Max Rothmann (ur. 26 kwietnia 1868 w Berlinie, zm. 12 sierpnia 1915 w Berlinie) – niemiecki lekarz żydowskiego pochodzenia, fizjolog, neurolog i neuroanatom, praktykujący w Berlinie. Jeden z założycieli Towarzystwa Niemieckich Neurologów (Gesellschaft Deutscher Nervenärzte), autor około 200 prac naukowych. Inicjator założenia Antropologicznej Stacji Badawczej Pruskiej Akademii Nauk na Teneryfie, gdzie przeprowadzono pierwsze eksperymenty nad zdolnością uczenia się szympansów. Jako jeden z pierwszych opisał rzadkie schorzenie, znane dziś pod nazwą zespołu Rothmanna-Makaia.

Życiorys

Urodził się w 1868 roku w Berlinie w rodzinie niemieckich Żydów, jako syn lekarza, tajnego radcy Oscara Rothmanna (1835–1915) i Elizabeth z domu Simion (1840–1907). Miał dwie siostry, Else (1866-?) zamężną za lekarzem Martinem Blochem (1867-1908), i Marthę, która wyszła za radcę budowlanego Carla Michaelisa. Trzecia siostra Gertrud zmarła w wieku dwóch miesięcy.

Oscar Rothmann był kilkukrotnie odznaczany za zasługi wojenne: Orderem Korony 4. klasy w 1864 roku, Orderem Czerwonego Orła 4. klasy z mieczami w 1866 roku i Krzyżem Żelaznym II klasy w 1870/71 roku. Był autorem wspomnień, których manuskrypt przechowywany jest w Muzeum Żydowskim w Berlinie.

Max Rothmann studiował medycynę na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie i Uniwersytecie we Fryburgu Bryzgowijskim, studia ukończył w 1889 roku. W 1891 roku przez krótki czas pracował u Carla Weigerta we Frankfurcie nad Menem, następnie od 1891 do 1893 był asystentem Alberta Fränkla w oddziale chorób wewnętrznych berlińskiego Krankenhaus am Urban. Od 1894 pracował jako asystent w Laboratorium Fizjologicznym Szkoły Weterynarii w Berlinie u Hermanna Munka. W 1899 roku habilitował się z neurologii i 9 maja 1899 został Privatdozentem medycyny wewnętrznej i neurologii. W następnych latach pracował w Laboratorium Fizjologicznym Kliniki Psychiatrii i Neurologii Charité u Theodora Ziehena a potem u Karla Bonnhoefera. W 1910 roku został profesorem nadzwyczajnym neurologii.

Był porucznikiem lekarzem (Oberarzt) w rezerwie pruskiej armii i został dwukrotnie odznaczony. Podczas I wojny światowej wspólnie z Oppenheimem i Borchardtem organizował lazaret dla żołnierzy z urazami układu nerwowego.

Działał w społeczności żydowskiej judaizmu reformowanego, jako przedstawiciel berlińskiej synagogi był świadkiem historycznego wystąpienia cesarza Wilhelma II 4 sierpnia 1914 roku w Reichstagu. W 1914 roku znalazł się wśród sygnatariuszy propagandowej listy poparcia dla uczestnictwa Niemiec w I wojnie światowej.

Był jednym z założycieli Towarzystwa Niemieckich Neurologów (Gesellschaft der Deutschen Nervenärzten); należał do Berlińskiego Towarzystwa Neurologii i Psychiatrii (Berliner Gesellschaft für Psychiatrie und Neurologie). 11 stycznia 1915 roku na spotkaniu BGfPN został wybrany na bibliotekarza organizacji.

Po powołaniu Kurta Mendla do wojska, w grudniu 1914 objął redakcję Neurologisches Centralblatt.

Większość badań prowadził poza uniwersytetem, dzięki pomocy Munka, Ziehena czy Bonnhoefera, którzy użyczali mu laboratorium na potrzeby doświadczeń ze zwierzętami.

Rothmann był inicjatorem założenia Antropologicznej Stacji Badawczej Pruskiej Akademii Nauk na Teneryfie (Anthropoidenstation auf Teneriffa) w 1912 roku. Pierwszy wniosek Rothmanna o utworzenie stacji w 1910 roku został odrzucony, dwa lata później udało mu się uzyskać poparcie dla inicjatywy, i finansowanie nie tylko z Pruskiej Akademii Nauk, ale też źródeł prywatnych: Fundacji Plauta, Selenki i dopiero co powstałej Fundacji Alberta Samsona, którą kierował anatom Wilhelm Waldeyer. Stacja miała dostarczać zwierząt do badań i stanowić miejsce eksperymentów nad zachowaniem małp w warunkach zbliżonych do naturalnych. Pierwotnie stacja miała mieścić się na kontynencie afrykańskim, ale z powodu trudności zdecydowano się na Wyspy Kanaryjskie, stosunkowo nieodległe od będącego wówczas niemiecką kolonią Kamerunu, skąd pozyskiwano szympansy.

W 1912 roku wysłani przez Akademię na Teneryfę Rothmann i Margarete Selenka uznali tamtejszy klimat za odpowiedni i poczynili ostatnie przygotowania do uruchomienia stacji. Rothmann rozważał początkowo kandydatury Wolfganga Köhlera, Maxa Wertheimera i Davida Katza na stanowisko dyrektora placówki. Wcześniej jeszcze skłonny był je zaoferować Oskarowi Pfungstowi, w listopadzie 1912 roku Pfungst odrzucił jednak ofertę. Ponieważ pierwsze małpy zostały już dostarczone na Teneryfę decyzję należało podjąć szybko; Rothmann zgodził się wówczas z Waldeyerem, który zaproponował kandydaturę Eugena Teubera.

Teuber był jeszcze studentem, gdy Rothmann zaproponował mu udział w przedsięwzięciu. Przypuszczalnie Rotmann znał Teubera już wcześniej; wiadomo, ze rodziny Rothmannów i Teuberów przyjaźniły się. 17 grudnia 1912 roku, mimo obiekcji Pfungsta, Teuber podpisał roczny kontrakt z Pruską Akademią Nauk. 8 stycznia 1913 roku Teuber i jego żona oraz asystentka Rose byli na Teneryfie, w sierpniu 1913 roku Rothmann wizytował zorganizowaną stację. W tym samym roku prowadził korespondencję z Robertem Yerkesem, odnośnie ewentualnej współpracy i założenia stacji antropologicznej w Stanach Zjednoczonych. Yerkes otrzymał zaproszenie na Teneryfę i zamierzał spędzić tam kilka miesięcy w 1915 roku, ale wybuch wojny przekreślił te plany. Drugim dyrektorem placówki był Wolfgang Köhler.