Medal 30-lecia Polski Ludowej - Polski Serwis Naukowy

Medal 30-lecia Polski Ludowej – polskie cywilne odznaczenie państwowe okresu PRL.

Medal 30-lecia Polski Ludowej został ustanowiony dekretem Rady Państwa z dnia 7 lutego 1974 roku dla uczczenia trzydziestej rocznicy powstania Polski Ludowej, „dając wyraz uznaniu dla wkładu ludzi pracy w budownictwo socjalistyczne i rozwój społeczno-gospodarczy kraju”. Opis odznaki i zasady nadawania ustalono uchwałą Rady Państwa z tego samego dnia. Dekret ustanawiający medal został uchylony dnia 23 grudnia 1992 roku.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Rada Państwa - kolegialny organ naczelny władzy państwowej Rzeczpospolitej Polskiej i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1947-1989. Łączyła kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W latach 1952-1989 Rada Państwa pełniła obowiązki kolegialnej głowy państwa (odpowiednik prezydenta) oraz zapewniała ciągłość najwyższego kierownictwa państwowego w związku z sesyjnym trybem pracy Sejmu.

Zasady nadawania

Medal nadawany był za co najmniej 15-letnią ofiarną, wyróżniającą się pracę zawodową w okresie 30-lecia Polski Ludowej i odznaczające się zaangażowaną działalnością społeczno-polityczną.

Medal nadawany był jednorazowo w 1974 roku, począwszy od dnia 22 lipca przez Radę Państwa.

Opis odznaki

Odznaką Medalu 30-lecia Polski Ludowej jest krążek srebrzony, oksydowany o średnicy 32 mm. Na awersie pośrodku medalu znajduje się wgłębiony kwadrat o zaokrąglonych rogach, na którym znajduje się wypukły wizerunek orła państwowego. Po obu stronach tarczy znajdują się wypukłe daty: 1944 i 1974. Nad tarczą jest umieszczona rzymska cyfra XXX, a pod nią napis PRL. Na rewersie medalu pośrodku jest napis w trzech wierszach WALKA / PRACA / SOCJALIZM w otoku wieńca z liści dębowych.

Odznaczenie państwowe to odznaczenie nadawane przez władze państwowe. Zazwyczaj uprawnienia do nadawania odznaczeń państwowych zarezerwowane są dla głowy państwa - np. w Polsce Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (w okresie 1952-1989 - Rady Państwa). Ustanawiane są zwykle aktami prawnymi rangi ustawowej.

Godło Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – Było uszczerbionym, poprzez odjęcie korony z godła heraldycznego, przedwojennym wizerunkiem polskiego herbu państwowego z 1927 roku. Korona z głowy orła, usunięta została z powodów ideologicznych - (w rozumieniu komunistycznych władz, symbolizowała bowiem monarchię, a zatem była elementem konserwatywnym i reakcyjnym). Tak "zmodernizowany" herb II RP., funkcjonował od 1944. Aktem normatywnym, regulującym wygląd godła PRL, był art. 89 ust. 1 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 roku. 31 grudnia 1989 r. weszła w życie zmiana konstytucji, która przywróciła koronę w godle Polski, jak również nazwę państwa "Rzeczpospolita Polska". Jednakże w tej też postaci godło było stosowane aż do 21 lutego 1990, kiedy weszła w życie ustawa z dnia 9 lutego 1990 r. o zmianie przepisów o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzająca nowy wzór godła.

Wstążka medalu ma szerokość 32 mm i jest koloru czerwonego z odcieniami czerwieni rozjaśniającymi się w kierunku brzegów wstążki. Baretka jest w kolorach wstążki, umieszczona jest na niej metalowa lub wyhaftowana nakładka koloru srebrnego z poziomej listewki o szerokości 2 mm i liczby „XXX” o wysokości 6 mm.

Socjalizm (łac.societas - wspólnota) - wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalistycznego wolnego rynku, ograniczenie własności prywatnej oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej. W państwach rządzonych przez partie komunistyczne socjalizm był systemem, w którym środki produkcji były uspołecznione, a gospodarka według ideologii marksistowskiej miała być nastawiona na sprawiedliwy podział dóbr, a nie na zysk właścicieli kapitału. Socjalizm w tym systemie miał być drogą do komunizmu, który w praktyce nigdy nie został zrealizowany jako społeczeństwo bezklasowe.

Medal noszono na lewej stronie piersi w kolejności po medalu „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Zobacz też

Medal 10-lecia Polski Ludowej

Medal 40-lecia Polski Ludowej

Przypisy

Dekret z dnia 7 lutego 1974 r. o ustanowieniu Medalu 30-lecia Polski Ludowej (Dz. U. z 1974 r. Nr 7, poz. 36).
Uchwała Rady Państwa z dnia 7 lutego 1974 r. w sprawie „Medalu 30-lecia Polski Ludowej” (M.P. z 1974 r. Nr 7, poz. 40).
Ustawa z dnia 16 października 1992 r. Przepisy wprowadzające ustawę o orderach i odznaczeniach, uchylające przepisy o tytułach honorowych oraz zmieniające niektóre ustawy (Dz. U. z 1992 r. Nr 90, poz. 451).

Bibliografia

Wanda Bigoszewska: Polskie ordery i odznaczenia. Warszawa: Wyd. Interpress, 1989. ISBN 83-223-2287-9.