Melancholia I - Polski Serwis Naukowy

Melancholia I – jeden z najsłynniejszych dzieł renesansowego artysty Albrechta Dürera. Powstał w 1514 roku. Obecnie znajduje się w zbiorach Galerii Albertina w Wiedniu.

Miedzioryt ukazuje dylematy związane z temperamentem melancholicznym, który wg ówczesnych przekonań cechował twórców, a także psychiczny wyraz stanów emocjonalnych samego artysty.

Mroczny, ponury pejzaż łączy się z mrocznym zamyśleniem skrzydlatego geniusza (twórca ogarnięty sceptycyzmem), który siedzi bezczynnie wśród porozrzucanych narzędzi (m.in. piły) na tle rozpoczętej budowli.

Albrecht Dürer (ur. 21 maja 1471 w Norymberdze; zm. 6 kwietnia 1528 tamże) – niemiecki malarz i grafik, teoretyk sztuki, uważany jest za najwybitniejszego artystę niemieckiego renesansu. Również teoretyk wojskowy.

Miedzioryt (dawne nazwy sztych, kopersztych, łac. cuprum - miedź, niem. Kupferstich) to technika graficzna wklęsła, najstarsza technika graficzna na metalu, stosowana już w XV wieku. Wywodzi się prawdopodobnie z próbnych odbitek otrzymywanych przy stosowaniu techniki niella.

Klepsydra jest symbolem przemijania czasu, a pies jest odwiecznym symbolem wierności.

Ciekawostką jest też kwadrat, który znajduje się za postacią z skrzydłami. Jest to kwadrat magiczny, czyli skomplikowana matematyczna ciekawostka. Sumy liczb w każdej kolumnie i każdym wierszu muszą być takie same. W tym przypadku 34. Jednak Dürer posunął się o krok dalej. Sumę 34 otrzymamy dodając do siebie liczby w narożnikach, każdej ćwiartce kwadratu i w czterech środkowych polach.

Albertina – galeria założona w 1768 r. w Wiedniu przez księcia Alberta Sasko-Cieszyńskiego i jego żonę arcyksiężnę Austrii Marię Krystynę, jest jedną z największych na świecie kolekcji grafik.

Klepsydra – zegar wodny, w późniejszych czasach także piaskowy, składający się z dwóch, zazwyczaj szklanych baniek, z czego jedna znajduje się dokładnie nad drugą, połączonych rurką przepuszczającą określoną ilość wody lub piasku w określonym czasie. Konstrukcja znana była już na 1500 lat p.n.e. Znane są klepsydry odmierzające od kilkudziesięciu sekund do doby.

Dzieło to pojawia się w powieści Dana Browna Zaginiony symbol.

Dzieło zostało opisane i poniekąd zinterpretowane również w książce Waledmara Łysiaka "Wyspy bezludne":

"Na jedbym z najbardzej genialnych rysunków w dziejach sztuki ("Melancholia Dürera") samotny anioł siedzi wśród wszystkich symboli tego świata - ma obok siebie klepsydrę, wagę, drabinę, książkę, kamień młyński i dzwon, graniastosłup i kulę, strug, młotek, obcęgi i nóż, głupie bydle i tablice matematyczną, klucze i mniszek. Nie jest już zasępiony; pogodzoną, rozumiejącą robi łagodny, odrobinę cierpki wyraz ust, a w prawej doni trzyma ów, tak często portretowany przez artystów (Blake i inni), symbol Genesis, to narzędzie którym Bóg zakreślił świat - cyrkiel. Trzyma go z wyraźnie uchwytną niechęcią,jakby lekceważąc, nie omal pogardliwie. Dwa ostrza, które wytyczyły świat, rozpierają się, bezwładnie między kolanami, martwe niczym dowje napiętnowanych winowajców..."

Bibliografia

Sztuka Świata, wyd. Arkady, 1995, ISBN 83-213-3578-0.