Metamorfik bystrzycko-orlicki - Polski Serwis Naukowy

Metamorfik bystrzycko-orlicki (metamorfik Gór Bystrzyckich i Orlickich) – jednostka geologiczna we wschodniej części Sudetów. Geograficznie leży w Sudetach Środkowych, natomiast pod względem budowy geologicznej wchodzi w skład struktury zachodniosudeckiej, która sięga na wschód po nasunięcie ramzowskie.

Seria strońska – jednostka litologiczna kaledońsko-waryscyjskiej ewolucji metamorfiku Śnieżnika. Seria strońska to kompleks łupków krystalicznych, który stanowią skały pochodzenia metamorficznego są to silnie przeobrażone utwory osadowe, składające się głównie z łupków łyszczykowych lokalnie z wkładkami granatów, paragnejsów, amfibolitów, łupków kwarcowych, łupków grafitowych, marmurów kalcytowych i dolomitowych, skał wapienno-krzemianowych, erlanów i serpentynitów.

Granaty – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Ich nazwa pochodzi od łacińskiego słowa granatus = granat, owoc granatu, co wskazuje na podobieństwo kamieni do ziaren owocu granatu.

Od północy graniczy z niecką śródsudecką, od północnego wschodu i wschodu z rowem Górnej Nysy. Za jego przedłużenie po wschodniej stronie rowu Górnej Nysy uważa się metamorfik Lądka i Śnieżnika. Niektórzy łączą te jednostki w metamorfik orlicko-kłodzki.

Wyróżnia się dwie serie skalne zbudowane ze skał metamorficznych: łupkową i gnejsową.

Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

Foliacja oznacza planarne uporządkowanie wewnętrznej budowy skały. Określenie to stosuje się do skał metamorficznych i magmowych. Płaskie i wydłużone ziarna minerałów skałotwórczych są ułożone równolegle. Nie musi pokrywać się z kierunkami pierwotnego uławicenia. Foliacja często pokrywa się z laminacją skały.

Seria łupkowa jest odpowiednikiem serii strońskiej. Składa się z łupków łyszczykowych z wkładkami łupków łyszczykowych z granatami, a także paragnejsów, amfibolitów, łupków kwarcowych, łupków grafitowych, marmurów kalcytowych i dolomitowych, skał wapienno-krzemianowych, erlanów.

Góry Bystrzyckie (332.53, czes. Bystřické hory, niem. Habelschwerdter Gebirge) – rozległy, słabo zróżnicowany masyw górski w Sudetach Środkowych. Administracyjnie Góry Bystrzyckie położone są w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim.

Metamorfik orlicko-kłodzki (kopuła kłodzko-orlicka) to jednostka geologiczna w Sudetach, obejmująca metamorfik bystrzycko-orlicki oraz metamorfik Lądka i Śnieżnika, rozdzielone tektonicznym rowem Górnej Nysy.

Seria gnejsowa, zbudowana z gnejsów bystrzyckich, odpowiada gnejsom śnieżnickim i gierałtowskim. Są to gnejsy oczkowe, warstewkowe, drobnoziarniste, cienkolaminowane, niekiedy pręcikowe, generalnie z wyraźną foliacją. W serii gnejsowej, poza różnymi odmianami tych ostatnich, występują amfibolity.

Marmur (z gr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów definiuje jako marmur wyłącznie skały węglanowe przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 st. C, wysokie ciśnienie), skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) nazywając wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu "wapień krystaliczny" używa się w przypadku skał metamorficznych jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej poddanej metamorfizmowi.

Geologia (z grec. gê - Ziemia, logos - słowo, nauka) – jedna z nauk o Ziemi, zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych.

Metamorfik bystrzycko-orlicki buduje podłoże Gór Orlickich, Pogórza Orlickiego i Gór Bystrzyckich. Jego południowo-zachodnia część znajduje na obszarze Czech.

Bibliografia

Budowa geologiczna Polski, t. IV Tektonika, cz. 2 Sudety i obszary przyległe, Józef Oberc, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa 1972