Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945

Medal "Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945" na znaczku poczty ZSRR z 1946

Medal "Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945" (ros. Медаль «За Победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.») – radzieckie odznaczenie wojskowe.

Wielka Wojna Ojczyźniana, Wielka Wojna Narodowa (ros. Великая Отечественная война) – w radzieckiej i rosyjskiej literaturze i historiografii propagandowy termin określający część II wojny światowej, w której po stronie koalicji antyhitlerowskiej przeciwko III Rzeszy i jej sojusznikom brał udział Związek Radziecki. Obejmuje okres od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 (plan Barbarossa) do 9 maja 1945 roku (przyjmowana w ZSRR data kapitulacji Niemiec i zakończenia II wojny światowej w Europie).

Odznaczenie – honorowe wyróżnienie o określonym znaku (krzyż, medal, gwiazda) nadawane za szczególne zasługi lub wybitne osiągnięcia w różnych dziedzinach pracy zawodowej lub społecznej, za akty odwagi i poświęcenia, w celu upamiętnienia wydarzeń, udziału w wojnie itp.

Medal "Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945" został ustanowiony dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 9 maja 1945.

Zasady nadawania

Zgodnie z regulaminem medal nadawany był:

wszystkim żołnierzom i ochotnikom, etatowemu składowi jednostek, związków taktycznych i instytucji Armii Radzieckiej, Floty Wojennej i wojsk NKWD, biorącym bezpośredni udział w działaniach bojowych na frontach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej

tym, którzy przesłużyli nie mniej niż 3 miesiące (żołnierze) lub nie mniej niż 6 miesięcy (ochotnicy) w sztabach, instytucjach, jednostkach specjalnych i ośrodkach szkolenia

tym, którzy ze względu na rany, choroby, kalectwo i służbowe przeniesienie znaleźli się poza wojskiem

członkom organów NKWD zabezpieczających zwycięstwo swoją działalnością,

pracownikom szpitali tyłowych,

ludziom walczącym w oddziałach partyzanckich.

Pierwsze medale zostały nadane 15 czerwca 1945 wyższym dowódcom, m.in. marszałkom Konstantemu Rokossowskiemu i Fiodorowi Tołbuchinowi. Medal ten był najliczniejszym odznaczeniem ZSRR – łącznie Medalem za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 nagrodzono ponad 14 933 000 osób (stan na 1995), w tym także żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. Osoby odznaczone medalem miały następnie prawo do uzyskania medali jubileuszowych: "20 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945", "30 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945", "40 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945" i "50 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945". Od 1951 po śmierci osoby odznaczonej, medal mogła zatrzymać rodzina (wcześniej podlegał zwrotowi).

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Medal "Za dzielną pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945" (ros. Медаль «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.») – radzieckie odznaczenie państwowe.

Opis odznaki

Odznaką Medalu za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 stanowi wykonany z mosiądzu krążek o średnicy 32 mm. Na awersie w centrum umieszczone jest popiersie Józefa Stalina z lewego profilu w mundurze marszałka ZSRR. Na obwodzie znajduje się napis, w górnej części: НАШЕ ДЕЛО ПРАВОЕ (pol. "NASZA SPRAWA JEST SŁUSZNA"), w dolnej: МЫ ПОБЕДИЛИ (pol. "ZWYCIĘŻYLIŚMY"). Na rewersie znajduje się napis: w otoku: ЗА ПОБЕДУ НАД ГЕРМАНИЕЙ (pol. "ZA ZWYCIĘSTWO NAD NIEMCAMI"), pośrodku: В ВЕЛИКОЙ / ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЕ / 1941–1945 гг (pol. "W WIELKIEJ WOJNIE OJCZYŹNIANEJ 1941–1945"), a poniżej pięcioramienna gwiazda (awers medalu jest zbliżony do Medal "za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945").

Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ros. Юбилейная медаль "Двадцать лет победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.") – radziecki jubileuszowy medal wojskowy.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Medal zawieszony jest na metalowej, pięciokątnej blaszce obciągniętej wstążką koloru pomarańczowego z trzema czarnymi paskami (jeden pośrodku, dwa po bokach), co stanowi nawiązanie do najwyższego bojowego odznaczenia armii Rosji carskiej - Orderu św. Jerzego (tzw. "gieorgijewska lienta"), które miało identyczny kolor wstążki.

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Mosiądz – stop miedzi i cynku, zawierający do 40% cynku. Może zawierać dodatki innych metali, takich jak ołów, aluminium, cyna, mangan, żelazo, chrom oraz krzem. Topnieje w temperaturze ok. 1000 °C (zależnie od gatunku).

Medal nosi się na lewej stronie piersi, w kolejności po Medalu "Za obronę Radzieckiego Obszaru Podbiegunowego", a przed Medalem "20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945".

Bibliografia

Михаил Музалевский, Сергей Шишков: Ордена и медали СССР 1918 – 1991. Ворон, 1996. (ros. • ang.)

Linki zewnętrzne

Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.» (ros.) w serwisie Ordiena i Miedali SSSR – opis i warianty odznaki