McDonnell Douglas MD-80 - rodzina dwusilnikowych, wąskokadłubowych samolotów pasażerskich o średnim zasięgu, produkowanych przez amerykańską wytwórnię lotniczą McDonnell Douglas. MD-80 to przedłużona i ulepszona wersja DC-9, mogąca pomieścić na swoim pokładzie od 130 do 172 pasażerów, zależnie od wariantu i konfiguracji siedzeń.

Maszyny serii MD-80 weszły do użytku 5 października 1980 roku w liniach Swissair, a w Stanach Zjednoczonych 17 grudnia 1980 roku w barwach amerykańskich Southwest Airlines. W skład rodziny MD-80 wchodzą MD-81, MD-82, MD-83, MD-87 i MD-88, a ich następcami są MD-90 (1995) i MD-91/Boeing 717 (1999).

Projekt i rozwój

Pochodzenie

W latach 60. amerykańska wytwórnia lotnicza Douglas Aircraft Company skonstruowała DC-9, maszynę krótkiego zasięgu, będącą uzupełnieniem dla istniejącgo DC-8. DC-9 był zupełnie nowym projektem, z dwoma silnikami turbowentylatorowymi zamontowanymi na tylnej części kadłuba, z ogonem w kształcie litery "T". DC-9 ma wąski kadłub z rzędami po pięć siedzeń i może pomieścić 80 do 135 pasażerów zależnie od wersji i konfiguracji kabiny pasażerskiej.

Rodzina MD-80 była nową generacją DC-9, oficjalnie nazywaną DC-9-80 i DC-9 Super 80 i weszła do użytku w 1980 roku. Projekt MD-80 był podstawą do skonstruowania MD-90, który wszedł do służby w 1995 roku. Ostatnim wariantem był MD-95, który po połączeniu wytwórni Boeing i McDonnell Douglas w 1997 roku, przyjął nazwę Boeing 717-200.

Rodzina DC-9 należy do najlepiej sprzedających się samolotów w historii lotnictwa cywilnego, łącznie wyprodukowano ich ponad 2400 sztuk, co daje trzecie miejsce tuż za rodziną Airbus A320 (ponad 4000) i Boeing 737 (ponad 6000).

Seria MD-80

MD-80 to samoloty średniego zasięgu wprowadzone do użytku w 1980 roku. Projekt to nowa generacja DC-9 z dwoma silnikami turbowentylatorowymi zamontowanymi na tylnej części kadłuba, wysoce wydajnymi skrzydłami i ogonem wkształcie litery "T". Ponadto, jest dłuższy niż DC-9 oraz ma większą maksymalną masę startową i większą pojemność zbiorników na paliwo. Został zaprojektowany na częste, krótkodystansowe loty, ze 130 do 172 pasażerami na pokładzie.

Projekt MD-80 został zapoczątkowany w latach 70. jako ulepszona wersja DC-9-50. Dostępność nowych silników Pratt & Whitney JT8D miał wpływ na prace nad projektami DC-9-55, DC-9-55 (Re-fanned Super Stretch) i DC-9-60. Główny wysiłek skupił się na projekcie 50 w sierpniu 1977, a jako że planowaną datą wprowadzenia nowej maszyny na rynek miał być rok 1980 - ostatecznie model oznaczono DC-9 Seria 80. W październiku 1977 Swissair zamówił 15 maszyn z możliwością zakupu kolejnych 5.

Seria 80 posiada przeprojektowane skrzydła DC-9, z dodanymi sekcjami, co w efekcie spowodowało ich wydłużenie o 4,34m (skrzydło jest większe o 28%). Pierwszy lot MD-80 odbył się 18 października 1979 roku.

MD-80 rozpoczął służbę w 1980 roku. Początkowo był certyfikowany jako wersja DC-9, ale w lipcu 1983 roku zmieniono na MD-80, co było marketingowym zabiegiem. Z kolei nowe wersje były od początku określane jako MD-81, MD-82, MD-83 i MD-87, nawet gdy formalna certyfikacja była DC-9-81/82 itd. Jedynie MD-88 otrzymał certyfikację "MD", tak jak i późniejszy MD-90.

Samoloty MD-80 posiadały ulepszony kokpit, awionikę i aerodynamikę, w stosunku do poprzednich maszyn. Ponadto, otrzymały mocniejsze, bardziej wydajne i cichsze silniki JT8D-200. MD-80 ma dłuższy kadłub w stosunku do DC-9, jak również większy zasięg. Samoloty tego typu wciąż latają w barwach American Airlines czy Delta Air Lines. Porównywalnymi modelami do MD-80 są Boeing 737 i Airbus A320.

Testy i certyfikacja

MD-80 o numerze seryjnym 909 wykonał pierwszy lot 18 października 1979 roku. Loty testowe, pomimo poważnych uszkodzeń dwóch maszyn, zostały ukończone 25 sierpnia 1980. Wtedy to pierwszy wariant MD-81 z silnikami JT8D-209 został certyfikowany po wprowadzonej przez FAA (Federal Aviation Administration) poprawce do certyfikacji DC-9. W lotach testowych, prowadzących do certyfikacji, wzięły udział 3 MD-80, które wykonały łącznie 795 lotów w ciągu 1085 godzin. Pierwsza dostawa do Swissair nastąpiła 13 września 1980 roku.

Oznaczenie modeli

Jako że MD-80 nie był zupełnie nowym projektem, funkcjonował na poprawionej licencji DC-9 (podobna sytuacja miała miejsce w przypadku MD-90 i Boeing 717). Wniosek o pierwszą poprawkę z przemianowaniem na DC-9-81, został zatwierdzony 26 sierpnia 1980 roku. W 1983 roku McDonnell Douglas zdecydował, że DC-9-80 (Super 80) mógłby być określany jako MD-80. Kolejna zgłoszona poprawka obejmująca wszystkie modele (MD-81, MD-82 i MD-83) została przyjęta 10 marca 1986 roku.

Mimo braku licencji do 21 października 1987 roku, McDonnell Douglas wystąpił o kolejne certyfikacje nazw DC-9-87 i DC-9-87F w dniu 14 lutego 1985 roku. Ta maszyna, podobnie jak poprzednie, została oficjalnie nazwana DC-9-87 (MD-87), jednak na tabliczkach znamionowych nie pojawiło się DC-9-87. Dla MD-88 certyfikacja została dokonana po wcześniejszych zmianach, dlatego 8 grudnia 1987 roku na licencji pojawiło się już MD-88, zamiast DC-9-88. W bazie danych na stronie FAA pojawiają się nazwy DC-9-88 i DC-9-80, jednak nie są one używane.

Produkcja MD-80

MD-80 były produkowane w Long Beach w Kalifornii, na wspólnej linii montażowej z DC-9, z którym dzieliły również numery kolejne numery seryjne. Po dostarczeniu 976 DC-9 i 108 MD-80 - McDonnell Douglas wstrzymał produkcję DC-9. W związku z tym, począwszy od 1085-go DC-9 (MD-82 dostarczony liniom VIASA w grudniu 1982 roku), wszystkie produkowane DC-9 były z serii MD-80.

Dodatkowo, 12 kwietnia 1985 roku uruchomiono drugą linię produkcyjną w chińskim Szanghaju, gdzie wyprodukowano 25 maszyn typu MD-80.

Od 1987 roku z McDonnell Douglas wypuszczał na rynek 10 maszyn miesięcznie, a w 1991 roku produkcja MD-80 osiągnęła szczyt - do odbiorców trafiło 140 maszyn MD-80, co daje miesięczny wynik 12 samolotów. W efekcie zmniejszenia ruchu lotniczego i niezbyt dużego zapotrzebowania linii lotniczych na MD-90, produkcja MD-80 została zredukowana do 84 w roku 1992, 42 w roku 1993, a w 1999 roku ostatecznie zakończona.