McDonnell Douglas F/A-18 Hornet - Polski Serwis Naukowy

F/A-18 podczas Reno Air Races 2008

Dwa F/A-18 Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych przygotowują się do startu na pokładzie lotniskowca USS Harry S. Truman (CVN-75). Samolot na pierwszym planie należy do dywizjonu VFA-105

Kraje operujące.

F/A-18 lecący nieco poniżej prędkości dźwięku. Za samolotem widać obłok Prandtla-Glauerta

F/A-18 lecący nieco poniżej prędkości dźwięku. Za samolotem widać obłok Prandtla-Glauerta

Start samolotu F/A-18 z katapulty lotniskowca

Hiszpańska wersja EF-18B na Radom Air Show 2007

Samolot F/A-18

F/A-18 Hornet (ang. Szerszeń) (wersje A, B, C, D) lub Super Hornet (ang. Super Szerszeń) (wersje E, F - zmiany tak istotne, że uważane za odrębny, nowy samolot) – amerykański naddźwiękowy pokładowy samolot myśliwsko-szturmowy, zdolny do działań w każdych warunkach atmosferycznych.

Szerszeń (Vespa) - rodzaj owadów z rodziny osowatych (Vespidae), najwięksi przedstawiciele rodziny - dorastają do 45 mm długości. Szerszenie żywią się pszczołami, ćmami i innymi dużymi owadami.

Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.

Powstał na bazie YF-17 Cobra, który przegrał rywalizacje z General Dynamics F-16 Fighting Falcon na lekki myśliwiec dla USAF i krajów NATO. Dwusilnikowy projekt był preferowany przez Marynarke, która potrzebowała następcy dla floty McDonnell Douglas A-4 Skyhawk, LTV A-7 Corsair II i McDonnell Douglas F-4 Phantom II do zadań lekkiego myśliwca przewagi powietrznej i samolotu szturmowego. W 1975 ogłoszono wybór projektu YF-17, a w 1977 projetkowany samolot nazwano F-18 Hornet. Początkowo planowano stworzenie trzech wersji: F-18A o manewrowości lepszej od F-14, A-18A o zwiększonym udźwigu do atakowania celów powiechrzniowych i treningowy TF-18A. W toku prac zdecydowano się na wariant optymalny, podobny do projektu F-16.

AIM-7 Sparrow (z ang. wróbel) – amerykański kierowany pocisk rakietowy klasy powietrze-powietrze średniego zasięgu z półaktywnym, radiolokacyjnym układem naprowadzania. Używany przez siły zbrojne Stanów Zjednoczonych oraz innych państw. Pociski Sparrow były podstawową bronią powietrze-powietrze krajów zachodnich od lat 50. do 90. XX wieku. Obecnie pociski te wciąż pozostają w uzbrojeniu, chociaż są stopniowo zastępowane przez nowocześniejsze AIM-120 AMRAAM.

Northrop Grumman Corporation (NYSE: NOC) - amerykański koncern technologiczny i obronny o globalnym zasięgu działania, powstały w wyniku przejęcia w 1994 roku przez Northrop Corporation wytwórni lotniczej Grumman Aerospace Corporation. Northrop Grumman jest jednym z przedsiębiorstw wielkiej piątki amerykańskiego przemysłu obronnego, trzecim na świecie dostawcą produktów i usług obronnych oraz największym producentem okrętów.

Pierwotna jednomiejscowa wersja F/A-18A Hornet była pierwszym samolotem w siłach zbrojnych USA, który łączył w sobie samolot szturmowy (wykonujący misje takie jak bliskie wsparcie ogniowe oddziałów walczących na ziemi) i myśliwiec, będąc uzupełnieniem F-14 Tomcat w lotnictwie marynarki wojennej oraz zastępując myśliwce F-4 Phantom używane przez Korpus Piechoty Morskiej (US Marine Corps). Znalazło to wyraz w jego początkowym oznaczeniu, wskazującym na przeznaczenie samolotu myśliwca (F-18A) lub samolotu uderzeniowego (A-18A).

McDonnell Douglas – amerykańska wytwórnia lotnicza, zajmująca się produkcją samolotów zarówno cywilnych, jak i wojskowych. Siedziba mieści się w St. Louis w stanie Missouri. Od 1 sierpnia 1997 stała się częścią firmy Boeing.

Myśliwiec wielozadaniowy (również samolot wielozadaniowy, dawniej samolot myśliwsko-bombowy) – współczesny samolot bojowy wielorakiego przeznaczenia, zdolny do atakowania zarówno celów naziemnych, nawodnych i podwodnych oraz powietrznych. Jest uzbrojony w działka szybkostrzelne i pociski rakietowe wielorakiego zastosowania oraz zwykle ma możliwość przenoszenia bomb. W wersji bojowej z reguły jednoosobowy, w wersji szkoleniowej – dwuosobowy. Jest wyposażony w silnik odrzutowy zdolny do nadania mu prędkości nawet 2 Ma. Wprowadzenie do służby myśliwców wielozadaniowych w latach 80-tych pozwoliło zunifikować floty wykorzystywanych samolotów bojowych do jednego typu, co pozwala na zakupy mniejszej liczby maszyn przy zachowaniu potencjału bojowego, a także generuje oszczędności związane ze szkoleniem i utrzymaniem maszyn. Takie rozwiązanie nie jest jednak w pełni optymalne, ponieważ wielozadaniowe myśliwce są obecnie wykorzystywane do zwalczania partyzantów, co jest wielokrotnie droższe niż przy wykorzystywaniu samolotów poddźwiękowych, bez zdolności walki w powietrzu. W celu zmniejszenia kosztów zadania te przejmują śmigłowce szturmowe i uzbrojone aparaty bezzałogowe, których głównym zadaniem jest zwalczanie opancerzonych pojazdów i siły żywej.

Szybko jednak okazało się, że Hornet jest na tyle uniwersalny, iż wystarczy zmiana uzbrojenia i wyposażenia podwieszanego, oraz zmiana trybu pracy radaru i komputera pokładowego – a może on pełnić równie dobrze obie funkcje. Podobne rozwiązania zastosowano później w wielu innych konstrukcjach (F-16C/D, F-15E, F-14, Mirage 2000-5, JAS-39 Gripen).

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

F/A-18 jest samolotem dwusilnikowym, ze skrzydłami umieszczonymi w połowie kadłuba (średniopłat). Wersje F/A-18A i F/A-18C są jednomiejscowe, a B i D dwumiejscowe. W chwili obecnej starsza wersja B jest wykorzystywana głównie do szkolenia pilotów, a nowsza – D – również do szkolenia pilotów, lecz jest także głównym samolotem bojowym Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych (US Marine Corps) w misjach typu rozpoznanie, kontrola przestrzeni powietrznej oraz atak na cele naziemne.

AIM-120 AMRAAM (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile) - amerykański pocisk rakietowy powietrze-powietrze średniego zasięgu, z aktywnym radiolokacyjnym układem naprowadzania, korygowanym systemem nawigacji bezwładnościowej INS.

AGM-65 Maverick - taktyczny, naprowadzany lub samonaprowadzający pocisk rakietowy klasy powietrze-ziemia lub powietrze-woda przeznaczony do niszczenia szerokiej gamy celów poczynając od broni ciężkiej, pojazdów, budynków, umocnień do okrętów nawodnych. Pocisk opracowano w kilku wersjach różniących się sposobem naprowadzania na cel oraz wielkością i rodzajem głowicy bojowej. Wszystkie odmiany pocisków Maverick są bronią typu wystrzel i zapomnij.

W wersjach C i D, dostarczanych od roku 1989, wprowadzono cały szereg modernizacji, m.in. możliwość przenoszenia nowych typów rakiet, nowy radar i urządzenia walki radioelektronicznej, mocniejsze silniki, oraz zwiększając możliwości samolotu w zakresie działań nocnych (używana od 1989 roku pododmiana F/A-18C/D zwana Night Attack Hornet).

Harpoon (ang. harpun) - rodzina amerykańskich przeciwokrętowych pocisków rakietowych zbudowanych przez Boeing Integrated Defense Systems w wersjach do wystrzeliwania z okrętów nawodnych, podwodnych i samolotów. Jest jedynym przeciwokrętowym pociskiem do zwalczania nawodnych jednostek pływających opracowanym przez Stany Zjednoczone. Przyjęty do uzbrojenia w kilku krajach, znany również pod oznaczeniem AGM-84 Harpoon dla wersji lotniczej, RGM-84 Harpoon dla wersji wystrzeliwanej z pokładów okrętów nawodnych i UGM-84 Harpoon w odmianie przystosowanej do wystrzeliwania z okrętów podwodnych. Od wprowadzenia do uzbrojenia w 1977 jest ciągle rozwijany i unowocześniany. Chociaż został zaprojektowany do niszczenia celów nawodnych, przewiduje się jego użycie także do niszczenia celów znajdujących się na lądzie.

Grumman F-14 Tomcat (ang. Kocur) – amerykański naddźwiękowy, myśliwiec pokładowy Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych o zmiennej geometrii skrzydeł zaprojektowany przez wytwórnię Grumman. F-14 Tomcat był samolotem obrony floty, przewagi powietrznej i rozpoznania taktycznego, później poprzez dodanie możliwości przenoszenia bomb przystosowany do zadań bliskiego wsparcia. Samolot ten został zaprojektowany po zakończeniu programu myśliwca obrony floty F-111B i był pierwszym myśliwcem nowej generacji opracowanym w oparciu o doświadczenia bojowe w walce z MiGami wyniesione z wojny w Wietnamie.

Do standardu zbliżonego do wersji F/A-18C doprowadzona została też część starszych maszyn F/A-18A – modyfikacja ta jest określana jako F/A-18A+. Daje ona tej starej dość wersji Horneta "drugą młodość". Maszynom zmodernizowano elektronikę, zaś posiadają one całkiem duży jeszcze resurs płatowca – co cenne jest wobec kurczącej się liczby F/A-18C, często dość mocno już wyeksploatowanych podczas operowania z pokładów lotniskowców.

Bomba lotnicza to rodzaj wybuchowej broni (bomby) zrzucanej z samolotu lub innego statku powietrznego, przeznaczonej do niszczenia celów naziemnych lub nawodnych.

Kuwejckie Siły Powietrzne (al-Quwwat al-Jawwiya al-Kuwaitiya) - Dowództwo sił powietrznych znajduje się na terenie bazy lotniczej Al Mubarak Air Base, położonej na terenie portu lotniczego Kuwejt, reszta sił powietrznych stacjonuje w bazach Ali Al Salem Air Base oraz Ahmed Al Jaber Air Base.

Najnowsze modele, jednomiejscowy F/A-18E i dwumiejscowa odmiana F/A-18F, są praktycznie nowymi samolotami, o zwiększonej długości kadłuba oraz powierzchni i rozpiętości skrzydeł, mocniejszych silnikach General Electric F414 (zamiast F404) i unowocześnionej awionice. Pomysł na Super Horneta – bo tak się nazywa ten samolot – powstał aby zapełnić lukę po przerwaniu przez Kongres projektu nowego samolotu szturmowego A-12 (mającego zastąpić wysłużony A-6 Intruder). Kongres nie chciał wydawać dużych sum pieniędzy na nowy model samolotu, więc koncern McDonnell Douglas zaproponował "daleko idącą modernizację" istniejącej konstrukcji. W grudniu 1992 roku podpisano kontrakt opiewający na kwotę 3,8 miliarda dolarów. Pierwszy Super Hornet został zaprezentowany 17 września 1995 roku. W chwili obecnej trwa produkcja seryjna, która zakończona powinna zostać nie wcześniej niż w 2012 roku.

Blue Angels – zespół akrobacyjny Marynarki Stanów Zjednoczonych, utworzony w 1946 roku. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych mają własny zespół akrobacyjny, założony w 1953 roku, znany jako Thunderbirds.

USS Abraham Lincoln (CVN-72) – amerykański lotniskowiec z napędem atomowym, piąty okręt typu Nimitz. Służy w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych od 1989. Nazwany na cześć prezydenta Abrahama Lincolna. Portem macierzystym okrętu jest obecnie Everett w stanie Waszyngton. Stępkę pod okręt położono 3 listopada 1984. Okręt został zwodowany 13 lutego 1988 i wszedł do służby 11 listopada 1989.

Na przełomie 2008 i 2009 roku do służby ma wejść najnowsza wersja F/A-18 Hornet – samolot walki elektronicznej EA-18G Growler – zbudowana na bazie wersji F/A-18F. Jej dwa prototypy wykonały pierwsze loty jesienią 2006 roku. Samolot ten ma być połączeniem nowoczesności i uniwersalności myśliwca F/A-18F z możliwościami zakłócania i niszczenia radarów przez samoloty EA-6B Prowler, które ma on docelowo zastąpić.

SAAB JAS 39 Gripen (szw. Gryf) — szwedzki myśliwiec wielozadaniowy produkowanym przez firmę SAAB w koprodukcji z BAE Systems. Samoloty tego typu zakupiły siły powietrzne Szwecji i RPA, na zasadzie dzierżawy korzystają również z niego siły powietrzne Czech i Węgier.

Royal Canadian Air Force, RCAF (Królewskie Kanadyjskie Siły Lotnicze) – nazwa sił lotniczych Kanady od 1924 do 1968 kiedy trzy branże kanadyjskich sił zbrojnych zostały zjednoczone jako Kanadyjskie Siły Zbrojne. W ramach tej struktury siły lotnicze Kanady funkcjonują dziś pod nazwą Canadian Forces Air Command (czyli Dowództwo Powietrzne Kanadyjskich Sił Zbrojnych). Formacja ta kontynuuje tradycje RCAF.

Wielką zaletą Hornetów jest ich bezawaryjność i szybka, prosta obsługa naziemna, oraz możliwość przenoszenia różnorodnego uzbrojenia, co daje dowódcy więcej możliwości na szybko zmieniającym się polu bitwy.

F/A-18 Hornet jest używany oprócz marynarki amerykańskiej (US Navy) i amerykańskiego Korpusu Piechoty Morskiej, przez Australię (Royal Australian Air Force), Kuwejt (Al Quwwat Aj Jawwaiya Al Kuwaitiya), Szwajcarię (Kommando der Flieger und Fliegeabwehrtruppen), Finlandię (Suomen Ilmavoimat), Malezję (Tendara Udara Diraja Malaysia), Kanadę (Royal Canadian Armed Forces, oznaczenie CF-188) i Hiszpanię (Ejercito del Aire, oznaczenie C.15).

USS Nimitz (CVN-68) - amerykański lotniskowiec z napędem atomowym, pierwszy okręt typu Nimitz. Służy w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych od 1975. Nazwany na cześć admirała Chestera Nimitza. Portem macierzystym okrętu jest obecnie San Diego. Początkowo koszt budowy okrętu miał zamknąć się kwotą 1 881 mln dolarów. Jednak podczas trwania jego budowy koszty te zwiększyły się do ponad 2 miliardów dolarów (dokładna kwota jest na razie nie do ustalenia).

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Samolotami tymi lata także zespół akrobacji lotniczej US Navy – Blue Angels.

W chwili obecnej trwają starania USA o pozyskanie zamówień eksportowych na samoloty F/A-18E/F Super Hornet – zarówno wśród niektórych ich dotychczasowych użytkowników, jak i zupełnie nowych (Indie).

Zastosowanie bojowe

Samoloty F/A-18 zostały po raz pierwszy zastosowane bojowo w 1986 r. podczas nalotu lotniczego na Libię (operacja El Dorado Canyon), z pokładu lotniskowca USS "Coral Sea" (CV 43). Na lotniskowcu stacjonowały wówczas, w ramach skrzydła CVW-13, cztery eskadry F/A-18A: VFA-131, VFA-132, VMFA-314 i VMFA-323. Atak wykonany został wraz z samolotami z lotniskowca USS "America" (CV 66) oraz równolegle z uderzeniem samolotów F-111 z baz US Air Force w Wielkiej Brytanii.

Boeing F/A-18E/F Super Hornet (po ang. super szerszeń) – amerykański naddźwiękowy wielozadaniowy samolot pokładowy US Navy wprowadzony do służby pod koniec lat 90. jako powiększona i unowocześniona wersja F/A-18C/D Hornet.

General Electric – aktualnie drugie co do wielkości przedsiębiorstwo na świecie, zarówno pod kątem obrotów, generowanego dochodu jak i wartości rynkowej (406 miliardów dolarów w lipcu 2007). Spółka publiczna notowana na Giełdzie Nowojorskiej (NYSE): GE (tzw. "Wall Street").

Hornety zostały użyte głównie do zadań typu SEAD (Suppression of Enemy Air Defence), zwalczając libijskie systemy przeciwlotnicze za pomocą pocisków AGM-88 HARM oraz bomb kasetowych, a także do patrolowania w powietrzu (USS Coral Sea nie był przystosowany do bazowania F-14), jeszcze w okresie przed atakiem przechwytując i eskortując wiele samolotów libijskich lub radzieckich próbujących obserwować działania okrętów VI Floty US Navy. Nie doszło jednak do wymiany ognia, a i podczas samego nalotu żaden F/A-18 nie został zestrzelony.

MiG-25 (ros. МиГ-25) (oznaczenie NATO Foxbat) – radziecki samolot naddźwiękowy osiągający prędkość maksymalną odpowiadającą liczbie Macha równej 3.

United States Air Force (USAF) – Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych, jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialny za pewną część działań w powietrzu (duża liczba samolotów i śmigłowców bojowych podlega także marynarce wojennej, wojskom lądowym i korpusowi piechoty morskiej).

Okazją do szerszego zastosowania bojowego Hornetów była operacja Desert Storm w Iraku w 1991 r., poprzedzona od 1990 r. operacją gromadzenia sił i ochrony Arabii Saudyjskiej przed ewentualną inwazją iracką (operacja Desert Shield). Jako pierwsze w rejon Zatoki Perskiej trafiły lotniskowce USS "Independence" (CV 62) ze skrzydłem CVW-14 oraz USS "Dwight D. Eisenhower" (CVN 69) ze skrzydłem CVW-7 – jednak wycofane zostały one z regionu przed rozpoczęciem działań zbrojnych nad obszarem Kuwejtu i Iraku.

LTV A-7 Corsair II - amerykański poddźwiękowy, jednosilnikowy, jednomiejscowy odrzutowy samolot szturmowy przystosowany do operowania z lotniskowców, produkowany przez firmę Ling-Temco-Vought (LTV).

McDonell-Douglas AV-8B Harrier II (ang. harrier, pies gończy lub błotniak, ptak drapieżny) i BAe Harrier – amerykańsko-brytyjski samolot rozpoznawczy i bliskiego wsparcia. Unikalną cechą Harriera jest możliwość krótkiego i pionowego startu i lądowania V/STOL. Harrier II jest opracowaną w Stanach Zjednoczonych zmodernizowaną i unowocześnioną wersją samolotu Hawker Siddeley Harrier.

W samej Pustynnej Burzy wzięły natomiast udział lotniskowce:

USS "Midway" (CV-41) – skrzydło CVW-5 (w tym trzy eskadry F/A-18A: VFA-151, VFA-192, VFA-195; lotniskowiec starszego typu, działający bez myśliwców F-14)

USS "Saratoga" (CV-60) – ze skrzydłem CVW-17 (eskadry F/A-18C: VFA-81 i VFA-83)

USS "Ranger" (CV-61) – skrzydło CVW-2 (bez eskadr F/A-18, jedynie F-14A i A-6E)

USS "America" (CV-66) – skrzydło CVW-1 (eskadry F/A-18C: VFA-82 i VFA-86)

USS "John F. Kennedy" (CV-67) – skrzydło CVW-3 (bez eskadr F/A-18, za to przenosił dwie ostatnie we Flocie eskadry samolotów A-7E: VA-46 i VA-72)

USS "Theodore Roosevelt" (CVN-71) – ze skrzydłem CVW-8 (eskadry F/A-18A: VFA-15 i VFA-87)

Początek działań był dla Hornetów pechowy, zestrzelony bowiem został jeden z samolotów eskadry VFA-81. Pilot nie został odnaleziony. Według oficjalnych komunikatów z tamtego czasu samolot padł ofiarą irackiej obrony przeciwlotniczej, zaś pilot zginął. Wraz z upływem czasu pojawiać się zaczęły "teorie spiskowe", jakoby pilot przeżył katastrofę samolotu, i ujawniono, że zestrzelenia dokonała nie obrona naziemna, ale iracki myśliwiec przechwytujący (produkcji radzieckiej) MiG-25PD. Był to pierwszy samolot Koalicji zestrzelony podczas tej wojny.

Boeing Company – amerykański koncern lotniczy i kosmiczny, którego dwa najważniejsze działy stanowią: Boeing Integrated Defense Systems, odpowiedzialny za produkcję wojskową i kosmiczną, oraz Boeing Commercial Airplanes, zajmujący się rynkiem samolotów cywilnych. Główna siedziba: Chicago, najważniejsze zakłady produkcyjne: Everett w pobliżu Seattle.

F-16 Fighting Falcon (ang. Walczący Sokół, pol. Jastrząb) – samolot wielozadaniowy zbudowany przez amerykańską wytwórnię General Dynamics. Od 1993 produkowany przez Lockheed Corporation, obecnie Lockheed Martin. Od drugiej połowy lat 70. do około 2007 wyprodukowano 4459 egzemplarzy.

Wkrótce potem para F/A-18C z tej samej eskadry VFA-81 "wzięła odwet" zestrzeliwując dwa irackie myśliwce F-7A (eksportowa wersja chińskiej kopii MiG-a-21 – myśliwca Shenyang F-7M). Co podkreślane było potem, jako znacząca zaleta samolotu, oba irackie "MiG-i" zostały zestrzelone bez porzucania przez Hornety wyznaczonego im zadania bojowego – podczas gdy myśliwce nieprzyjaciela spadały w płomieniach, oba F/A-18C wróciły do zadania zbombardowania wrogiego lotniska. Było to pierwsze i najbardziej spektakularne zwycięstwo lotnicze samolotów US Navy podczas wojny w Zatoce. W późniejszym czasie stracono jeszcze kilka pojedynczych F/A-18 (w tym jeden z lotniskowca USS "Theodore Roosevelt" w katastrofie).

I wojna w Zatoce Perskiej – konflikt wojenny rozpoczęty zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku i zakończony pokonaniem Iraku przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku. Często wojna ta jest określana terminem "Pustynna Burza" (Desert Storm), choć był to kryptonim tylko jednej z kilku operacji przeprowadzonych podczas tej wojny.

Royal Australian Air Force (RAAF, z ang. Królewskie Australijskie Siły Powietrzne) to oficjalna nazwa wojskowych sił powietrznych Australii. RAAF powstał w marcu 1914 r. początkowo jako Australian Flying Corps podlegając armii australijskiej, ale już 31 marca 1921 został wyodrębniony jako niezależna formacja wojskowa. Mottem RAAFu jest łacińskie zdanie Per Ardua ad Astra (Przez cierpienie do gwiazd).

Oprócz maszyn z US Navy, w działaniach brały udział także Hornety z US Marine Corps: F/A-18A z eskadr VMFA-314, VMFA-333, VMFA-451, F/A-18C z VMFA-212, VMFA-232, VMFA-235, oraz najnowsze F/A-18D Night Attack Hornet z VMFA(AW)-121 (pierwsza eskadra która zastosowała je bojowo). Obok Hornetów wersji A i C, wypełniających zadania SEAD, myśliwskie lub szturmowe, dwumiejscowe F/A-18D z USMC pełniły też zadania wysuniętych kontrolerów obszaru powietrznego (tzw. FAC(A) – Forward Air Controller (Airborne)), odnajdując i oznaczając cele dla lotnictwa uderzeniowego.

USS Ranger (CV-61) – amerykański lotniskowiec typu Forrestal. Pierwszy amerykański lotniskowiec budowany od początku jako jednostka ze skośnym pokładem lotniczym.

MiG-21 (ros. МиГ-21) – radziecki samolot myśliwski skonstruowany w latach 50. XX wieku w biurze konstrukcyjnym MiG (OKB, ros. ОКБ МиГ) przez Artioma Mikojana i Michaiła Guriewicza. Ze względu na swoją sylwetkę dorobił się wśród pilotów nazwy ołówek.

Działania nad Irakiem dowiodły też doskonałej odporności samolotu. Pomimo dużej liczby użytej jedynie niewielki odsetek samolotów został stracony (o wiele gorzej wypadły np. AV-8B Harrier czy A-6E Intruder). Znany jest też m.in. przypadek F/A-18D który powrócił do bazy po bezpośrednim trafieniu rakietą ziemia-powietrze w dyszę wylotową silnika.

Rakietowy pocisk ziemia-powietrze (ang. Surface-to-air-missile SAM) - pocisk rakietowy wystrzeliwany z ziemi, przeznaczony do zwalczania celów powietrznych, w szczególności samolotów. Broń ta jest odmianą broni przeciwlotniczej.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Podczas kolejnych działań nad krajami byłej Jugosławii, Irakiem i Afganistanem chrzest bojowy przechodziły kolejne eskadry tych samolotów (w ostatnich latach włącznie nawet z pojedynczymi eskadrami rezerwy!).

Nowy etap rozpoczął się na przełomie 2002/2003, gdy w 2002 w rejon Zatoki Perskiej w ramach operacji Iraqi Freedom wszedł lotniskowiec USS "Abraham Lincoln" (CVN-72) ze skrzydłem CVW-14 na pokładzie, w tym po raz pierwszy z samolotami F/A-18E Super Hornet z eskadry VFA-115, zaś kilka miesięcy później "podmienił" go USS "Nimitz" (CVN-68) – pierwszy mający na swoim pokładzie obie wersje Super Hornet. Tym samym VFA-14 (F/A-18E) i VFA-41 (F/A-18F) ze skrzydła CVW-11 zostały kolejnymi eskadrami Super Hornet użytymi w strefie działań bojowych.

M61 Vulcan – amerykańska sześciolufowa armata systemu Gatlinga kalibru 20 mm, napędzane elektrycznie lub hydraulicznie i charakteryzujące się bardzo dużą szybkostrzelnością. Armata stanowi główne uzbrojenie strzeleckie samolotów amerykańskich od prawie 50 lat i stała się prekursorem innych tego typu konstrukcji, określanych jako Gachine Gun (skrót od angielskiej nazwy Gatling machine gun).

McDonnell Douglas F-4 Phantom II — dwumiejscowy, naddźwiękowy samolot myśliwsko-bombowy dalekiego zasięgu zdolny do działania w każdych warunkach pogodowych. Został opracowany na zamówienie Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych przez wytwórnię McDonnell Aircraft Corporation. Phantomy były wykorzystywane przez amerykańskie siły zbrojne od 1960 do 1996 roku służąc jako podstawowy myśliwiec przewagi powietrznej i główny samolot myśliwsko-bombowy dla USAF, US Navy i korpusu Marines podczas wojny wietnamskiej. W 2001 roku nadal pozostawało w służbie 11 państw ponad 1000 maszyn tego typu.

Według pierwszych informacji prasowych debiut bojowy nowych wersji F/A-18 wypadł imponująco. Obecnie trudno wyobrazić sobie jakikolwiek konflikt zbrojny z udziałem lotnictwa US Navy lub USMC bez udziału samolotów Hornet lub Super Hornet.

Ogólna charakterystyka, modele C i D

Funkcja: Samolot wielozadaniowy i samolot szturmowy

Producent: McDonnell Douglas – obecnie Boeing oraz, w wersji F18L, Northrop – obecnie Northrop Grumman

Koszt: 24 mln dolarów (84 mln PLN)

Napęd: 2 silniki F404-GE-402

Ciąg: 17.700 funtów (8.027 kg) na silnik

Długość: 16,8 m

Wysokość: 4,6 m

Maksymalna masa startowa: 23,537 kg

Rozpiętość skrzydeł: 13,5 m

Zasięg:

Konfiguracja myśliwca: 1379 mil morskich (1585,9 mil/2.537 km);

Konfiguracja samolotu szturmowego: 1333 mil morskich (1532,9 mil/2,453 km)

Pułap: 50000 stóp (15 km)

Prędkość: 1.8 Ma (2205 km/h)

Załoga:

wersje A, C: 1

wersje B, D: 2

Uzbrojenie:

jedno działko napędowe M61A1/A2 Vulcan kalibru 20 mm z zapasem 578 szt. amunicji

pociski rakietowe powietrze-powietrze: AIM-9 Sidewinder, AIM-7 Sparrow, AIM-120 AMRAAM

pociski rakietowe do zwalczania stacji radarowych: AGM-88 HARM, AGM-45 Shrike, AGM-78 Standard ARM

pociski rakietowe powietrze-ziemia: AGM-65 Maverick, AGM-84 SLAM/SLAM-ER, AGM-154 Joint Stand-Off Weapon (JSOW)

bomby kierowane serii AGM-62 Walleye, Paveway II/III oraz Joint Direct Attack Munition (JDAM)

pociski rakietowe powietrze-woda AGM-84 Harpoon

niekierowane pociski rakietowe kal. 70 mm FFAR (w zasobnikach 7- lub 19-lufowych) i kal. 127 mm Zuni (w zasobnikach 4-lufowych)

bomby konwencjonalne serii Mk 80, kasetowe (w tym serii Rockeye i Gator) i zapalające

miny morskie

bomby atomowe: B57, B61, B83

Pierwszy lot: listopad 1978

Pierwsza jednostka operacyjna – październik 1983 (wersje A/B); wrzesień 1987 (wersje C/D)

Ogólna charakterystyka, modele E i F

Funkcja: myśliwiec wielozadaniowy i samolot szturmowy

Producent: Boeing, (podwykonawca: Northrop Grumman)

Koszt ok.: 48,5 mln dolarów

Napęd: dwa silniki F414-GE-400

Ciąg: 9,977 kg (każdy silnik)

Długość: 18,31 m

Wysokość: 4,88 m

Rozpiętość skrzydeł w locie: 13,62 m

Rozpiętość do hangarowania: 9,32 m

Powierzchnia skrzydeł 46,45 m²

Pułap operacyjny: 13865 m

Prędkość: 1,8 Ma

Masa pustego: 13387kg

Maksymalna masa startowa:29937 kg

Masa max. podwieszenia: 8051 kg

Ilość paliwa wew. max: 6531 kg

Ilość paliwa wew. i zew. max.: 10 967kg

Załoga:

E: 1

F: 2

Uzbrojenie: jedno działko M61A1/A2 Vulcan kal. 20 mm,

rakiety AIM-9 Sidewinder, AIM-7 Sparrow, AIM-120 AMRAAM, AGM-84 Harpoon, AGM-88 HARM, Shrike, SLAM, SLAM-ER, Walleye, Maverick; Joint Stand-Off Weapon (JSOW); Joint Direct Attack Munition (JDAM);

Pierwszy lot: grudzień 1995

Pierwsza jednostka operacyjna: 2002 (F/A-18E/F)

Użytkownicy

Australia

Królewskie Australijskie Siły Powietrzne – Dysponują 55 F/A-18A, 16 F/A-18B oraz od 2010 roku 24 nowymi F/A-18F Super Hornet.

Szwajcarskie Siły Powietrzne (Schweizer Luftwaffe, suisses aériennes, Forze Aeree Svizzere) są integralną częścią sił zbrojnych Szwajcarii. Zostały założone 31 lipca 1914 roku. W 1936 roku zostały wydzielone jako osobna formacja. Obecnie Szwajcaria dysponuje samolotami F-18 Hornet (38 sztuk) oraz Nothrop F-5, które mają zostać wycofane w 2010 roku. Zostaną zakupione samoloty F/A-18E/F Super Hornet, Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale lub Saab JAS-39 Gripen. W 2011 roku mają zostać wycofane Aérospatiale Alouette III. Skład sił lotniczych Szwajcarii w historii przedstawia się następująco:

Kaliber broni - najmniejsza średnica przewodu lufy broni palnej. Pod uwagę nie bierze się zakończenia lufy, które, np. w garłaczu, może rozszerzać się lejkowato. W przypadku luf gwintowanych kaliber broni oznacza średnicę lufy mierzoną na polach gwintu.

Kanada

Royal Canadian Air Force – Wykorzystują od 1983 roku 71 CF-188A i 32 CF-188B, ze 138 CF-18 Hornet zbudowanych na licencji. Finlandia

Fińskie Siły Powietrzne – Wykorzystują od 1995 roku 55 F-18C i 7 F-18D, 57 jednomiejscowych maszyn zmontowano na licencji w zakładach Patria. Oznaczene jako F-18 Hornet, ponieważ samoloty pozbawiono zdolności przenoszenia uzbrojenia powietrze-ziemia (co wynikało z ograniczeń narzuconych przez ZSRR po IIWŚ), planowana jest modernizacja, aby wyposażyć je w precyzyjne bomby i pociski do atakowania celów naziemnych.

Samolot myśliwski, myśliwiec – samolot bojowy przeznaczony przede wszystkim do zwalczania innych statków powietrznych i uzyskania przewagi powietrznej, jak i obrony własnych samolotów o innym przeznaczeniu, czym różni się od bombowców, służących do atakowania celów naziemnych, głównie przy użyciu bomb. Myśliwce z założenia są względnie małe, przeważnie jednomiejscowe, a przy tym silnie uzbrojone, szybkie i bardzo zwrotne.

AIM-9 Sidewinder – (ang. grzechotnik rogaty, slangowo także łotr, oszust) jeden z najskuteczniejszych amerykańskich kierowanych pocisków rakietowych klasy powietrze-powietrze przenoszonych przez samoloty myśliwskie i śmigłowce. AIM-9 Sidewinder, jest pociskiem naprowadzanym termicznie i do tego również nawiązuje jego nazwa, oznaczająca grzechotnika, który lokalizuje swoją ofiarę na podstawie wydzielanego przez nią ciepła. Sidewinder był pierwszym efektywnym rozwiązaniem pocisku klasy powietrze-powietrze, wielokrotnie kopiowanym i modyfikowanym, który wciąż pozostaje w użyciu i będzie wykorzystywany w najbliższej przyszłości.

Kuwejt

Kuwejckie Siły Powietrzne – 39 F/A-18C/D Hornet, w 1988 zamówiono łącznie 40 maszyn, ale pierwsze dostarczono już po wojnie w Zatoce Perskiej Malezja

Królewskie Malezyjskie Siły Powietrzne – 8 dwumiejscowych F/A-18D zakupionych jako nocne wielozadaniowe myśliwce do operowania nad oceanem. Hiszpania

Hiszpańskie Siły Powietrzne – Zakupiły w 1985 roku 60 EF-18A i 12 EF-18B (E od Espana) oraz po 1995 roku 24 ex-amerykańskie F-18A, wszystkie zmodernizowano do wielozadaniowego standardu zbliżonego do C/D oznaczonego jako F-18A+/B+, których pozostaje w słuzbie 86.

Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (ang. United States Navy, US Navy) – jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych odpowiedzialny za działania na morzu.

Grumman A-6 Intruder (ang. intruz) - amerykański pokładowy samolot szturmowy Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych zbudowany w wytwórni Grumman jako dwumiejscowa, dwusilnikowa maszyna odrzutowa w konfiguracji górnopłata. Użytkowany w latach 1962 - 1997 został wprowadzony jako następca napędzanego silnikiem tłokowym A-1 Skyrider. Na bazie Intrudera zbudowano wyspecjalizowany samolot walki elektronicznej EA-6B Prowler, który nadal pozostaje w służbie. Po wycofaniu samolotu A-6 Intruder jego rolę przejął najpierw F-14 Tomcat w wersji myśliwsko-bombowej, a docelowo wielozadaniowy F/A-18E/F Super Hornet.

Szwajcaria

Szwajcarskie Siły Powietrzne – Od 1996 wykorzystują 26 Hornetów wersji C oraz 7 w wersji D (1 utracono). Stany Zjednoczone

Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych – ok. 400 wycofywanych F/A-18A/B/C/D Hornet, produkowane obecnie 515 F/A-18E/F Super Hornet i kolejne 114 EA-18G Growler do walki elektronicznej.

Korpus Piechoty Morskiej – ok. 238 F/A-18A/B/C/D.

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Broń jądrowa – rodzaj broni masowego rażenia wykorzystującej wewnątrz jądrową energię wydzielaną podczas łańcuchowej reakcji rozszczepienia jąder ciężkich pierwiastków (uranu i plutonu - broń atomowa) lub reakcji termojądrowej syntezy lekkich pierwiastków z wodoru - bomba wodorowa – o sile wybuchu znacznie większej od broni atomowej. Dzięki istnieniu tej broni powstało przekonanie o możliwości pokonania przeciwnika bez użycia ogromnych armii, do zadania dużych zniszczeń na obszarze przeciwnika wystarczy samolot bombowy, pocisk artyleryjski lub rakieta przenosząca atomowe głowice bojowe.

Przypisy

U.S. Nuclear Weapons

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
F/A-18 Hornet