Mazowszanie (Mazurzy właściwi) – plemię słowiańskie zaliczane do grupy Słowian zachodnich, zamieszkujące niegdyś Mazowsze nad środkową Wisłą. Nazwa ta nadal stosowana jest na określenie mieszkańców Mazowsza, obecnie głównie kojarzonego z województwem mazowieckim.

Nazwa

 Osobny artykuł: Mazowsze.

Nazwa osobowa Mazowszanin została utworzona od nazwy dzielnicy Mazowsze. Aczkolwiek jeszcze przed II wojną światową mieszkańca Mazowsza najczęściej określano mianem Mazura. Rdzeń maz- wiąże się najczęściej albo z litewskim mãžas ‘mały’, albo tłumaczy jako rezultat dialektalnej wymowy (tzw. mazurzenia) dawnego maž- związanego ze słoweńskim mažur ‘tłuścioch’. Istniały też hipotezy wywodzące ten rdzeń od imienia własnego Maz lub Mazoch (skąd Mazow, Mazosze, następnie Mazowsze) bądź od rdzenia oznaczającego obszary bagniste (por. maź, mazać ‘smolić, brudzić’, od występujących tu błot, lub ‘barwić’, od hodowli czerwca polskiego).

Historia

Plemię zaliczane do lechickich, pierwsze wzmianki u kronikarza Rusi Nestora, nie wymieniane przez Geografa Bawarskiego. W XI wieku kraina zamieszkana przez mazowszan nazywana była po łacinie Masovia.

Terytorium

Mazowszanie zajmowali szeroką krainę, która ciągnęła się po obu brzegach środkowego biegu Wisły. Na południu granicą była rzeka Pilica, a nawet wg innych badaczy rzeka Radomka na wysokości Ryczywołu, Głowaczowa i Wyśmierzyc. Na północy graniczyli z bałtyckimi Prusami i rzeką Łęk, płynącą z jezior pruskich do Biebrzy (poza Łękiem i Biebrzą siedzieli Jaćwingowie). Na zachodzie od ziemi Kujawian i Łęczycan, od źródeł rzeki Bzury, ciągnęły się siedliska mazowieckie na wschód aż po Biebrzę i Ślinę (dopływy Narwi) i po Nurzec, wpadający do Bugu.

Główne grody

Główne grody: Płock, Łomża, Wizna, Czersk, Ciechanów, Płońsk, Zakroczym.

Przypisy

Źródła