Melecjusz Smotrycki - Polski Serwis Naukowy

"Co to jest pismo?..." z pierwszego wydania "Gramatyki słowiańskiej" Smotryckiego (1619)

Melecjusz Smotrycki, (biał. Мялеці Сматрыцкі; ukr. Мелетій Смотрицький, Meletij Smotryćkyj), imię świeckie Maksym, (ur. około 1578 w Smotryczu, zm. 27 grudnia 1633 w Dermaniu). Pseudonim Teofil Ortołoh.

Język ruski (nazywany od XIX wieku także staroukraińskim albo starobiałoruskim, a jego wczesna forma staroruskim; w literaturze występuje jako руский языкъ lub русский языкъ) – dawny język wschodniosłowiański, którym posługiwano się na Rusi, w Hospodarstwie Mołdawskim, Wielkim Księstwie Litewskim, a po 1569 także na wschodnich terenach I Rzeczypospolitej.
Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Życiorys

Pisarz, teolog i nauczyciel Rzeczypospolitej, którego prace wpłynęły na rozwój języków wschodniosłowiańskich, piśmiennictwa i nauczania cerkiewnego i świeckiego. Syn Rusina, pisarza i polemisty Herasyma Smotryckiego. Uczył się w szkole w Ostrogu, potem w latach 1594-1600 w Akademii Wileńskiej, słuchał wykładów na uniwersytetach w Lipsku, Wittenberdze i Norymberdze. Za granicą otrzymał tytuł doktora medycyny. W 1608 r. przyjechał do Wilna, gdzie wykładał w szkole brackiej.

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").
Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

W latach 1615-1618 wykładał język cerkiewnosłowiański i łacinę w kijowskiej szkole brackiej, był jednym z pierwszych jej rektorów. W 1618 r. powrócił do Wilna, gdzie w monasterze Świętego Ducha przyjął imię Melecjusz. W 1620 r., zarekomendowany przez przełożonego tegoż klasztoru archimandrytę Leoncjusza, został wyświęcony na arcybiskupa połockiego, biskupa witebskiego i mścisławskiego. Na początku 1624 r. Smotrycki opuścił Kijów i wyruszył na wschód, skąd wiosną 1625 r. powrócił do Kijowa. W 1627 r. przeszedł na stronę unii i został archimandrytą monastyru dermańskiego. Został pochowany w monastyrze dermańskim.

Archimandryta (gr. archimandrites - przełożony owczarni) - w okresie wczesnego chrześcijaństwa opiekun klasztorów na terenie danej diecezji. Obecnie tytułu tego używa się w cerkwi prawosławnej i w niektórych wschodnich Kościołach katolickich.
Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Leoncjusz, imię świeckie: Longin Karpowicz (ur. ok. 1580 - zm. 24 września 1620 w Wilnie) – prawosławny duchowny i działacz dyzunicki, pierwszy przełożony monasteru Świętego Ducha w Wilnie. W 2011 kanonizowany.

Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim w 1596 roku. Część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny. Następstwem unii brzeskiej był podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii - unitów i przeciwników - dyzunitów.

Rusini (Rusnacy, Ruśniacy lub Rusowie, dawniej też Rusacy, Rosjanie od gr. Ρωσία = Ruś/Русь) – termin odnoszący się do wschodniosłowiańskich narodów bądź grup etnicznych:

Monaster Św. Ducha w Wilnie lub Monaster Zesłania Ducha Świętego w Wilnie – prawosławny klasztor w Wilnie działający nieprzerwanie od 1609. W I Rzeczypospolitej jeden z ważniejszych ośrodków prawosławia. Po przyłączeniu Wileńszczyzny do Imperium Rosyjskiego monaster II, a następnie I rangi, od 1845 siedziba biskupów wileńskich i litewskich. Legalnie działający w granicach II Rzeczypospolitej od 1924, dotychczasowe funkcje pełnił bez przeszkód również po znalezieniu się Wilna w granicach ZSRR. Jego cerkiew, pod tym samym wezwaniem co cały monaster, jest miejscem szczególnej czci świętych męczenników wileńskich – Jana, Antoniego i Eustachego, których relikwie przechowywane są w głównej nawie świątyni.

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Język białoruski (беларуская мова, biełaruskaja mowa) – należy do grupy języków wschodniosłowiańskich. Liczba osób posługujących się tym językiem wynosi około 9 milionów.

Kolonia (niem. Köln posłuchaj ?/i do 1919 Cöln, łac. za Rzymian najpierw: oppidum ubiorum, potem CCAA, Colonia Claudia Ara Agrippinensium, w średniowieczu: Coellen, w dialekcie kolońskim Kölle) – czwarte co do wielkości miasto niemieckie i największe w Nadrenii Północnej-Westfalii, stolica Rejencji Kolonia. Jedno z najważniejszych historycznych ośrodków kultu religijnego w Europie. Leży na zachodzie Niemiec nad rzeką Ren. Wizytówką miasta i historyczną dominantą jest gotycka katedra (Kölner Dom), siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Uniwersytet w Kolonii (Universität zu Köln) jest jedną z najstarszych wszechnic w Niemczech, w którym kształci się ok. 44 tys. studentów. Kolonia jest najważniejszym gospodarczym, kulturalnym i historycznym miastem Nadrenii. Położona jest na wysokości od 38 do 118 m n.p.m.