Mecze testowe krykieta - Polski Serwis Naukowy

Trwa mecz testowy w Melbourne.

Mecze testowe (ang. Test cricket) to najdłuższa forma meczów krykietowych, powszechnie uważana za najtrudniejszy międzynarodowy sprawdzian umiejętności krykiecistów. Pomimo rosnącej popularności meczów jednodniowych to właśnie "testy" są wciąż najwyżej cenioną formułą rozgrywek w tej dyscyplinie. Nazwa wywodzi się prawdopodobnie z określenia, iż mecze te są "testem siły" (ang. test of strength) rywalizujących drużyn. Wiele wskazuje na to, że po raz pierwszy termin ten został użyty w odniesieniu do reprezentacji Anglii i jej tournée do Australii w latach 1861-62, choć obecnie meczom wówczas rozegranym odmawia się prawa do nazwy "mecze testowe". Formalnie mecze testowe zapoczątkowano w roku 1877, również podczas australijskiego tournée Anglików i zakończył się zwycięstwem gospodarzy.

Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Mecze testowe są odmianą meczów pierwszoklasowych, choć różnica w poziomie umiejętności między nimi jest wyraźna i wielu zawodników wyróżniających się na szczeblu first class nie jest w stanie korzystnie się zaprezentować w testach.

Historia

Pierwszy mecz testowy rozpoczął się 15 marca 1877, bez ograniczeń czasowych i z czterema piłkami na over. Zakończył się 19 marca zwycięstwem Australijczyków nad Anglikami z przewagą 45 runów.

Od tamtej chwili rozegrano już ponad 1800 testów, a liczba państw dopuszczonych do tych meczów w 2000 roku wzrosła do dziesięciu. Mecz testowy składa się z dwóch inningsów dla każdej drużyny i trwa zazwyczaj pięć dni. Mecz może zakończyć się zwycięstwem jednej z drużyn (ang. win), remisem (ang. tie) lub, jeżeli nie uda się go dokończyć w wyznaczonym czasie, ogłaszane jest nierozstrzygnięcie (ang. drawn).

Reprezentacja Australii w krykiecie, wraz z reprezentacją Anglii najstarsza drużyna narodowa w krykiecie (pierwszy międzynarodowy test rozegrano pomiędzy Australią, a Anglią w 1877, wygrała go Australia różnicą 45 runów). Statystycznie reprezentacja Australii jest najlepszą drużyną świata. W kategorii meczów testowych Australia wygrała 320 z 687 rozegranych przez nią testów (stan na kwiecień 2007) i od 2001 kiedy International Cricket Council rozpoczął prowadzić oficjalne rankingi reprezentacji krajów nieprzerwanie jest na pierwszym miejscu tego rankingu. Australii jest także na pierwszym miejscu w kategorii meczów międzynarodowych, choć w 2007 tuż przed rozpoczęciem Mistrzostw Świata na krótko spadła na drugie miejsce. Australia jest jedynym krajem który jak do tej pory trzykrotnie wygrał mistrzostwa świata.

Innings (także inning) to część meczu, zwłaszcza w takich dyscyplinach jak krykiet, baseball czy softball, w której jedna drużyna walczy o zdobycie jak największej liczby punktów, zaś druga stara się jej przeszkodzić.

Mecze testowe Anglii z Australią noszą nazwę The Ashes - od satyrycznego nekrologu opublikowanego w 1882 w The Sporting Times po porażce Anglików na stadionie The Oval, w którym stwierdzono, że angielski krykiet zmarł, a jego ciało zostanie skremowane, zaś prochy zabrane do Australii. Następne tournée, na przełomie 1882 i 1883 nazwano w angielskich mediach "wyprawą po odzyskanie popiołów" (ang. ashes). Po zwycięstwie Anglików grupa kobiet z Melbourne wręczyła ich kapitanowi, Ivo Blighowi, małą urnę mającą zawierać popiół po spaleniu baila użytego podczas drugiego w historii meczu testowego między Anglią a Australią. Wbrew obiegowej opinii, nie jest to jednak ta sama urna, która obecnie stanowi trofeum w The Ashes. Oryginał stanowił własność prywatną Ivo Bligha. Po jego śmierci, jego żona przekazała urnę muzeum, gdzie jest obecnie prezentowana. Nagrodą za zwycięstwo w The Ashes jest szklana, powiększona kopia.

Satyra – gatunek literacki lub publicystyczny łączący w sobie epikę i lirykę (także inne formy wypowiedzi) wywodzący się ze starożytności (pisał je m.in. Horacy), ośmiesza i piętnuje ukazywane w niej zjawiska, obyczaje, stosunki społeczne. Prezentuje świat poprzez komiczne wyolbrzymienie, ale nie proponuje żadnych rozwiązań pozytywnych. Cechą charakterystyczną satyry jest karykaturalne ukazanie postaci. Istotą satyry jest krytyczna postawa autora wobec rzeczywistości, ukazywanie jej w krzywym zwierciadle.

Pakistan, Islamska Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim, ze stolicą w Islamabadzie.

Inne trofea w meczach testowych to trofeum Basila D'Oliveiry (mecze Anglii z RPA grane w Południowej Afryce), trofeum Wisdena (Anglia - Indie Zachodnie), trofeum Franka Worrella (Australia - Indie Zachodnie), trofeum Transtasmańskie (ang. Trans-Tasman; Australia - Nowa Zelandia), trofeum Bordera-Gavaskara (Australia - Indie) i trofeum sir Viviana Richardsa (RPA - Indie Zachodnie).

The Ashes – turniej krykieta odbywający się co dwa lata, w którym biorą udział narodowe reprezentacje Anglii i Australii. Rozgrywki zapoczątkowano w 1882 roku. Odbywają się na przemian w obu krajach. Australia wygrała turniej 31 razy, Anglia 29 razy, a 5 serii zakończyło się nierozstrzygnięciem.

Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.

Test status

Aby reprezentacja danego kraju mogła wystąpić w meczu testowym, musi posiadać test status przyznany przez International Cricket Council (ICC). W chwili obecnej jest ich dziesięć (w nawiasie data przyznania statusu):

Anglia (15 marca 1877)
Australia (15 marca 1877)
RPA (12 marca 1889; RPA nie grała w meczach międzynarodowych w okresie od 1971 do 1991 - została zawieszona ze względu na prowadzoną tam politykę apartheidu.)
Indie Zachodnie (23 czerwca 1928)
Nowa Zelandia (10 stycznia 1930)
Indie (25 czerwca 1932; przed 1947 w skład Indii wchodziły obszary, na których dziś znajdują się państwa Pakistan i Bangladesz.)
Pakistan (16 października 1952; przed 1971 Pakistan obejmował tereny dzisiejszego państwa Bangladesz.)
Sri Lanka (17 lutego 1982)
Zimbabwe (18 października 1992) (zawieszona od 10 czerwca 2004 do 6 stycznia 2005, a następnie od 18 stycznia 2006 do 2007 roku. [1])
Bangladesz (10 listopada 2000)

W 2003 roku ICC ogłosiła, iż zamierza dołączyć do tego grona Kenię.

Jednodniowe mecze międzynarodowe (ang. One-day International lub w skrócie ODI) to powstała pod koniec XX wieku forma międzynarodowych meczów krykietowych z liczbą overów ograniczoną do 50 na drużynę. W tym formacie rozgrywane są Mistrzostwa Świata w Krykiecie. ODI nazywane są też "Limited Overs Internationals (LOI)" (ang.: "z ograniczoną liczbą overów"), gdyż są to mecze międzynarodowe z ograniczoną liczbą overów, a jeśli pogoda przeszkodzi, nie zawsze udaje się je rozegrać w jeden dzień.

Over to część meczu krykietowego składająca się z sześciu kolejnych rzutów wykonywanych przez tego samego bowlera. Muszą to być jednak rzuty "legalne" (zgodne z przepisami), co oznacza, że jeśli piłka zostanie rzucona w sposób nieprzepisowy (no ball lub wide), rzut ten nie jest liczony do szóstki składającej się na over.

Lista meczów określanych jako "testy" została po raz pierwszy spisana przez Australijczyka Clarence'a Moody'ego pod koniec XIX wieku. Mecze reprezentacji Anglii, w czasie gdy wystawiała ona dwie drużyny jednocześnie na dwa tournée (w 1891/1892 - przeciwko Australii i RPA oraz w 1929/1930 przeciw Indiom Zachodnim i Nowej Zelandii), również uznawane są za testowe.

Reprezentacja Sri Lanki w krykiecie, drużyna narodowa Sri Lanki w krykiecie. Pierwszy mecz międzynarodowy drużyna Sri Lanki zagrała w 1975, w 1981 ICC przyznała Sri Lance status pełnego członka. Największym sukcesem Sri Lanki było zwycięstwo w Mistrzostwach Świata w Krykiecie w 1996 kiedy w finale Sri Lanka pokonała reprezentację Australii.

Reprezentacja Indii Zachodnich w krykiecie (ang. West Indian Cricket Team) wielonarodowościowa drużyna sportowa składająca się z zawodników pochodzących z angielskojęzycznych państw Karaibów (Indie Zachodnie).

W 1970 rozegrano serię pięciu meczów Anglia – World XI ("Jedenastka świata"). Początkowo przyznano tym meczom status testowy, zrobił to nawet Wisden Cricketers' Almanack, później jednak decyzje te zmieniono i ustanowiono zasadę, iż meczami testowymi mogą być tylko mecze dwóch reprezentacji narodowych. Z tego samego powodu status testowy utraciły mecze Australia - World XI z lat 1971/72. Nigdy też nie przyznano go rozgrywanym w latach 1977-1979 w ramach komercyjnej World Series Cricket Kerry'ego Packera "Supertestom", w których występowały ekipy "WSC Australia", "WSC World XI" i "WSC Indie Zachodnie".

Rangę testowego na mocy decyzji ICC otrzymał za to - wbrew wcześniejszym ustaleniom - sześciodniowy mecz Super Series rozegrany w październiku 2005 pomiędzy Australią a Jedenastką Świata. Niektórzy prominentni statystycy krykietowi (na przykład Bill Frindall) postanowili zignorować decyzję ICC, co oznacza, że pojawiać się mogą konkurencyjne i różniące się zestawienia statystyczne.

Rozgrywanie meczu

Mecz testowy planowany jest na pięć dni. Każdego dnia gra się trzy dwugodzinne sesje (z czterdziestominutową przerwą na obiad i dwudziestominutową na popołudniowy "podwieczorek"). Niegdyś mecze testowe mogły trwać trzy lub cztery dni, albo być "nieograniczone", czyli nie mieć odgórnie określonego czasu trwania.