Mesenia - Polski Serwis Naukowy

Współczesna prefektura Mesenii

Fragment starożytnych fortyfikacji Messini

Mesenia, Messenia (gr. Μεσσηνία - Messinia) – kraina geograficzna w starożytnej Grecji w południowo-zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego. Słynie z żyznej ziemi oraz ze swej marki oliwek Kalamatas, najwyższej jakości. W starożytności, jej stolicą było rozległe miasto Messini (gr. Μεσσήνη), z zachowanymi do dziś dużymi fragmentami fortyfikacji.

Elida (nowogr. – Ήλιδα a. Ηλεία, starogr. – Ἤλις /dialekt attycki/ a. Ἄλις /dialekt dorycki/) inaczej Elis – górzysta kraina w starożytnej Grecji położona w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego.

ELAS (gr. ΕΛΑΣ - Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός , Ellinikos Laikos Apeleftherotikos Stratos, wierny przekład: Greckie Ludowe Wyzwoleńcze Wojsko) – masowa formacja partyzancka, związana z Narodowym Frontem Wyzwoleńczym (EAM), czyli lewicową, republikańską siłą polityczną, powołaną w 1941 przez Komunistyczną Partię Grecji (KKE) i trzy inne, małe partie. Była to najsilniejsza i najbardziej aktywna formacja greckiego ruchu oporu, przy tym jedyna, zdolna do działania niezależnie od pomocy aliantów.

Nomos

Mesenia jest obecnie prefekturą w Republice Greckiej ze stolicą w Kalamacie w regionie administracyjnym Peloponez. Graniczy od wschodu z prefekturą Lakonii, od północnego wschodu z prefekturą Arkadii (obydwie z regionu Peloponez), od północy z prefekturą Elidy (region Grecja Zachodnia). Prefektura Mesenia zajmuje powierzchnię 2991 km², zamieszkuje ją około 180,2 tys. ludzi (stan z roku 2005).

Kultura mykeńska (1600-1100 p.n.e. lub 1400-1200 p.n.e.) – najstarsza kultura Grecji kontynentalnej na półwyspie Peloponeskim. Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka cywilizacji Achajów – miasta Mykeny, znajdującego się w centrum Kotliny Argolidzkiej. Kultura ta poznana dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna z 1874 roku, a później przez jego następców.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Historia

Starożytność

W okresie mykeńskim znajdował się tu ważny ośrodek tej cywilizacji - Pylos, według Homera siedziba Nestora. W okresie archaicznym Mesenia została podbita przez Spartę w połowie VII wieku. p.n.e. (zobacz: wojny meseńskie). Niepodległość przywrócił jej w 369 p.n.e. Epaminondas, który dążył do osłabienia pozycji Sparty. Mesenia utraciła niepodległość w 146 p.n.e. na rzecz cesarstwa rzymskiego.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).

Meseńczyków opiewał w swym poemacie epickim cytowany przez Pauzaniasza Eumelos z Koryntu.

II wojna światowa

W okresie II Wojny Światowej, w dniach 13-16 września 1944, w Mesenii doszło do krwawej, bratobójczej bitwy, stoczonej wokół miasteczka Meligalas przez lewicowych, republikańskich partyzantów ELAS oraz lokalny garnizon Batalionów Bezpieczeństwa - także formacji greckiej, jednak hitlerowskiej. Hitlerowców pokonano, a następnie także rozstrzelano. Pamięć tych wydarzeń i następujących po nich kolejnych, wielokrotnych aktów masowej zemsty obu stron, jeszcze przez następne ponad pół wieku poważnie dzieliła greckie społeczeństwo, nie tylko w Meligalas.

Nestor - według mitologii greckiej najstarszy wódz walczący podczas wojny trojańskiej, mityczny król miasta Pylos. On jeden ocalał z synów Neleusa i Chloris, zamordowanych przez Heraklesa. Już za młodu bohater uczestniczył w wyprawie Argonautów. Brał udział w łowach na dzika kalidońskiego i licznych walkach przeciw centaurom. Nie wziął udziału w kradzieży wołów Geriona. Jako starzec poszedł przeciw Troi, gdzie wsławił się jako dobry doradca, znany z ogromnego doświadczenia i wiedzy. Po zdobyciu grodu wrócił szczęśliwie do ojczyzny. Nestor przeżył 3 pokolenia ludzkie.

Bataliony Bezpieczeństwa (gr. Τάγματα Ασφαλείας, Tágmata Asfalías) – kolaboracyjna formacja zbrojna złożona z Greków w służbie Niemiec podczas II wojny światowej.

Turystyka

Do atrakcji turystycznych Mesenii należą ruiny miasta Messini. Przez częściowo zrekonstruowaną bramę z okresu rzymskiego, swobodnie przejechać mogą nawet duże autobusy turystyczne. Jest to nie tylko dozwolone, lecz nawet zostało zaaranżowane architektonicznie, w formie dodatkowego fragmentu szosy. W odległej o 2 km miejscowości (także leżącej na terenie starożytnego miasta Mesini) działa niewielkie, państwowe muzeum archeologiczne, z makietą - rekonstrukcją funkcjonującego niegdyś, w tym miejscu, starożytnego zespołu Asklepiosa (pełniącego funkcje zespołu opieki zdrowotnej) oraz z interesującą kolekcją rzeźb i ceramiki, pochodzących z okresu klasycznego i rzymskiego.

Peloponez (Półwysep Peloponeski, gr. Πελοπόννησος Pelopónisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea (gr. Μωρέας lub Μωριάς) - półwysep i region administracyjny w Grecji, stanowiący najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim, połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim (gdzie przebiega Kanał Koryncki). Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

Nomos (gr. νομός), inaczej prefektura albo departament - jednostka podziału terytorialnego Grecji, okręg geograficzno-kulturowy. W Grecji jest 51 nomosów.