Mauzoleum generała Józefa Bema - Polski Serwis Naukowy

Mauzoleum generała Józefa Bema – obiekt zlokalizowany w Parku Strzeleckim w Tarnowie.

Józef Bem po śmierci w 1850 spoczął w Aleppo w Turcji (obecnie w Syrii) na muzułmańskim cmentarzu wojskowym Dżebel el Isam. W 1926 zawiązano „Komitet dla sprowadzenia zwłok gen. J. Bema”. Komitet uzyskał poparcie m.in. prezydenta Polski Ignacego Mościckiego oraz marszałka Józefa Piłsudskiego.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Józef Zachariasz Bem, herbu Bem (ur. 14 marca 1794 w Tarnowie, zm. 10 grudnia 1850 w Aleppo) – artylerzysta, polski generał, dowódca artylerii czynnej Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego, feldmarszałek armii tureckiej, naczelny wódz powstania węgierskiego 1848-1849 i zastępca wodza drugiej rewolucji wiedeńskiej.

Mauzoleum wzniesiono w 1927 roku pośrodku parkowego stawu według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza - pochówek na cmentarzu katolickim nie był możliwy z uwagi na przejście Bema na islam. Prostokątny sarkofag wznosi się na sześciu korynckich kolumnach otoczonych kulami, nawiązującymi do macierzystego rodzaju broni generała, artylerii. Łączące je łańcuchy wykonano z przetopionych armat. Na ścianach sarkofagu widnieją napisy: w języku polskim - Józef Bem, w języku węgierskim - Bem Apó, a Magyar szabadságharc legnagyobb hadvezére 1848–1849 (Ojczulek Bem, największy wódz walki wolnościowej Węgier 1848–1849), pismem arabskim - Ferik Murad Pasza oraz daty - 1794 (narodzin), 1850 (śmierci), 1929 (powrotu zwłok do kraju).

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; wysokość 228 m n.p.m., antropogeniczne; historyczna dzielnica Krakowa, na wzgórzu zabytkowe zespoły budowlane.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Ekshumacji z pierwotnego miejsca pochówku dokonano 20 czerwca 1929. Trumna, zanim dotarła do Tarnowa, została wystawiona na widok publiczny w Muzeum Narodowym w Budapeszcie, a następne na Wawelu w Krakowie. Uroczystości pogrzebowe generała Józefa Bema w Tarnowie odbyły się 30 czerwca 1929. Trumnę w sarkofagu umieszczono jednak najprawdopodobniej dopiero następnego dnia, aby przed pochówkiem przeprowadzić w tajemnicy dodatkowe oględziny zwłok.

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.

Przypisy

Rejestr zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. [dostęp 19 lipca 2010].
str. 73 w: Bartosz Marciniak, Aleksander Strojny, Tarnów. Perła renesansu, Wydawnictwo Bezdroża, Kraków, 2007, ISBN 978-83-60506-84-4
str. 38 w: Kazimierz Bańburski, Przewodnik po Tarnowie, Tarnowskie Regionalne Centrum Koordynacji i Obsługi Turystyki, Tarnów 2000, ISBN 83-87785-07-5
str. 74 w: Norbert Orliński, Tarnów i okolice. Przewodnik, Sport i Turystyka, Warszawa, 1982, ISBN 83-217-2402-7
str. 20 w: Antoni Sypek, Mój Tarnów, Tarnów 2005, ISBN 83-87-183-97-0
str. 258 w: Praca zbiorowa - Andrzej Niedojadło (redaktor naczelny), Encyklopedia Tarnowa, Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne, Tarnów, 2010, ISBN 978-83-87366-96-4
Ostatnia bitwa generała. „TEMI”, 20 grudnia 2000. Tarnów: FRED SA. ISSN 0208-7006.

Bibliografia

Kornelia Koba. Jak Bem wrócił do Tarnowa. „TEMI”, s. 3, 24 czerwca 2009. Tarnów: Świt sp. z o.o.. ISSN 0208-7006.

Waldemar Bałda. Spacerownik – Tarnów. „Gazeta Wyborcza”, 12 maja 2010. Kraków: Agora SA. ISSN 0860-908X.