Meir Amit - Polski Serwis Naukowy

Meir Amit

Meir Amit (ur. 17 marca 1921, zm. 17 lipca 2009) - polityk, generał major, izraelski oficer, szef Amanu - wywiadu wojskowego w latach 1962 - 1963 oraz szef Mossadu od 1963 do 1968 roku.

Urodzony w 1921 roku jako Meir Slutzki, wychowywał się w kibucu. Członek Hagany - podziemnej armii żydowskiej, w latach wojny o niepodległość Izraela w 1948 roku dowodził kolejno kompanią i batalionem, mianowany ostatecznie zastępcą dowódcy słynnej brygady Golani. Po wojnie nadal w siłach zbrojnych (IDF), służył w piechocie, w wojskach pancernych, podczas kampanii sueskiej w 1956 roku drugi rangą po naczelnym dowódcy Mosze Dajanie. W 1962 roku uzyskał magisterium z ekonomii na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. W 1962 roku, nie mający doświadczenia w dziedzinie wywiadu, ale zrównoważony i wolny od emocji Amit, stanął na czele Amanu, wywiadu wojskowego (z czterech z jego poprzedników trzech zostało usuniętych w atmosferze skandalu). Po objęciu stanowiska szefa Amanu, po generale Chaimie Herzogu (późniejszym prezydencie Izraela) Amit wprowadził nowoczesne metody zarządzania. Udało mu się tego dokonać mimo ostrej rywalizacji i nieporozumień z szefem Mossadu Isserem Harelem oraz "memunehem" zaufanym de facto zwierzchnikiem całości działań wywiadowczych Izraela. 26 marca 1963 roku premier David Ben Gurion nieoczekiwanie wezwał Amita, dokonującego właśnie inspekcji jednostek wojskowych nad Morzem Martwym (wysłał po niego specjalny samolot), i zaproponował mu stanowisko szefa Mossadu, po sprawującym tę funkcję przez 12 lat Harelu. Na jego miejsce w Amanie mianowano jego zastępcę generała gen. Aharona Jarivego.

Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Pomimo że inne kraje miały spółdzielcze gospodarstwa, to jednak nigdzie nie zostały one tak rozwinięte jak w Izraelu. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

W książce Every Spy a Prince 1990 (wyd. pol. Każdy szpieg to książę 1993), dwaj dziennikarze Dan Raviv i Yossi Melman, tak opisują sposób pracy Amita:

Nowo mianowany szef dążył do przekształcenia Mossadu w poważną i nowoczesną organizację wywiadowczą, skoncentrowaną na zadaniu, które uważał za najważniejsze - pozyskiwanie danych wojskowych i politycznych o krajach arabskich. Mossad był dla Amita przede wszystkim narzędziem gromadzenia informacji, stąd jego niechęć do spektakularnych działań, które uważał za marnotrawstwo środków. Pod wpływem wysłuchanych w USA wykładów z zakresu ekonomii i biznesu Amit starał się naśladować amerykański styl zarządzania i właściwą Amerykanom umiejętność pracy zespołowej.
Robert Strange McNamara (ur. 9 czerwca 1916 w San Francisco, zm. 6 lipca 2009 w Waszyngtonie) – amerykański polityk i biznesmen, w latach 1961-1968 sekretarz obrony USA, w latach 1968-1981 prezes Banku Światowego. McNamara był odpowiedzialny za instytucję analizy systemowej w polityce publicznej, którą rozwinął w dyscyplinę znaną dzisiaj pod nazwą analizy politycznej.

Mossad (hebr. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים, Ha-Mossad le-Modiin u-le-Tafkidim Mejuchadim, Instytut Wywiadu i Zadań Specjalnych) – izraelska agencja wywiadowcza odpowiedzialna m.in. za gromadzenie politycznych, technicznych, gospodarczych danych wywiadowczych poza granicami kraju, formalnie utworzona 1 kwietnia 1951, jako Instytut Koordynacji. Obecną nazwę nadano w 1963.

Meir Amit kierował Mossadem do września 1968 roku, a więc także w czasie wojny sześciodniowej w 1967 roku. Dane wywiadowcze zebrane przez Mossad i wywiad wojskowy Aman (kierowany wówczas przez Jariva) były jednym z najważniejszych czynników zdecydowanego zwycięstwa nad jego arabskimi przeciwnikami. Kilka dni przed wybuchem wojny Amit podczas otoczonej najgłębszą tajemnicą wizyty w Stanach Zjednoczonych oświadczył prezydentowi Johnsonowi i ówczesnemu dyrektorowi Centralnej Agencji Wywiadowczej Richardowi Helmsowi oraz sekretarzowi obrony Robertowi McNamarze, że sytuacja na Środkowym Wschodzie jest nadzwyczaj poważna, a blokada egipska, pozbawiająca Izrael dostępu do Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego, zmusza go do wszczęcia działań wojennych. Po opuszczeniu Mossadu w 1968 roku (Amit został zastąpiony przez Zwira Zamira) Amit został prezesem Koors Industries, największego kompleksu przemysłowego w Izraelu. Po dziesięciu latach pracy zaczął brać udział w życiu politycznym jako deputowany do Knesetu, następnie minister transportu i łączności. W 1982 roku wycofał się z życia politycznego i wrócił do interesów. Inicjator budowy pierwszego izraelskiego satelity telekomunikacyjnego.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja Ajax).