Maurice Yaméogo - Polski Serwis Naukowy

Portret Maurice’a Yaméogo

Maurice Nawalagmba Yaméogo (ur. 31 grudnia 1921, zm. 9 listopada 1993) – pierwszy prezydent Górnej Wolty, obecnie Burkina Faso. 5 sierpnia 1960 proklamował niepodległość kraju, próbował połączyć go z Wybrzeżem Kości Słoniowej.

Urodzony w mieście Koudougou początkowo chciał zostać księdzem, ostatecznie jednak, dzięki miłości do kobiet, wybrał karierę świecką. Zaczynał jako zwykły urzędnik we Francuskiej Administracji Kolonialnej, z czasem doszedł do stopnia wiceprezydenta Francuskiej Konfederacji Chrześcijańskich Pracowników (CFTC) Górnej Wolty.

Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej.

Alassane Dramane Ouattara (ur. 1 stycznia 1942 w Dimbokro), polityk Wybrzeża Kości Słoniowej. Premier kraju od 7 listopada 1990 do 11 grudnia 1993. Jego następcą został Daniel Kablan Duncan.

Równolegle Maurice Yaméogo rozwijał karierę polityczną. Zaczynając od stanowisk w rodzinnym mieście, już w 1957 mianowany został ministrem gospodarki rolnej w rządzie Yvona Bourgesa, ostatniego francuskiego gubernatora Górnej Wolty. Rok później Yaméogo mianowany został ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Daniela Ouezzin Coulibaly, faktycznie drugą osobą w państwie. Drogę do prezydentury otworzyła mu jednak śmierć jego francuskiego poprzednika, który zmarł w Paryżu we wrześniu 1958 roku.

Koudougou – trzecie pod względem wielkości miasto w Burkina Faso w prowincji Boulkiemdé, 75 km na zachód od stolicy kraju Wagadugu. Liczba mieszkańców w 2003 roku wynosiła ok. 73 tys., dominującą grupą etniczną są Mossi. Przez miasto przebiega jedyna trasa kolejowa kraju, mieści się tu też kilka zakładów przemysłowych, między innymi fabryka mydła, zakłady wyrobu masła shea z owoców masłosza (Vitellaria paradoxa) oraz zakłady tekstylne.

Burkina Faso (fr. Burkina Faso) – państwo w Afryce Zachodniej bez dostępu do morza. Dawniej Górna Wolta (Republique du Haute-Volta), w 1984 prezydent Thomas Sankara nadał mu nową nazwę, która oznacza "kraj prawych ludzi" w językach mossi i diula, będących głównymi rdzennymi językami kraju.

11 grudnia 1959 Maurice Yameogo ogłoszony został pierwszym prezydentem nowo powstałej Republiki Górnej Wolty, 5 sierpnia 1960 oficjalnie proklamował niepodległość państwa. Nie był to jednak koniec planów prezydenta Yameogo. Marzyło mu się stworzenie Federacji Mali, w skład której wchodzić miałyby, prócz Górnej Wolty, Senegal, Francuski Sudan (dzisiejsze Mali), Dahomej (Benin) oraz Wybrzeże Kości Słoniowej. Wspólnie z prezydentem tego ostatniego kraju, Felixem Houphouet-Boigny pracował nawet nad projektem połączenia obu państw, planów tych nigdy jednak nie udało się wprowadzić w życie.

Sangoulé Lamizana (31 stycznia 1916 [najprawdopodobniej] - 26 maja 2005) – drugi prezydent Górnej Wolty (w 1984 przemianowanej na Burkina Faso), u władzy od 3 stycznia 1966 r. do 25 listopada 1980. Piastował również funkcję premiera, od 8 lutego 1974 do 7 lipca 1978.

Mali (Republika Mali - République du Mali) - śródlądowe państwo położone w Afryce Zachodniej, siódme co do wielkości w Afryce ze stolicą Bamako, graniczy z Algierią na północy, Nigrem na wschodzie, Burkiną Faso oraz Wybrzeżem Kości Słoniowej na południu, Gwineą na południowym zachodzie oraz z Senegalem i Mauretanią na zachodzie.

Na przełomie 1965 oraz 1966 roku w Górnej Wolcie wybuchła ogólnokrajowa rebelia spowodowana pogłębiającym się kryzysem gospodarczym. Na jej czele stanął pułkownik Sangoulé Lamizana. Nie chcąc dopuścić do rozlewu krwi, 3 stycznia 1966 prezydent ustąpił ze stanowiska, trafiając do więzienia. W ślad za nim powędrował jego syn, Hermann Yameogo. 8 maja 1969 były prezydent skazany został na pięć lat ciężkich robót oraz dożywotnią banicję. Uwolniony w 1970, pozostał w izolacji politycznej aż do rewolucji 1983 roku. W pełni zrehabilitowany został jednak dopiero w roku 1991, wtedy również przywrócono mu pełnię praw obywatelskich.

Maurice Yaméogo zmarł w Wagadugu, na jego pogrzebie obecni byli między innymi prezydent Burkina Faso Blaise Compaoré wraz z małżonką oraz premier Wybrzeża Kości Słoniowej, Alassane Ouattara.