Mazurski Park Krajobrazowy - Polski Serwis Naukowy

Mazurski Park Krajobrazowy – park krajobrazowy położony w województwie warmińsko-mazurskim (na terenie gmin Piecki, Mrągowo, Świętajno, Ruciane-Nida, Mikołajki, Orzysz i Pisz) w powiatach mrągowskim, piskim i szczycieńskim. Jest to jeden z największych parków krajobrazowych w Polsce.
Został utworzony w grudniu 1977 roku (na podstawie uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z 1970 roku). Celem jego utworzenia było zachowanie wartości malowniczego, jeziornego krajobrazu polodowcowego, bogatej fauny i flory, a także wartości kulturowych i historycznych Polski północno-wschodniej. W regionie, w którym powstał Park ścierają się wpływy klimatu kontynentalnego i morskiego z czynnikami lokalnymi tworząc specyficzny mikroklimat.

Grąd – wielogatunkowy las liściasty lub mieszany z przewagą grabu i dębu, niekiedy z domieszką lipy drobnolistnej i szerokolistnej, klonu, jawora i świerku. Posiada bogaty podszyt.

Popielno (niem. 1694-1928 Popiellnen, 1928-1945 Spirding) – niewielka osada w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida, położona w Puszczy Piskiej na brzegu jeziora Śniardwy.

Powierzchnia całkowita: 53 655 ha Powierzchnia leśna: 29 tys. ha Powierzchnia wód (rzeki i jeziora): 18 tys. ha Strefa ochronna: 18 608 ha Osady ludzkie: 29 Liczba stałych mieszkańców: ok. 4,8 tys.

Na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego znajduje się największe w Polsce jezioro Śniardwy o powierzchni 11 416 ha (wraz z jeziorami Kaczerajno i Seksty). Inne większe jeziora to: Bełdany (940,6 ha), Mokre (814,78 ha), Łuknajno (692,3 ha), Mikołajskie (498 ha), Warnołty (465 ha) i Zdrużno (252,3 ha). W dorzeczu Krutyni znajduje się ponad 20 małych, śródleśnych jeziorek dystroficznych.

Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.

Wełnianka delikatna (Eriophorum gracile) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych (Cyperaceae) (turzycowatych). W Polsce notowana była w przeszłości niemal na niemal całym terenie, z wyjątkiem centralnej części kraju. Współcześnie występuje jednak już tylko na kilkunastu stanowiskach na Pomorzu Zachodnim, Lubelszczyźnie, w Polsce północno-wschodniej.

W skład Parku wchodzi północna część Puszczy Piskiej z rzeką Krutynią.

Fauna

Do zwierzęcych unikatów parku należy zaliczyć kiełża (Pallasea quadrispinosa) - skorupiaka, uznanego za morski relikt polodowcowy, rzadkie odmiany gąbek (m. in. Euspongilla lacustris) spotykane w jeziorze Bełdany i rzece Krutyni oraz przedstawiciela epoki przedlodowcowej żółwia błotnego. Atrakcją są również koniki polskie, które przebywają w Popielnie, niedaleko Rucianego-Nidy.

Ols torfowcowy (Sphagno squarrosi-Alnetum) - zespół leśny, w którym dominuje brzoza omszona lub olsza, natomiast w runie bardzo charakterystyczny jest znaczny udział torfowców, szczególnie torfowca nastroszonego (Sphagnum squarrosum).

Krajoznawczo - ornitologiczny rezerwat Jezioro Warnołty utworzony został w 1976 roku dla ochrony płytkiego i zarastającego jeziora Warnołty będącego odnogą jeziora Śniardwy. Jest to miejsce lęgowe wielu gatunków ptaków wodnych, błotnych i drapieżnych oraz miejsca ich gniazdowania. Powierzchnia 373,3 ha. Skupiska zarośli i lasów olszowych.

Okazy fauny spotykane na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego:

jeleń (Cervus elaphus)

sarna (Capreolus capreolus)

dzik (Sus scrofa)

zając szarak (Lepus europaeus)

zając bielak (Lepus timidus)

wiewiórka (Sciurus vulgaris)

lis (Vulpes vulpes)

jenot (Nyctereutes procynoides)

kuna leśna (Martes martes)

Kuna domowa (Martes foina)

łasica (Mustela nivalis)

tchórz (Mustela putorius)

jeż (Erinaceus europaeus)

kret (Talpa europaea)

ryjówki (Sorex araneus)

nietoperze (Chiroptera)

łoś (Alces alces)

wilk (Canis lupus)

wydra (Lutra lutra)

gronostaj (Mustela erminea)

borsuk (Meles meles)

bóbr (Castor fiber)

norka amerykańska (Mustela vison) (gatunek obcy, problematyczny)

Ptaki:

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

Puszcza Piska – największy kompleks leśny na Mazurach. Przylega do Mazurskiego Parku Krajobrazowego, oraz do Niziny Mazurskiej. Dawna nazwa to Puszcza Jańsborska (niem. Johannisburger Heide).

bielik (Haliaeetus albicilla)

rybołów (Pandion haliaetus)

orlik krzykliwy (Aquila pomarina)

bocian czarny (Ciconia nigra)

bocian biały (Ciconia ciconia)

żuraw (Grus grus)

puchacz (Bubo bubo)

cietrzew (Lyrurus tetrix) - na granicy wyginięcia

kania czarna (Milvus migrans) i ruda (Milvus milvus)

trzmielojad (Pernis apivorus)

kobuz (Falco subbuteo)

błotniak zbożowy (Circus cyaneus)

sowa uralska (Strix uralensis)

kormoran (Phalacrocorax carbo sinensis)

łabędź niemy (Cygnus olor)

tracz nurogęś (Mergus merganser)

czapla siwa (Ardea cinerea)

rybitwa czarna (Chlidonias nigier)

bąk (Botaurus stellaris)

czajka (Vanellus vanellus)

dzięcioł czarny (Dryocopus martinus) i dzięcioł zielony (Picus viridis)

jarząbek (Tetrastes bonasia)

orzechówka (Nucifraga caryocatactes)

krzyżodziób świerkowy (Loxia curvirostra)

wilga (Oriolus oriolus)

gołąb siniak (Columba oenas)

dudek (Upupa epops)

zimorodek (Alcedo atthis)

pluszcz ('Cinclus cinclus) - nad górną Krutynią i na strumieniu Pierwos

Bezkręgowce:

Gmina Orzysz to gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.

Gmina Ruciane-Nida (dawn. gmina Ukta) - gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.

paź królowej (Papilio machaon)

rusałka żałobnik (Nymphalis antiopa)

rusałka admirał (Vanessa atalanta)

mieniak tęczowiec (Apatura iris)

kozioróg dębosz (Cerambyx cerdo)

wałkarz lipczyk (Polyphylla fullo)

Flora

Spośród roślinnych reliktów należy wymienić mchy takie jak mszar, koimek, widłoząb długolistny i torfowiec oraz drzewa - borealna wierzba borówkolistna i wierzba lapońska.

Rezerwat Zakręt - znajduje się on na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie mrągowskim, w gminie Piecki, nadleśnictwie Strzałowo; niedaleko miejscowości Krutynia. Ochroną objęty jest krajobraz morenowy. Utworzony dla ochrony dwustuletniego boru mieszanego z trzema niewielkimi dystroficznymi jeziorkami, otoczonymi zatrofieniami , na których występują tzw. wyspy pływające.

Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną. Rzadki i chroniony.

cis (2 stanowiska)

storczyk szerokolistny

kruszczyk błotny

kruszczyk rdzawoczerwony

tajęża jednostronna

gnieźnik leśny

żłobik koralowy

rosiczka okrągłolistna

pływacz zwyczajny i pływacz średni

sasanka otwarta i sasanka łąkowa

zawilec wielkokwiatowy

dzwonek boloński

ciepłolubny miodownik melisowaty

kokoryczka okółkowa

Relikty glacjalne i borealne:

Kuna leśna, tumak (Martes martes) – gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych. Występuje w całej niemal Europie oraz w Azji, aż po Iran i zachodnią Syberię. W Polsce występuje, choć niezbyt licznie, na całym obszarze kraju, a zasięg jej występowania często pokrywa się z występowaniem kuny domowej.

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

chamedafne północna (największe stanowisko w Polsce)

zimoziół północny

wielosił błękitny

turzyca strunowa

turzyca luźnokwiatowa i wierzba borówkolistna

żurawina drobnolistkowa

Rośliny wodne i związane z wodą:

Kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis) - gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych. Inne nazwy zwyczajowe: stoplamek szerokolistny, storczyk szerokolistny. Występuje w Europie i Azji na obszarach o klimacie suboceanicznym, od niżu po położenia górskie. W Polsce roślina pospolita (ostatnio coraz rzadsza).

Gmina Pisz to gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.

kłoć wiechowata (brzegi jeziora Lisunie)

jeżogłówka najmniejsza

rdestnica nitkowata

mech wodny (Fontinalis dalecarlica)

krasnorost (Hildebrandtia rivularis)

mech (Paludella squarrosa)

Zbiorowiska roślinne:

grąd

bór sosnowy

ols i ols torfowcowy

W przyszłości planowane jest na części Mazurskiego Parku Krajobrazowego utworzenie parku narodowego.

Rezerwaty przyrody

Rezerwaty przyrody znajdujące się na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego to:

Mchy (Bryophyta) – . W rozwoju mchów wyróżnia się dwa następujące po sobie pokolenia: płciowe (gametofit) wytwarzające gametangia (plemnie i rodnie) oraz bezpłciowe (sporofit) wytwarzające zarodniki.

Krajobrazowo-leśny rezerwat przyrody Krutynia (im. Melchiora Wańkowicza) - utworzony w 1983 [1] rezerwat dla ochrony jeziora Krutyńskiego z zespołem roślinności wodnej wraz z górnym odcinkiem Krutyni.

Rezerwat przyrody Czapliniec - ornitologiczny, o powierzchni 17,10 ha

Rezerwat przyrody Czaplisko Ławny Lasek - ornitologiczny, o powierzchni 6,8[1] ha

Rezerwat przyrody Jezioro Łuknajno - ornitologiczny, o powierzchni 1189,11 ha

Rezerwat przyrody Jezioro Warnołty - krajobrazowo-ornitologiczny, o powierzchni 373,3 ha

Rezerwat przyrody Królewska Sosna - leśno-torfowiskowy, o powierzchni 103,76 ha

Rezerwat przyrody Krutynia Dolna - krajobrazowo-florystyczno-faunistyczny, o powierzchni 969,33 ha

Rezerwat przyrody Krutynia - krajobrazowo-leśny, o powierzchni 273,12 ha

Rezerwat przyrody Pierwos - krajobrazowo-florystyczno-faunistyczny, o powierzchni 605,48 ha

Rezerwat przyrody Strzałowo - leśny, o powierzchni 14,12 ha

Rezerwat przyrody Zakręt - torfowiskowo-leśny, o powierzchni 105,8 ha

Adres

Krutyń 11-710 Piecki

Zobacz też

ochrona przyrody w Polsce

parki krajobrazowe w Polsce

pomnik przyrody, ogród botaniczny, ogród zoologiczny, rezerwat przyrody, park narodowy, użytek ekologiczny

Linki zewnętrzne

Strona internetowa o Mazurskim Parku Krajobrazowym

Rozporządzenie Nr 4 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 stycznia 2005 r. w sprawie Planu Ochrony Mazurskiego Parku Krajobrazowego