfikacji generalnej PŚ. Po zajęciu drugiego miejsca w Oberstdorfie, czwartego w Garmisch-Partenkirchen, pierwszego w Innsbrucku oraz siódmego w Bischofshofen Fin triumfował także w 31. edycji Turnieju Czterech Skoczni. Na mistrzostwach świata w lotach w Harrachovie wywalczył brązowy medal, wyprzedzili go tylko Klaus Ostwald z NRD oraz reprezentujący Czechosłowację Pavel Ploc. Był także pierwszy w nieoficjalnej klasyfikacji tego sezonu Pucharu Świata w lotach.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.
Bergisel – skocznia narciarska umieszczona w austriackim kurorcie, Innsbrucku. Została skonstruowana w 1927 i jej rekord został ustanowiony podczas inauguracyjnego konkursu przez Austriaka Heinricha Mayerla. Wynosił 47,5 metra. W 1928 dobudowana została wieża startowa. W tym samym roku rekord skoczni pobił Norweg Alf Andersen - 63 m. W 1933 w Innsbrucku miały odbyć się mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym i specjalnie na tę imprezę skocznia została przebudowana. Podczas tych zawodów padł nowy rekord obiektu – Birger Ruud skoczył tutaj 74 metry. W 1941 w mieście odbył się młodzieżowy turniej piłkarski. Podczas zwiedzania mocno już zaniedbanej skoczni przez dwie drużyny, runęła nagle wieża startowa. Cztery osoby zostały wtedy śmiertelnie ranne. Po tym wypadku obiekt gruntownie przebudowano, podobnie jak w 1949, po II wojnie światowej.

Podczas zimowych igrzysk olimpijskich w Sarajewie w 1984 roku Matti Nykänen prowadził po pierwszej serii skoków na normalnej skoczni po skoku na 91,0 metrów. Drugie miejsce zajmował Jens Weißflog z NRD, który skoczył metr bliżej, a trzeci był Andreas Bauer z RFN. W drugiej kolejce Weißflog skoczył 87,0 metrów i skaczącemu na końcu Nykänenowi do zdobycia złota wystarczyłby skok na odległość około 86,0 metrów. Fin osiągnął tylko 84,0 metry co jednak wystarczyło do zdobycia srebrnego medalu. Na tych samych igrzyskach Nykänen zwyciężył na dużej skoczni z widoczną przewagą nad drugi w konkursie Weißflogiem. Matti w obu seriach oddał najdłuższe skoki i wyprzedził niemieckiego skoczka o ponad 17 punktów. Na rozgrywanych w tym samym roku mistrzostwach świata w Engelbergu i Rovaniemi wspólnie z Markku Puseniusem, Penttim Kokkonenem i Jarim Puikkonenem zdobył złoty medal w konkursie drużynowym. Łącznie w sezonie 1983/1984 pięciokrotnie zwyciężał, a sześć razy stawał na drugim stopniu podium w zawodach Pucharu Świata i zajął drugie miejsce w klasyfikacji generalnej. Podobnie jak w poprzednim sezonie zdobył Puchar KOP i był pierwszy w klasyfikacji Pucharu Świata w lotach. Zajął także trzecie miejsce w klasyfikacji generalnej 32. Turnieju Czterech Skoczni; był czwarty w Oberstdorfie, piąty w Ga-Pa, drugi w Innsbrucku oraz szósty w Bischofshofen. Podczas zwodów w lotach dwukrotnie ustanawiał rekord świata w długości skoku, skacząc pierwsze 182,0 metry, a następnie osiągając 185,0 metrów.

Mistrzostwa świata juniorów w skokach narciarskich są częścią MŚ juniorów w Narciarstwie Klasycznym. Odbywają się one co roku. Ich pierwowzorem były Mistrzostwa Europy, zdecydowano się jednak rozgrywać zawody juniorów dla całego świata.
Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Kolejne sukcesy przyniósł sezon 1984/1985. Sześć zwycięstw oraz cztery drugie miejsca w konkursach Pucharu Świata dały mu drugą kryształową kulę. Na mistrzostwach świata w Seefeld Nykänen wywalczył brązowy medal na dużej skoczni, plasując się za Norwegiem Perem Bergerudem i swoim rodakiem Jarim Puikkonenem. Na normalnej skoczni Matti był jedenasty, ale wraz z Puikkonenem, Tuomo Ylipullim i Penttim Kokkonenem zdobył złoty medal w drużynie. Na mistrzostwach świata w lotach w Planicy zdobył kolejny złoty medal, wyraźnie wyprzedzając drugiego Weißfloga i dwukrotnie ustanawiając nowy rekord świata: 187,0 i 191,0 metrów. Drugie miejsce w Oberstdorfie, ósme w Ga-Pa, pierwsze w Innsbrucku oraz szóste w Bischofshofen wystarczyły do zajęcia trzeciego miejsca w 33. edycji Turnieju Czterech Skoczni.

Tzw. Puchar KOP jest to trofeum przyznawane przez Międzynarodowy Związek Lotów Narciarskich od sezonu 1971/1972. Triumfatorem Pucharu KOP zostaje zawodnik, który ma najwyższą sumę punktów (ocen za styl od sędziów i odległość) uzyskanych podczas startów w konkursach lotów narciarskich. Do klasyfikacji Pucharu KOP wliczane były konkursy lotów narciarskich rozgrywane w ramach Mistrzostw Świata w lotach narciarskich oraz zawodów FIS (FIS Race) do sezonu 1979/80, a następnie Pucharu Świata w skokach narciarskich (łącznie z konkursami drużynowymi PŚ) od sezonu 1979/1980.
Jens Weißflog (ur. 21 lipca 1964 w Erlabrunn) – niemiecki skoczek narciarski reprezentujący NRD oraz Niemcy, czterokrotny medalista olimpijski, dziewięciokrotny medalista mistrzostw świata, dwukrotny medalista mistrzostw świata w lotach, zdobywca Pucharu Świata oraz czterokrotny zwycięzca Turnieju Czterech Skoczni.

Trzecią kryształową kulę zdobył w sezonie 1985/1986 zostając tym samym pierwszym skoczkiem, który tego dokonał. W 25 konkursach 14 razy stawał na podium: 7 razy wygrał, trzy razy był drugi i cztery razy trzeci. Podczas mistrzostw świata w lotach w Tauplitz wywalczył brązowy medal, ustępując jedynie dwóm Austriakom: Andreasowi Felderowi oraz Franzowi Neuländtnerowi. Nie wystartował w Turnieju Czterech Skoczni. Rok później, podczas mistrzostw świata w Oberstdorfie został wicemistrzem świata na skoczni normalnej, pierwszy był Jiří Parma z Czechosłowacji. Na tych samych mistrzostwach Nykänen zajął 19. miejsce na skoczni dużej, a wraz z kolegami z reprezentacji po raz kolejny zdobył złoty medal. Po słabszych występach w Pucharze Świata sezon 1986/1987 zakończył na szóstej pozycji. W tym samym sezonie został uhonorowany, wraz z niemieckim narciarzem Hermannem Weinbuchem, medalem Holmenkollen.

32. Turniej Czterech Skoczni był częścią Pucharu Świata w skokach narciarskich w sezonie 1983/1984. Rozgrywany był od 30 grudnia 1983 do 6 stycznia 1984.
Erik Johnsen (ur. 4 lipca 1965 r. w Oslo) - były norweski skoczek narciarski. Jego największym sukcesem w karierze sportowej był występ na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w 1988 roku. Zdobył wówczas srebrny medal olimpijski indywidualnie oraz brązowy drużynowo na dużej skoczni k 90. Zakończył karierę w 1991 roku.

Szczyt formy Nykänena przypadł na sezon 1987/1988 i na igrzyska olimpijskie w Calgary. Na normalnej skoczni w obu seriach oddał najdłuższe skoki i pewnie zgarnął złoty medal, wyprzedzając dwóch reprezentantów Czechosłowacji: Pavla Ploca i Jiříego Malca. Podczas pierwszej serii konkursu na dużej skoczni Matti oddał najdłuższy skok (118,5 m), co dało mu przewagę ponad 7 punktów nad drugim Erikiem Johnsenem z Norwegii. W drugiej serii najdalej skoczył reprezentant Jugosławii Matjaž Debelak, który osiągnął 108,0 metrów i awansował z dziewiątego na trzecie miejsce. Nykänen skoczył metr bliżej co wystarczyło by zwyciężyć, na drugim miejscu pozostał Johnsen. Fin został pierwszym zawodnikiem, który wywalczył tytuł mistrza olimpijskiego na obu skoczniach podczas tych samych igrzysk, a także drugim skoczkiem w historii, który obronił tytuł mistrza olimpijskiego (pierwszym był Birger Ruud z Norwegii, mistrz olimpijski z 1932 i 1936 roku). Co więcej w rozgrywanym po raz pierwszy w historii igrzysk konkursie drużynowym reprezentanci Finlandii w składzie: Ari-Pekka Nikkola, Matti Nykänen, Tuomo Ylipulli i Jari Puikkonen zostali pierwszymi drużynowymi mistrzami olimpijskimi w skokach narciarskich.

XV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1988 rozegrane zostały w największym mieście kanadyjskiej prowincji Alberta. W dniach 13 - 28 lutego w zmaganiach sportowych zmierzyło się 1423 zawodników (w tym 1110 mężczyzn i 313 kobiet) z 57 krajów. Igrzyska otworzyła gubernator Kanady Jeanne Sauvé.
Jiří Malec (ur. 24 listopada 1962 r. we Vlastiborze) – były Czechosłowacki skoczek narciarski. Zdobył brązowy medalista igrzysk olimpijskich na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w 1988. Ustąpił tam tylko Finowi Mattiemu Nykänenowi oraz swemu rodakowi Pavlowi Plocowi. W 1990 r. zakończył karierę.

W tym samym roku Nykänen zdobył brązowy medal podczas mistrzostw świata w lotach w Oberstdorfie, ustępując jedynie Ole Gunnarowi Fidjestølowi z Norwegii i Primožowi Uladze z Jugosławii. Triumfował w klasyfikacji generalnej 36. Turnieju Czterech Skoczni, po tym jak zajął drugie miejsce w Oberstdorfie, a w pozostałych konkursach był najlepszy. Drugiego w klasyfikacji Weißfloga wyprzedził o blisko 100 punktów. W Pucharze Świata dwunastokrotnie stawał na podium, odnosząc 10 zwycięstw, co zapewniło mu czwartą kryształową kulę w karierze. Osiągnięcie to stanowi do dziś niepobity rekord, tylko Adam Małysz, prawie 20 lat później, zdołał je wyrównać.

Heinz Kuttin (ur. 5 stycznia 1971 w Zlan) – były austriacki skoczek narciarski, mistrz świata i wicemistrz olimpijski, w latach 2004-2006 trener polskiej reprezentacji.
Ari-Pekka Nikkola (ur. 16 maja 1969 w Kuopio) - były fiński skoczek narciarski, 2-krotny mistrz olimpijski w drużynie, 4-krotny mistrz świata w drużynie, srebrny i brązowy medalista indywidualnie, zdobywca Pucharu Świata. Karierę zakończył w 1998. W kwietniu 2006 został trenerem słoweńskiej kadry B, a w styczniu 2007 zastąpił Matjaža Zupana na stanowisku trenera kadry A. W 2006 starał się o posadę trenera polskich skoczków, przegrał ze swoim rodakiem Hannu Lepistö.

Na mistrzostwach świata w Lahti w 1989 roku znów zaprezentował się z dobrej strony, zdobywając wraz z Ari-Pekką Nikkolą, Jarim Puikkonenem i Risto Laakonenem złoty medal w drużynie. W indywidualnych startach wywalczył brązowy medal na dużej skoczni, za Puikkonenem i Weißflogiem, a na normalnej skoczni był czwarty, przegrywając walkę o brązowy medal z Austriakiem Heinzem Kuttinem o 1,4 punktu. W klasyfikacji generalnej sezonu 1988/1989 zajął dziewiąte miejsce, a w klasyfikacji 37. Turnieju Czterech Skoczni był trzeci. W poszczególnych konkursach TCS zajmował trzecie miejsce w Oberstdorfie, wygrał w Ga-Pa (był to jego ostatnie zwycięstwo w zawodach Pucharu Świata), był piąty na Bergisel, a w Bischofshofen zajął 18. miejsce.

Alkoholizm (uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa, choroba alkoholowa) – choroba polegająca na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.
Zimowe Igrzyska Olimpijskie – międzynarodowe zawody sportowe organizowane co 4 lata przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Należą do jednych z największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.

Ostatnim sukcesem Nykänena było zdobycie srebrnego medalu na mistrzostwach świata w lotach w Vikersund. Zwyciężył Dieter Thoma z RFN, a trzecie miejsce zajął Jens Weißflog. Matti wziął później udział w mistrzostwach świata w Val di Fiemme w 1991 roku, ale zdołał zająć zaledwie 50. miejsce na dużym obiekcie. Po tych mistrzostwach zakończył karierę.

Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.
Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Łącznie odniósł 46 zwycięstw w Pucharze Świata, więcej niż ktokolwiek inny. Na podium stawał 76 razy co daje mu trzecie miejsce w historii, za swoim rodakiem Janne Ahonenem (108 razy na podium) i Adamem Małyszem (92). Nykänen wywalczył także 13 tytułów mistrza Finlandii, dwa razy był drugi i siedem razy trzeci. W latach 1985 i 1988 był wybierany najlepszym fińskim sportowcem.

Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 1982 miały miejsce w dniach 19 - 28 lutego 1982 w Oslo, Norwegia na stadionie Holmenkollen. Oslo po raz czwarty organizowało mistrzostwa, po raz trzeci w roku nieolimpijskim. Do programu mistrzostw dołączyły dwie konkurencje: sztafeta 3 x 10 km w kombinacji norweskiej i zawody drużynowe w skokach narciarskich na dużej skoczni. W tym roku także po raz pierwszy biegano techniką dowolną.
Puchar Świata w narciarstwie klasycznym – cykl imprez narciarskich, rozgrywany – w odróżnieniu od mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich – w każdym sezonie.

W 2008 roku został mistrzem świata weteranów, na skoczni K-38 w grupie wiekowej 40-44 lat, po oddaniu skoków na odległość 37,5 m i 37 m. Wynik ten powtórzył w 2011, gdzie na skoczni K-40 oddał skoki na odległość 36 m i 34,5 m.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)