Memfis - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 29°50′40.8″N 31°15′03.3″E / 29.844667, 31.250917

Posąg Ramzesa II w Memfis

Memfis – grecka nazwa jednego z najważniejszych miast starożytnego Egiptu, stolicy w epoce Starego Państwa (III-VI dynastia).

Wedle Herodota miasto Memfis miało zostać założone przez Menesa, który zjednoczył Dolny i Górny Egipt i stał się pierwszym władcą zjednoczonego Egiptu. Menes miał wznieść tamę, by chronić miasto przed wylewami Nilu. Następca Menesa polecił zbudować, jak pisze Herodot, pierwszy pałac w mieście.

Menkaure (egip. Men-Kau-Re - „Trwała-jest-moc-duszy-Re (boskiej-światłości)” ; egip. Horus Ka-Chet - egip. „Horus-o-ciele-Byka”; gr. Mykerinos) - władca starożytnego Egiptu z okresu IV dynastii (III tysiąclecie p.n.e.).

Sfinks (gr. Σφίγξ lub czasem Φίξ - Fiks) to mityczne stworzenie, przedstawiane zazwyczaj jako lew z ludzką głową. Wizerunek ten wywodzi się z czasów egipskiego Starego Państwa - tworzonym wówczas rzeźbom starożytni Grecy nadali nazwę, określającą żeńskiego potwora, "dusicielkę", wywodzącą się z greckiej mitologii. Podobne stworzenia pojawiają się także w kulturze południowo-wschodniej Azji. W europejskiej sztuce, sfinks stał się popularnym motywem zdobniczym w renesansie. Później wizerunek tego stworzenia, często bardzo zbliżony do oryginalnej, egipskiej wersji, pojawił się w wielu innych kulturach.

Nazwa Memfis pochodzi od nazwy piramidy Pepiego I Men-nefer ("Doskonałe Trwanie") i używana była na określenie całego miasta od czasów XVIII dynastii. Najstarsza nazwa miasta brzmiała Inebu-hedż ("Biały mur"), zapewne od muru królewskiej rezydencji. W czasach Średniego Państwa Memfis określano nazwą Anch-taui ("Którym żyją Oba Kraje", tj. Egipt), co podkreśla położenie Memfis dokładnie na granicy między Górnym i Dolnym Egiptem (doliną i deltą Nilu).

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Ramzes II, zwany Wielkim (w źródłach greckich także jako Ozymandias) – faraon, władca starożytnego Egiptu, z XIX dynastii, z okresu Nowego Państwa.

Pozostałości Memfis znajdują na zachodnim brzegu Nilu, ok. 20 km na południe od Kairu (w pobliżu wioski Mit Rahina). Dzisiaj z tego wielkiego w starożytności miasta nie pozostało prawie nic. Wciąż dobrze widoczne ślady dawnej świetności to jedynie kolosalne posągi Ramzesa II oraz alabastrowy sfinks, prawdopodobnie tego samego władcy.

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).

Horemheb, początkowo Paatonemheb (1319-1292 p.n.e.) – ostatni faraon XVIII dynastii, nie spokrewniony jednak ze swoimi poprzednikami ani następcami, mąż Amenii, a po jej śmierci Mutnedżmet, córki Aj i królowej Tiy II.

Główną budowlą Memfis była świątynia boga Ptaha, w czasach Nowego Państwa zwana Hut-ka-Ptah ("Siedziba ducha Ptaha"), od której to nazwy ma pochodzić, wedle niektórych badaczy, grecka nazwa całego kraju - Aigyptos, a zatem i nasz Egipt. Świątynię, istniejącą od czasów Starego Państwa, rozbudowywali kolejni władcy aż po Epokę Późną. Na południowy wschód od świątyni zlokalizowano mniejsze budowle kultowe oraz królewski pałac Merenptaha, władcy XIX dynastii.

Narmer (gr. Menes, Menas /u Diodora/, Mena, Meni, Min /u Herodota/, egip. Hr nar-mr) Józef Flawiusz nadał mu imię Minajas. Uważany za twórcę i założyciela państwa "Obydwu Krajów", czyli Górnego i Dolnego Egiptu oraz I dynastii, choć najnowsze badania stawiają go raczej jako ostatniego władcę dynastii "0".

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

W roku 3100 p.n.e. Memfis było pierwszym miastem, którego populacja przekroczyła 30 tys.(dane szacunkowe). Około roku 1557 p.n.e. pod względem populacji Memfis wyprzedziło Awaris i stało się największym miastem świata (dane szacunkowe).

O znaczeniu miasta świadczyć może nekropola memficka, ciągnąca się na przestrzeni ponad 30 km na krawędzi pustyni. Nekropola obejmuje, idąc od południa (nazwy pochodzą od współcześnie istniejących wiosek arabskich):

Dahszur:

dwie piramidy założyciela IV dynastii, króla Snofru,

piramidy kilku władców XII dynastii,

groby prywatne (najsłynniejszy ze względu na znalezione w nim rzeźby - księcia Rahotepa i jego żony Nofret);

Sakkara, jądro nekropoli:

wielkie mastaby z czasów I i II dynastii,

pierwsza piramida (schodkowa) króla Neczericheta, zwanego Dżeserem,

piramida schodkowa króla Sechemcheta,

piramidy pierwszego (Userkaf) i ostatniego (Unis) władcy V dynastii, piramidy władców VI dynastii,

najsłynniejsze mastaby prywatne, głównie z czasów V i VI dynastii,

grobowce prywatne z końca XVIII dynastii, budowane przez elitę po upadku herezji Echnatona, wśród nich grób generała Horemheba, budowany jeszcze w stylu amarneńskim zanim jeszcze Horemheb został władcą Egiptu,

Serapeum (miejsce pochówku świętych byków, Apisów);

Abusir, nekropola V dynastii i okresu perskiego:

piramidy władców V dynastii,

mastaby prywatne (największa należąca do niejakiego Ptahszepsesa),

groby urzędników z końca okresu saickiego (XXVI dynastia) i panowania perskiego (wśród nich grobowiec słynnego Udżahoresneta, zdrajcy, który przeszedł na stronę perską);

Abu Gurab

świątynie solarne władców V dynastii - zachowane są dwie: Userkafa (słabo) i Niuserre (bardzo dobrze);

Giza, nekropola IV dynastii:

najsłynniejsze piramidy - Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa,

wielki sfinks,

grobowce rodziny królewskiej i urzędników z czasów IV dynastii,

pozostałości pałacu królewskiego Mykerinosa;

Abu Roasz

piramida syna Cheopsa, Dżedefre.

Ostateczny cios Memfis (osłabionemu już po założeniu Aleksandrii, która przejęła znaczną część ekonomicznych funkcji Memfis) zadało uznanie chrześcijaństwa za jedyną religię imperium rzymskiego przez cesarza Teodozjusza.

Dahszur - nekropola staroegipska z okresu Starego i Średniego Państwa, położona około 3 km na południe od nekropoli w Sakkara. Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Arabowie, którzy zdobyli Egipt w roku 641, założyli swą stolicę na wschodnim brzegu Nilu, na północ od Memfis, w al-Fustat (dziś Stary Kair).

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Memfis

Zobacz też

Memphis w USA