Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945

Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ros. Юбилейная медаль "Сорок лет победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.") – radziecki jubileuszowy medal wojskowy i cywilny.

Medal został ustanowiony dekretem Rady Najwyższej ZSRR z 12 kwietnia 1985 roku dla uczczenia 40 rocznicy zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Medal został ustanowiony w dwóch wariantach: wojskowym i cywilnym.

Janusz Przymanowski (ur. 20 stycznia 1922 w Warszawie, zm. 4 lipca 1998 tamże) – polski pisarz, poeta i dziennikarz, scenarzysta, tłumacz literatury rosyjskiej, pułkownik Wojska Polskiego, poseł na Sejm PRL VIII kadencji.

Polska Partia Robotnicza (PPR) – polska partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny [1]), poprzez połączenie kilku spośród istniejących konspiracyjnych grup komunistycznych (m.in. Młot i Sierp, Stowarzyszenie Przyjaciół Związku Radzieckiego i Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie) w Związek Walki Wyzwoleńczej (ZWW) i grupy Proletariusz. ZWW, utworzony we wrześniu 1941, był najsilniejszą z przedpeperowskich konspiracyjnych organizacji komunistycznych. Szkoleniem aktywistów PPR tworzących Grupę Inicjatywną m.in. w specjalnym ośrodku w miejscowości Puszkino pod Moskwą, zajmował się Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD), badania historyków przeprowadzane po 1989 wykazały, iż wielu z nich było agentami NKWD.

Zasady nadawania

Zgodnie z dekretem z dnia 12 kwietnia 1985 roku uprawnionymi do otrzymania medalu byli:

wszyscy żołnierze i cywilne osoby służące w Sił Zbrojnych ZSRR i biorące udział w Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, partyzanci, członkowie ruchu oporu, jak również inne osoby, nagrodzone wcześniej medalem za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 i medalem za Zwycięstwo nad Japonią (otrzymywali medal w wariancie wojskowym)

pracownikom nagrodzonym wcześniej medalem za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 lub medalami: za Obronę Leningradu, za Obronę Moskwy, za Obronę Odessy, za Obronę Sewastopola, za Obronę Stalingradu, za Obronę Kijowa, za Obronę Kaukazu i za Obronę Radzieckiego Obszaru Podbiegunowego (otrzymywali medal w wariancie cywilnym)

Łącznie nadano ok. 11,2 mln. medali.

Witold Łokuciewski, ps. Tolo (ur. 2 lutego 1917 w Nowoczerkasku w Rosji, zm. 12 kwietnia 1990 w Warszawie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, as myśliwski.

Kazimierz Świtała (ur. 21 kwietnia 1923 w Rakoniewicach) – polski prawnik, polityk okresu PRL, minister spraw wewnętrznych PRL w latach 1968–1971, członek KC PZPR w okresie 1968–1971, szef Kancelarii Sejmu PRL 1972–1986.

Opis odznaki

Odznakę stanowi okrągły krążek wykonany z mosiądzu o średnicy 32 mm.

Na awersie w centrum znajduje się pięcioramienna gwiazda na niej umieszczono wizerunki żołnierza, robotnika i kołchoźnicy w tle Wieża Spasska Kremla i fajerwerki. U góry data 1945 – 1985. U dołu wieniec laurowy.

Na rewersie w centrum napis СОРОК ЛЕТ ПОБЕДЫ В ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЕ 1941-1945 ГГ (pol. 40-lecie Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945). W górnej części napis УЧАСТНИКУ ВОЙНЫ (pol. uczestnik wojny) (wariant wojskowy) lub УЧАСТНИКУ ТРУДОВОГО ФРОНТА (pol. uczestnik frontu pracy) (wariant cywilny). W dolnej części sierp i młot i wstążka.

Jan Ptasiński (ur. 21 kwietnia 1921 w Dłutowie) – pułkownik UB, komunista, w czasach stalinizmu wiceminister MBP, poseł na Sejm PRL I, III i IV kadencji.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Medal zawieszony był na pięciokątnej blaszce obciągniętej wstążką koloru czerwonego o szer. 24 mm, po bokach wąskie paski koloru zielonego, z prawej strony paski na przemian koloru czarnego (3) i pomarańczowego (5).

Odznaczeni Polacy

Medalem odznaczono ponad 700 Polaków - przedstawicieli władz PRL oraz kombatantów. W związku z uroczystościami 40-lecia Zwycięstwa podczas spotkania w Zarządzie Głównym ZBoWiD "Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945" otrzymali m. in: Janina Balcerzak (dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Robotniczego), płk Bazyli Braiłowski (przewodniczący Krajowej Rady Polaków - byłych Żołnierzy Armii Radzieckiej), Aleksander Burski, płk Tadeusz Chłopecki, gen. bryg. Franciszek Cymbarewicz, Edward Duda (b. sekretarz Rady Państwa PRL), gen. dyw. Mieczysław Grudzień, płk Tadeusz Hankiewicz (były minister pełnomocny PRL w Tiranie), płk Marian Janic (były dyrektor gabinetu ministra spraw wewnętrznych), Helena Jaworska (działaczka PPR), Antoni Korzycki (były wicepremier), płk Stanisław Nałęcz-Komornicki, płk Jakub Krajewski (były Sekretarz Generalny ZG ZBoWiD), Kazimierz Kąkol (były minister - kierownik Urzędu ds. Wyznań), Władysław Kruczek (były członek Biura Politycznego KC PZPR), Stanisław Kujda (były I sekretarz KW PZPR w Koszalinie), płk Mikołaj Kałłaur, płk Ryszard Łapkowski (były attache wojskowy w Berlinie Wschodnim i Belgradzie), Zygmunt Ładkowski, płk Witold Łokuciewski (bohater bitwy o Anglię), płk Bazyli Maksimczuk (weteran 1 Armii WP w ZSRR), gen. dyw. Mieczysław Moczar (były minister spraw wewnętrznych), prof. Ryszard Nazarewicz, Józef Ozga-Michalski (były wicemarszałek Sejmu PRL), Jan Ptasiński (były wiceminister bezpieczeństwa publicznego i ambasador w ZSRR), płk Janusz Przymanowski (pisarz), Jerzy Putrament (pisarz), Mieczysław Róg-Świostek (członek Rady Państwa PRL), płk Henryk Sienkiewicz (działacz ZBoWiD), Ludomir Stasiak (były sekretarz Rady Państwa PRL), Henryk Szafrański (członek Rady Państwa PRL), Kazimierz Świtała (szef Kancelarii Sejmu PRL), gen. bryg. Jan Wyderkowski (b. zastępca dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego), płk Andrzej Zbyszewski (pisarz, b. szef Gabinetu Wojskowego Przewodniczącego Rady Państwa PRL), Wojciech Żukrowski (pisarz, poseł na Sejm PRL).

Wielka Wojna Ojczyźniana, Wielka Wojna Narodowa (ros. Великая Отечественная война) – w radzieckiej i rosyjskiej literaturze i historiografii propagandowy termin określający część II wojny światowej, w której po stronie koalicji antyhitlerowskiej przeciwko III Rzeszy i jej sojusznikom brał udział Związek Radziecki. Obejmuje okres od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 (plan Barbarossa) do 9 maja 1945 roku (przyjmowana w ZSRR data kapitulacji Niemiec i zakończenia II wojny światowej w Europie).

Tadeusz Hankiewicz (ur. 15 października 1918 w Jekaterynosławiu, zm. 24 grudnia 1995 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, dyplomata, działacz partyjny i społeczny.

Bibliografia

(ros. • ang.) Михаил Музалевский, Сергей Шишков: Ордена и медали СССР 1918 - 1991. T. 2. Ворон, 1996, s. 167-170.

"Za Wolność i Lud", nr 21 (1985), 25 maja 1985, str. 5