Merlin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy czarodzieja. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Merlin dyktujący swe wiersze – francuski manuskrypt z XIII wieku

Merlin – jeden z bohaterów legend arturiańskich. Wielki czarodziej. Przyjmuje się, że postać tę wymyślił Geoffrey z Monmouth, przy czym pierwowzorem Merlina był walijski wieszcz i bard – Myrddin. Latynizując to imię, Geoffrey wymyśla formę Merlinus, choć prawidłowa byłaby raczej "Merdinus". Ta ostatnia jednak zbyt kojarzyłaby się z ordynarnym słowem merde. W najbardziej rozpowszechnionej wersji legendy, Merlin był synem inkuba i śmiertelnej kobiety (kambionem) – szatan spłodził go by czynił zło na świecie, lecz Merlin został ochrzczony i wykorzystał odziedziczoną szatańską moc do czynienia dobra. Według innej wersji Merlin był stworzony przez Mab – królową magii – lecz urodziła go kobieta, która potem zmarła.

Uther Pendragon (fr. Uter Pendragon; wal. Wthyr Bendragon, Uthr Bendragon, Uthyr Pendraeg) – legendarny król Brytanii, bohater legend arturiańskich, ojciec Króla Artura. Razem ze swoim bratem, Ambrosiusem, obalił uzurpatora Vortigerna i objął tron.

Kambion to w mitologii średniowiecznej fantastyczne stworzenie zrodzone ze związku demona z człowiekiem. Najczęściej był owocem stosunku inkuba z kobietą, ale mógł też być synem sukkuba i mężczyzny. Jednym z najbardziej znanych kambionów w literaturze europejskiej był Merlin.

Legendy o Merlinie

Pierwsza wersja

Wybitny władca Vortigern zapragnął otoczyć swój zamek murem. Niestety, świeżo postawione mury ciągle się osuwały. Vortigern posłał po druidów. Jeden z nich, o imieniu Joram stwierdził, że pomóc może tylko chłopiec bez ojca, a jego krew zostanie zmieszana z zaprawą. Tym chłopcem był Merlin. Zabrano i postawiono go przed murem. Sprytny chłopak zorientował się, że Joram chce wykorzystać okazję, by się go pozbyć. Dlatego powiedział wodzowi, że tylko on zna rozwiązanie. Przy czym zaproponował układ – jeśli jego wyjaśnienie będzie prawdą, Vortigern każe zabić Jorama. Merlin wyjaśnił, że pod fundamentami zamku znajdują się wody podziemne, które utrudniają budowę. Władca polecił wykopać studnię, do której natychmiast napłynęła woda. Mało tego! Powiedział, że w tych wodach mieszkają dwa smoki. Jeden mlecznobiały, zaś drugi – krwawoczerwony. Nakazał osuszyć grunt. Wtedy wyleciały dwa smoki. Merlin został doradcą Vortigerna (później króla Artura), a Joram został ścięty.

Przygody Merlina (ang. Merlin albo The Adventures of Merlin, jak jest podane w serialu) – brytyjski serial telewizyjny wyprodukowany w 2008 roku. Jest on oparty na legendach arturiańskich o czarodzieju Merlinie i jego powiązaniu z księciem Arturem, lecz znacznie różni się od tradycyjnej wersji mitu. Serial jest wyprodukowany przez wytwórnie firmy Shine Limited dla BBC One.

Inkub (łac. incubus od incubare - "leżeć na czymś") – w demonologii inkubami nazywa się demony przybierające postać uwodzicielskich mężczyzn (często obdarzonych również atrybutami charakterystycznymi dla demonów), nawiedzające kobiety we śnie i kuszące je współżyciem seksualnym (zespół "demona nocy").

Merlin w Kronikach norymbeskich

Druga wersja

Merlin był doradcą Uthera Pendragona, a następnie wychowawcą i doradcą Artura. To on przyczynił się do ogłoszenia Artura królem, gdy ten wyciągnął ze skały Miecz Kamienia. Merlinowi przypisuje się szereg proroctw dotyczących przyszłości Brytanii, a także niezwykłych czynów takich jak przeniesienie kamieni z Irlandii w celu wzniesienia Stonehenge.

Geoffrey of Monmouth, Geoffrey z Monmouth, Godfryd z Monmouth (urodzony ok. roku 1100 - zmarł ok. 1154), walijski duchowny i kronikarz piszący po łacinie, twórca dzieła Historia Regum Britanniae.

Liber cronicarum – inkunabuł wydany w 1493 r. w norymberskiej oficynie wydawniczej Antoniego Kobergera z drzeworytniczymi ilustracjami pochodzącymi z pracowni Michała Wolgemuta i tekstem napisanym przez Hartmanna Schedla. Słowa Liber cronicarum to popularny i będący w użyciu skrót od nieco przydługiego tytułu pełnego: Liber cronicarum cum figuris ymaginibus ab inicio mundi. W Polsce w dość powszechnym użyciu są również określenia: Kronika Świata, Kronika Schedla lub Kronika norymberska.

Istnieje wiele wersji legend o Merlinie. Według niektórych (np. Thomasa Malory'ego), został on uwięziony w kryształowej grocie przez czarodziejkę Nimue (w innych wersjach: Viviane, Elaine, Niniane, Nivian, Nyneve). W innych wersjach zamiast groty występuje pień drzewa. Jednak u Geoffreya motyw uwięzienia nie występuje.

Smok – fikcyjne stworzenie, najczęściej rodzaj olbrzymiego, latającego gada. Występuje w licznych mitach i legendach oraz w literaturze i filmach. Według wielu mitów smoki obdarzone były dużą inteligencją, potrafiły posługiwać się magią, znały ludzką mowę, a także ziały ogniem. Poza tym posiadały lub strzegły rozmaitych skarbów.

Wieszcz – poeta natchniony, poeta prorok. Słowo to istniało już w staropolszczyźnie, wiążąc się jednak nie z określoną postawą artysty, lecz z funkcją przewidywania przyszłości, czyli wieszczenia.

Merlin jest bohaterem wielu późniejszych utworów literackich, a także dzieł filmowych (np. Merlin z 1998 Steve'a Barrona z Samem Neillem w roli tytułowej). Miał wielu wrogów, jednak jego przyjaciółmi byli wyłącznie Artur i Pani Jeziora.

Zobacz też

Przygody Merlina - brytyjski serial

Przypisy

Katharine Mary Briggs, An Encyclopedia of Fairies, Hobgoblins, Brownies, Boogies, and Other Supernatural Creatures, Pantheon Books, New York, 1976, s. 440 ISBN 0-394-73467-X
Robert de Boron, (red.) James J. Wilhelm, Suite du Merlin, Garland Reference Library, 1994

Linki zewnętrzne

http://www.kingarthursknights.com/others/merlin.asp

http://www.graal.boo.pl/

Druid (łac. druides albo druida, z celtyckiego) – starożytny kapłan celtycki, który przewodził obrzędy i ceremonie religijne. Druidowie sprawowali także sądy oraz przepowiadali przyszłość z lotu ptaków lub z wnętrzności zwierząt.

Król Artur, Arthmael, Św. Armel, Arthwys - legendarny celtycki władca Brytów z przełomu V i VI wieku. Bohater licznych legend, dzieł literackich i filmów.