Mazowiecka Brygada Kawalerii - Polski Serwis Naukowy

Mazowiecka Brygada Kawalerii (Mazowiecka BK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego.

Mazowiecka Brygada Kawalerii powstała 1 kwietnia 1937 z przeorganizowania 1 Brygady Kawalerii. Jej dowództwo stacjonowało w Warszawie.

Skład organizacyjny

Dowództwo - Warszawa

1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego – Warszawa;

7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego – Mińsk Mazowiecki;

11 Pułk Ułanów Legionowych im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza – Ciechanów;

4 Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej – Płock;

1 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema – Warszawa;

2 Szwadron Pionierów – Warszawa;

1 Szwadron Łączności – Warszawa.

Udział w wojnie obronnej 1939 r.

Mazowiecka Brygada Kawalerii pod dowództwem płk. dypl. Jana Karcza wchodziła w skład Armii "Modlin". 1 września broniła pozycji koło Mławy w kierunku na Przasnysz (prawe skrzydło reduty mławskiej), na który nacierała niemiecka 12 Dywizja Piechoty gen. por. Ludwiga von Leyena. Broniła odcinka rubieży w okolicach Chorzel i Krzynowłogi Małej, zabezpieczając skrzydło 20 Dywizji Piechoty płk. dypl. Wilhelma Liszki-Lawicza przed obejściem przez Niemców i atakiem od tyłu. Zagrożona okrążeniem w nocy wycofała się na drugą linię obrony od wsi Rudno Jeziorowe, Łoje, Łanięta aż niemal po Drążdżewo. Obronę odcinka zachodniego stanowiły 11 Pułk Ułanów i 3 Batalion Strzelców. Jego 1 kompania obsadziła bardzo istotne dla obrony wzgórze 190,5 na wysokości Moraw Wielkich. Niemcy nacierali od rana niemal na całej linii. Po południu zepchnęli kompanię strzelców ze wzgórza, co zagrażało polskiej linii obrony. Dowództwo nakazało jego odbicie. Skierowano tam kilka pododdziałów z 11 Pułku Ułanów i 3 Batalionu Strzelców oraz szwadron tankietek. Natarcie było zacięte. Polskie tankietki dostały się pod silny ostrzał niemieckiej artylerii, która rozbiła 5 wozów. Natarcie zostało przerwane przez dowódcę pułku. Nocą Brygada wycofała się na kolejną linię opóźniania – za Przasnysz. Jej odejście odsłoniło prawe skrzydło 20 Dywizji Piechoty w okolicy Rzęgnowa, gdzie wlały się niemieckie wojska. 3 września Brygadę zaatakowała niemiecka Dywizja Pancerna "Kempf" gen. mjr. Wernera Kempfa i 1 Brygada Kawalerii płk. Kurta Feldta. Po walkach pod Rostkowem i Dobrzankowem została odrzucona na południe od Przasnysza.

Mińsk Mazowiecki – miasto we wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, w aglomeracji warszawskiej, siedziba powiatu mińskiego, gminy miejskiej Mińsk Mazowiecki i gminy wiejskiej Mińsk Mazowiecki. Wg danych z 2008 Mińsk zamieszkiwało 38 181 mieszkańców. Pod względem gęstości zaludnienia zajmowało 11. miejsce w Polsce. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego.

Janusz Albrecht ps. "Wojciech", "Ksawery", "Ozimiński", "Marian Jankowski" (ur. 14 lutego 1892 w Kaliskach, w pow. włocławskim, zm. 6 września 1941 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego.

Bug pod Wyszkowem- miejsce walk brygady

4 września wycofywała się w kierunku Pułtuska. Tego dnia została przydzielona do 5 Dywizji Piechoty gen. bryg. Juliusza Zulaufa miała bronić linii Narwi.

7 września otrzymała rozkaz wycofania się za Bug przez wyznaczone przeprawy. Z niewiadomych przyczyn Brygada skierowała się jednak na most w Wyszkowie. 8 września obsadziła linię od Wyszkowa do Serocka. Następnie wycofywała się na Kałuszyn i Mińsk Mazowiecki. 11 września pod Czernikiem prowadziła walkę z niemiecką 11 Dywizją Piechoty gen. por. Maxa Bocka, nacierającą na Mińsk Mazowiecki. Następnie Brygada miała osłaniać działania 1 DP Leg. gen. bryg. Wincentego Kowalskiego. W walkach tych została rozproszona. Jej resztki weszły w skład Frontu Północnego gen. dyw. Stefana Dęba-Biernackiego i razem z nim skapitulowały 26 września.

12 (Meklemburska) Dywizja Piechoty – niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, sformowana w 1934 roku pod ukrytą nazwą Infanterieführer II., miejsce stacjonowania sztabu Schwerin. Na mocy rozkazu z dnia 15 października 1935 roku otrzymała oficjalną nazwę 12. Dywizja Piechoty. Stacjonowała w II. Okręgu Wojskowym.

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Skład brygady 1 września 1939

Dowództwo

dowódca – płk dypl. Jan Karcz

zastępca dowódcy – płk kaw. Mikołaj Więckowski

Sztab

szef sztabu – mjr dypl. Marcin Freyman

kwatermistrz – rtm. dypl. Antoni Landowski

komendant Kwatery Głównej – rtm. Bohdan Juszkiewicz

Szwadron Sztabowy – dowódca por. Władysław Kornecki

1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego – dowódca płk dypl. Janusz Albrecht

7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego – dowódca ppłk Marian Skrzynecki

11 Pułk Ułanów Legionowych im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza – dowódca ppłk Władysław Mączewski

3 Batalion Strzelców – dowódca ppłk Marian Wieroński

1 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema – dowódca ppłk Tadeusz Pietsch

11 Dywizjon Pancerny – dowódca mjr Stefan Majewski

Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Nr 81 typ "B" – dowódca ppor. Stefan Pawłowski (podporządkowana dowódcy 20 DP)

Szwadron Kolarzy Nr 1 – dowódca mjr Edward Marian Śniegocki

Szwadron Pionierów Nr 2 – dowódca mjr Józef Zdanowicz-Zemsta

Szwadron Łączności Nr 1 – dowódca kpt. Bronisław Rybiński

Samodzielny Pluton Karabinów Maszynowych Nr 1 – dowódca NN

Pluton Konny Żandarmerii Nr 1 – dowódca kpt. Władysław Włodzimierz Sobczyk

Poczta Polowa nr 81

Sąd Polowy nr 41

Drużyna Parkowa Uzbrojenia nr 141

Park Intendentury nr 141

81 Pluton Sanitarny Konny

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 141

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 142

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 143

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 144

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 145

Kolumna Taborowa Kawalerii nr 146

Warsztat Taborowy nr 141

Poza strukturą organizacyjną pozostawał zmobilizowany w Garwolinie Ośrodek Zapasowy Mazowieckiej BK pod dowództwem płk. Tadeusza Komorowskiego.

Serock – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie legionowskim, nad Jeziorem Zegrzyńskim, położone naprzeciw ujścia Bugu do Narwi. Leży ono na pograniczu Kotliny Warszawskiej i Wysoczyzny Ciechanowskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Serock. Odległość od centrum Warszawy wynosi ok. 40 km. W pasie nadbrzeżnym jeziora, z Serockiem sąsiadują od strony Warszawy Jadwisin i od strony Pułtuska Wierzbica.

Tadeusz Komorowski, ps. Bór, Znicz, Lawina (ur. 1 czerwca 1895 w Chorobrowie, w pow. brzeżańskim, zm. 24 sierpnia 1966 w Buckley, w Anglii) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii Krajowej.

Bibliografia

Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, , uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975