Mercury 4 - Polski Serwis Naukowy

Virgil Grissom

Misja Mercury-Redstone 4 (MR-4) miała miejsce 21 lipca 1961 roku i była drugim amerykańskim załogowym lotem kosmicznym w ramach programu Mercury.

Na pokładzie znajdował się astronauta Virgil Grissom. Był to również lot suborbitalny podobnie jak w przypadku wyprawy Mercury 3. Nie planowano w czasie tej misji osiągnięcia orbity okołoziemskiej. Poza tym użyta rakieta nośna Redstone nie miała takich możliwości. Kapsuła Liberty Bell 7 zatonęła po wodowaniu, a sam astronauta został wyciągnięty z wody po dramatycznej akcji ekipy ratunkowej.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Lot suborbitalny to lot kosmiczny, w którym statek kosmiczny osiąga przestrzeń kosmiczną, ale jego trajektoria lotu przecina atmosferę lub powierzchnię grawitującego ciała, z którego pojazd został wystrzelony, przez co nie jest w stanie dokonać obrotu orbitalnego.

Virgil Grissom został wybrany do tej misji w styczniu 1961 roku. Jego dublerem został John Glenn. Oficjalnie ogłoszono to 15 lipca na kilka dni przed planowanym startem.

Pozostali astronauci programu Mercury znajdowali się w ośrodku kierowania. Funkcja tzw. CapCom, czyli utrzymującego łączność z kabiną załogową przypadła Alanowi Shepardowi.

Kapsuła Mercury o numerze seryjnym 11 została dostarczona na przylądek Canaveral 7 marca 1961 r. natomiast rakieta nośna Redstone (numer seryjny 8) – 12 czerwca.

SSM-A-14 Redstone - amerykański pocisk balistyczny krótkiego zasięgu (SRBM) napędzany jednym stopniem napędowym na paliwo ciekłe. Opracowany pod kierunkiem i przy udziale zespołu Wernhera von Brauna. Redstone był większy niż oryginalny pocisk V2, zdolny do przenoszenia głowicy jądrowej i w odróżnieniu od również opartego na V2 radzieckiego pocisku SS-1A, posiadał oddzielająca się od pocisku głowicę bojową. Pocisk ten odegrał również znaczącą rolę jako rakieta transportowa, do wynoszenia w przestrzeń kosmiczną satelitów Explorer.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Dla upamiętnienia "dzwonu wolności" w Filadelfii Grissom nadał kapsule nazwę Liberty Bell 7. Podczas poprzedniego lotu Shepard przy kryptonimie kapsuły wybrał liczbę 7, ponieważ była ona siódmą z serii. Grissom zamiast 11 (bo taki był seryjny numer kapsuły) pozostawił "siódemkę" jako odniesienie do siedmiu astronautów wybranych do programu Mercury.

Gemini 3 (Gemini-Titan III, GT-3) – pierwszy załogowy lot programu Gemini, a także pierwszy wieloosobowy amerykański lot kosmiczny. Kapsuła Gemini 3 znajduje się obecnie na wystawie w Grissom Memorial of Spring Mill State Park.

Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych w latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca.

Kapsuła Liberty Bell 7 w odróżnieniu od Freedom 7 posiadała dwie istotne zmiany konstrukcyjne. Nowe okno w kształcie trapezu dawało astronaucie lepszy widok na zewnątrz kabiny. Poza tym właz do kabiny zaopatrzono w ładunki wybuchowe aby po wodowaniu astronauta mógł łatwiej opuścić kapsułę. Mechanizm ten podczas operacji lądowania odegrał, jak się później okazało, ogromną rolę.

Program Mercury (ang. Project Mercury) – pierwszy amerykański program załogowych lotów kosmicznych mający na celu wyniesienie astronautów na orbitę okołoziemską. Program, realizowany początkowo przez NACA a następnie przez nowo powstałą NASA, trwał od 1959 do 1963 roku.

Kongres Stanów Zjednoczonych (ang. United States Congress) – dwuizbowy parlament, najwyższy organ przedstawicielski i zasadniczy organ władzy ustawodawczej w Stanach Zjednoczonych.

25 maja prezydent Stanów Zjednoczonych John F. Kennedy w swoim historycznym przemówieniu w Kongresie USA zapowiedział lądowanie człowieka na Księżycu jeszcze przed końcem lat 60.

Początkowo start planowano na 18 lipca ale z powodu złej pogody został przełożony na następny dzień. 19 lipca również nie doszedł on do skutku bowiem na 10 minut przed końcem odliczania przerwano je z powodów technicznych a datę startu przesunięto o dwa dni.

W końcu rakieta Redstone z kapsułą Liberty Bell 7 21 lipca 1961 roku opuściła platformę startową. Po 2 minutach i 22 sekundach od odpalenia silników kapsuła odłączyła się od rakiety Redstone. Prędkość jaką osiągnęła kapsuła wyniosła 2 km/s. Blisko 5 minut Grissom przebywał w stanie nieważkości.

Kosmonauta, z ang. astronauta oraz tajkonauta lub yuhangyuan (chiń. kosmiczny nawigator (podróżnik)) – osoba odbywająca loty kosmiczne lub przygotowania do odbywania takich lotów.

Misja „Mercury-Redstone 3” (MR-3) miała miejsce 5 maja 1961 roku i była drugą załogową misją w historii astronautyki (pierwszy lot człowieka w kosmos miał miejsce 12 kwietnia 1961 roku i na pokładzie statku Wostok 1 wykonał go radziecki kosmonauta Jurij Gagarin). Alan B. Shepard został pierwszym Amerykaninem jaki znalazł się w kosmosie, choć był to tylko lot suborbitalny.

Grissom mógł obracać kapsułę wokół kilku osi. Po osiągnięciu maksymalnej wysokości odpalono silniki hamujące. Podczas opadania astronauta zauważył rozerwanie w spadochronie ale na szczęście nie powiększyło ono aż do samego wodowania. Ostatecznie Liberty Bell 7 po locie trwającym 15 minut i 37 sekund opadła na powierzchnie oceanu w odległości 487 km od miejsca startu.

Virgil Ivan "Gus" Grissom (ur. 3 kwietnia 1926 r. w Mitchell w stanie Indiana, zm. 27 stycznia 1967 r. w czasie pożaru kabiny statku Apollo 1) – amerykański astronauta.

Edward Higgins White, II (ur. 14 listopada 1930 w San Antonio w Teksasie - zm. 27 stycznia 1967 na przylądku Canaveral w stanie Floryda) – amerykański astronauta.

Do momentu wodowania lot przebiegał bez zakłóceń. Nad miejscem wodowania bardzo szybko pojawił się śmigłowiec. Grissom był jeszcze wewnątrz kabiny gdy niespodziewanie odpalił ładunek wybuchowy zainstalowany przy włazie. Woda natychmiast wdarła się do wnętrza kabiny.

Astronauta szybko zdjął hełm i odłączył przewody tlenowe dzięki czemu mógł przez otwarty luk ratować się w oceanie. Początkowo Grissom bez wysiłku utrzymywał się na powierzchni wody, ponieważ pomagało mu w tym powietrze w kombinezonie. Uchodziło ono jednak bez przerwy przez przewód tlenowy, którego astronauta w pośpiechu przy opuszczaniu kabiny zapomniał zamknąć. W miejsce powietrza do wnętrza kombinezonu zaczęła dostawać się zimna woda, która powodowała, że stawał się on coraz cięższy, co niesamowicie utrudniało astronaucie pływanie. Poza tym Grissoma zaczęły zalewać fale wzbudzane przez wirnik drugiego śmigłowca, który pojawił się nad miejscem wodowania. Bardzo szybko tracił on siły w walce z żywiołem. Niewiele brakowało aby utonął.

Apollo 1 – amerykańska, tragicznie zakończona misja kosmiczna wchodząca w skład programu Apollo. Misja ta, oznaczona jako AS-204, miała stanowić rozpoczęcie programu Apollo, będąc załogowym lotem próbnym. W dniu 27 stycznia 1967 roku podczas jednego z testów przedstartowych umieszczony na wyrzutni statek kosmiczny uległ zniszczeniu w wyniku pożaru, a cała 3 osobowa załoga zginęła.

Walter (Wally) Marty Schirra, Jr. (ur. 12 marca 1923 w Hackensack, stan New Jersey, USA, zm. 3 maja 2007) - astronauta amerykański. Jako jedyny z amerykańskich astronautów uczestniczył w trzech kolejnych programach załogowych lotów kosmicznych Mercury, Gemini i Apollo.

Pilot jednego z dwóch śmigłowców, które znajdowały się w pobliżu Liberty Bell 7 sprawnie podczepił do liny kapsułę. Niestety wkrótce lampki kontrolne w kokpicie helikoptera zaczęły sygnalizować przeciążenie silników. Woda jaka wlewała się do środka pojazdu zwiększyła jego ciężar do tego stopnia, że podniesienie ładunku z powierzchni oceanu zaczęło przekraczać możliwości maszyny. Drugi śmigłowiec, który miał zabrać na swój pokład astronautę oczekiwał w pewnym oddaleniu. Załoga podejmowała próby zrzucenia Grissomowi koła ratunkowego, ale były one nieudane.

John Fitzgerald Kennedy (ur. 29 maja 1917 w Brookline, zm. 22 listopada 1963 w Dallas) nazywany "John F. Kennedy", "JFK", "Jack Kennedy", "Ken" – 35. i jedyny katolicki prezydent Stanów Zjednoczonych. Człowiek Roku 1961 wg tygodnika Time.

W międzyczasie piloci pierwszego ze śmigłowców podejmowali wszelkie możliwe próby uratowania kapsuły. Ciężar kołyszącej się kapsuły wypełnionej wodą okazał się jednak zbyt duży aby poradziły sobie z nim silniki helikoptera. Groziło to ich awarią z powodu przeciążenia. Pilot podjął decyzje o odcięciu liny by ratować śmigłowiec i załogę. Natychmiast oddalił się by umożliwić pracę drugiej maszynie. Ten manewr pozwolił na wyciągnięcie z wody tonącego astronauty, w której spędził on prawie cztery minuty. Liberty Bell 7 zatonęła w Atlantyku i osiadła na głębokości około 5 000 metrów.

Komisja z udziałem astronauty Waltera Schirry poszukiwała wyjaśnienia przyczyny niespodziewanej eksplozji. Przeprowadzono wiele testów, ale podczas żadnego z nich nie doszło do niekontrolowanego wybuchu. Do dzisiaj nie wiadomo dlaczego doszło do odstrzelenia włazu kapsuły. Przypuszcza się, że albo pilot mógł w kabinie przypadkowo uruchomić ładunki wybuchowe, albo odpalenie spowodowane zostało przypadkowym uruchomieniem mechanizmu przez ekipę ratunkową.

Poszukiwania zatopionej kapsuły rozpoczęto w 1994 roku. Jej poszukiwania trwały 5 lat. Liberty Bell 7 została wydobyta z dna Atlantyku 20 lipca 1999 roku. Podniesiono ją z głębokości ponad 5 kilometrów. Obecnie jest eksponatem w Kansas Cosmosphere and Space Center.

Pomimo tego, że w ostatecznie Liberty Bell 7 została utracona, to jednak udowodniła przydatność kapsuł Mercury do lotów w kosmos. Dalsze loty suborbitalne zostały odwołane, a w następnych lotach programu Mercury używano już rakiety nośnej Atlas, która wynosiła już na orbitę okołoziemską obiekty ale na ich pokładach w charakterze pasażerów występowały jedynie małpy.

Grissom gwałtownie odpierał zarzuty, że mógł odstrzelić luk celowo czy nieumyślnie. Nie mógł również pogodzić się z faktem, że stracił Liberty Bell 7. Pomimo, że nie został całkowicie oczyszczony z podejrzeń co do przyczynienia się do zatopienia kapsuły Grissom pozostał członkiem korpusu amerykańskich astronautów. W niedługim czasie wyznaczono go dowódcą dwuosobowego statku kosmicznego Gemini 3.

Inny właz do kabiny kosztował Grissoma życie. Podczas testu statku Apollo wybuchł w kabinie pożar. Ekipy ratunkowe nie były w stanie na czas otworzyć włazu. Grissom oraz jego koledzy z załogi Edward Higgins White i Roger Chaffee ponieśli śmierć w kabinie statku Apollo 1.

Linki zewnętrzne

NASA: Wyniki drugiego amerykańskiego suborbitalnego załogowego lotu kosmicznego Raport końcowy (ang.)

NASA: Informacje o misji (ang.)