Metro warszawskie - Polski Serwis Naukowy

Schemat linii warszawskiego metra

Liczba stacji i pasażerów przewiezionych metrem w poszczególnych latach

Metro w Warszawie – jedyny w Polsce system kolei podziemnej w mieście stołecznym Warszawie.

Spółka miejska zarządzająca tą koleją nosi nazwę Metro Warszawskie sp. z o.o.

Wprowadzenie

Metro warszawskie to stosunkowo młody system kolei podziemnej. Pierwszą uchwałę o jego budowie podjęto już w 1925 roku. Po przerwie spowodowanej II wojną światową prace nad budową głębokiego metra rozpoczęły się na początku lat 50. od strony Pragi, jednak w 1957 r. zostały definitywnie przerwane. Prace projektowe nad dzisiejszym metrem trwały od połowy lat 70. W 1982 roku Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie. 15 kwietnia 1983 wbito w ziemię pierwszy pal stalowy na budowie tunelu na Ursynowie. Tę datę uważa się za moment rozpoczęcia budowy metra.

Warszawska Kolej Dojazdowa (WKD, wcześniej Elektryczna Kolej Dojazdowa lub Elektryczne Koleje Dojazdowe - EKD) - spółka wykonująca przewozy pasażerskie na linii kolei normalnotorowej na odcinku Warszawa Śródmieście WKD - Podkowa Leśna Główna - Grodzisk Mazowiecki Radońska (linia 47) z odgałęzieniem Podkowa Leśna Główna - Milanówek Grudów (linia 48).
Prędkość maksymalna to największa możliwa do osiągnięcia przez pojazd prędkość w ruchu poziomym (prostopadle do siły grawitacji). Jest ona funkcją konstrukcji pojazdu i warunków zewnętrznych.

Obecnie Metro Warszawskie składa się z jednej linii przebiegającej przez dzielnice Ursynów (pierwsza stacja na os. Kabaty), Mokotów, Śródmieście, Żoliborz i Bielany (ostatnia stacja Młociny przy Hucie) (23,1 km, 21 stacji). Linia ta łączy południowe i północne dzielnice lewobrzeżnej Warszawy z centrum miasta. Czas przejazdu całej linii (od Kabat do Młocin) wynosi 38 minut 20 sekund. Pociągi kursują codziennie między 5.00 a północą, co kilka minut, w weekendy zaś do 3.00 rano. Z metra korzysta dziennie ok. 500 tysięcy pasażerów. Metro Warszawskie zatrudnia ok. 1500 osób.

Stacja Techniczno-Postojowa Kabaty (STP Kabaty) – stacja warszawskiego metra, która pełni funkcję warsztatowo-techniczną pierwszej linii metra. Mieści się tam też siedziba Metra Warszawskiego.
Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku. 135 tys. mieszkańców. Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic.

Po 25 latach budowy, 25 października 2008, zakończono budowę pierwszej linii warszawskiego metra, oddając w tym dniu do użytku trzy ostatnie stacje (Stare Bielany, Wawrzyszew i Młociny). Zatem w ciągu 25 lat zbudowane zostały 22 stacje (razem ze stacją techniczno-postojową Kabaty). Pierwsza linia ma w najbliższej przyszłości zostać uzupełniona w Śródmieściu o dwie dodatkowe stacje Plac Konstytucji i Muranów.

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).
Stacja Techniczno-Postojowa Kabaty (STP Kabaty) – stacja warszawskiego metra, która pełni funkcję warsztatowo-techniczną pierwszej linii metra. Mieści się tam też siedziba Metra Warszawskiego.

Warszawskie metro jest dostosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Na każdej stacji są windy lub pochylnie (głównie na stacjach na Ursynowie) umożliwiające przejazd na stację wózkiem. Jednakże 17 września 2008 roku na stacji Wilanowska miał miejsce wypadek. Filip Zagończyk, niewidomy, spadł na tory pod najeżdżający pociąg. W wyniku wypadku amputowano mu nogę. To zdarzenie zwróciło uwagę na częściowe tylko dostosowanie warszawskiego metra do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Henryk Stamatello, ur. 1901, zm. 1997, polski inżynier dróg i mostów, profesor Politechniki Warszawskiej, jeden z głównych projektantów warszawskiej Trasy W-Z. Autor wielu publikacji z dziedziny budownictwa oraz podręczników akademickich, m.in. Tunele i miejskie budowle podziemne, Arkady, Warszawa 1970 i inne.
Lista Przebojów Programu Trzeciego (Lista Przebojów Trójki) – polska radiowa lista przebojów nadawana na antenie Programu III Polskiego Radia, prowadzona w latach 1982–2007 przez Marka Niedźwieckiego, a od sierpnia 2007 przez Piotra Barona. 1 kwietnia 2010 roku do prowadzenia audycji powrócił Marek Niedźwiecki - prowadzi Listę na zmianę z Piotrem Baronem. Audycji można słuchać w piątki w godz. 19.00–22.00.

Historia

Osobny artykuł: Historia budowy metra w Warszawie.

W 1925 r. podjęto pierwszą uchwałę o wybudowaniu metra w Warszawie, w 1927 r. zatwierdzono plany i rozpoczęto badania geologiczne. W 1929 r. utworzono Referat Kolei Podziemnej, który miał odpowiadać za budowę. Wielki kryzys lat 30. spowodował wstrzymanie prac. W 1938 r. Stefan Starzyński powołał Biuro Studiów Kolei Podziemnej, które zaktualizowało plany. Rozpoczęto budowę, którą jednak przerwał wybuch II wojny światowej. Zaraz po wojnie pomysł budowy metra lub SKM w Warszawie powrócił, ostatecznie jednak z niego zrezygnowano .

A18 Plac Wilsona – stacja warszawskiego metra zlokalizowana na Żoliborzu koło ulicy Słowackiego i w północnej części placu Wilsona, w okolicy ulic Mickiewicza i Krasińskiego.
Metro to potoczne określenie (wywodzące się od ang. Metropolitan Railway) szybkiej kolei miejskiej, z niezależnym całkowicie lub częściowo, podziemnym korytarzem. Charakteryzuje się wysokimi peronami, wagonami jeżdżącymi pojedynczo lub w układach wielowagonowych, rozwijającymi wysoką prędkość i osiągającymi duże przyspieszenia, na torach oddzielonych od innego typu ruchu specjalną sygnalizacją. W 15 starych krajach UE istnieje obecnie przeszło 30 systemów metra, ostatnie inwestycje to systemy w: Tuluzie (1993), Neapolu (1995), Warszawie (1995), Bilbao (1997), Atenach (1998), Katanii (1999), Kopenhadze (październik 2002), Porto (grudzień 2002) i Turynie (2005).

W 1950 r. rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Budowę rozpoczęto na Pradze w 1951 r. na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą, ale z powodu rosnących kosztów ograniczono ją w 1953 r. do odcinka doświadczalnego na Pradze. Wybudowano wówczas ogromną (prawie 7000 m³) komorę rozjazdową w rejonie szybu usytuowanego przy ul. Radzymińskiej, w pobliżu wiaduktu kolejowego, oraz tunel szlakowy o średnicy 6 m i długości 1270 m prowadzący od szybu przy ul. Naczelnikowskiej do wspomnianej wcześniej komory rozjazdowej. W 1957 r. ostatecznie zatrzymano prace.

Labrador retriever – jedna z ras psów, należąca do grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych, zaklasyfikowana do sekcji psów aportujących.
Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.

Do pomysłu budowy metra powrócono w 1974 r. Powstały techniczno-ekonomiczne założenia pierwszej linii metra. W 1982 r. rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra. 23 grudnia 1982 r. rząd podjął uchwałę nr 266/82 o budowie pierwszej linii metra w Warszawie. 15 kwietnia 1983 r. budowa metra ruszyła. Konstruowanie pierwszego 11-kilometrowego odcinka Kabaty – Politechnika trwało z problemami 12 lat, aż do uroczystego otwarcia 7 kwietnia 1995 r. Po kolejnych 13 latach, 25 października 2008 r. budowa pierwszej linii metra została zakończona.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Ursynów – wysunięta najdalej na południe dzielnica Warszawy. Zajmuje 8,6% powierzchni miasta, a zamieszkuje ją przeszło 140 tys. mieszkańców. Od północy graniczy z Mokotowem, od zachodu z Włochami i od wschodu z Wilanowem. Od południa graniczy z gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.

I Linia

Przebieg

Linia przebiega w osi północ-południe przez dzielnice Bielany, Żoliborz, Śródmieście, Mokotów i Ursynów.

Pl. Konstytucji i Muranów

Planowane stacje I linii Pl. Konstytucji i Muranów

Przygotowywane są następujące inwestycje:

A12 Plac Konstytucji

A16 Muranów

24 stycznia 2006 władze Warszawy zdecydowały o budowie dwóch zaniechanych stacji metra – A12 Plac Konstytucji i A16 Muranów. Ogłoszono przetarg na studium wykonalności tych dwóch stacji. W 1989 r. zrezygnowano z ich budowy ze względu na oszczędności. Według ekspertów, wybudowanie obu stacji znacząco poprawi dostęp do komunikacji zbiorowej w centrum Warszawy. Uruchomienie dodatkowych stacji nie pociągnie za sobą zmian w częstotliwości kursowania metra.

Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – europejska waluta wprowadzona w miejsce walut krajowych. Jest prawnym środkiem płatniczym w 16 państwach tworzących strefę euro w Unii Europejskiej - obejmującym ponad 322,5 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE (Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie, Czarnogórze) oraz we francuskich posiadłościach na Atlantyku i Oceanie Indyjskim oraz w brytyjskich bazach wojskowych na Cyprze.
Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Infrastruktury. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

Stacja A12 Plac Konstytucji położona będzie pod ulicą Marszałkowską pomiędzy Wilczą, a placem Konstytucji. Stacja A16 Muranów zlokalizowana zostanie w ciągu ulicy Gen. Andersa, między ulicami Anielewicza, a Dubois. Wybudowanie stacji Plac Konstytucji pozwoli na objęcie obsługą komunikacyjną metra mieszkańców m.in. ulic Poznańskiej, Hożej, Kruczej i Wspólnej. Z kolei stacja Muranów zapewni łatwiejszy dostęp do metra mieszkańcom ulic Nowolipki, Pawiej, Dzielnej, Zamenhofa, Stawki i Bonifraterskiej. Po otwarciu tych stacji pasażer przemieszczający się pierwszą linią po śródmieściu, będzie miał nie więcej niż 400 metrów do najbliższego wejścia jednej ze stacji.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.
Koleje Mazowieckie (KM) – spółka pasażerskich przewozów kolejowych utworzona wspólnie przez samorząd województwa mazowieckiego oraz Przewozy Regionalne Sp. z o.o. (obecnie bez udziałów), na bazie dotychczasowego Mazowieckiego Zakładu Przewozów Regionalnych tejże spółki.

W roku 2005 przygotowana została koncepcja programowo-przestrzenna dla stacji A12 Plac Konstytucji i A16 Muranów, która uzupełniła wniosek o lokalizację inwestycji celu publicznego.

Dane techniczne

Tablica informacyjna na stacji Stare Bielany

Zgodnie z oficjalną specyfikacją:

aktualna długość linii: 23,1 km

liczba wybudowanych stacji: 21 (+ 1 stacja techniczno-postojowa)

na każdej stacji jest monitoring

na każdej stacji są dwa zespoły zegarów (po jednym na każdy tor); oba składają się z zegara odmierzającego rzeczywisty czas (godziny, minuty) oraz drugiego odmierzającego czas od odjazdu ostatniego pociągu (minuty, sekundy)

na wszystkich stacjach uruchomiono nowy system informacji, pokazujący między innymi czas do przyjazdu kolejnego składu

długość peronów: 120 m. (na 120-metrowym peronie mieści się maksymalnie 6 wagonów metra)

liczba wind osobowych dla niepełnosprawnych: 41 szt.

zagłębienie peronu poniżej poziomu terenu: 8,3 – 12,2 m

średnia odległość pomiędzy stacjami: mniej niż 1 km

szerokość toru: 1435 mm

minimalny promień łuku toru: 300 m

maksymalne nachylenie: 3,1%

nawierzchnia torowa betonowa

system zasilania: trzecia szyna o napięciu 750 V

zabezpieczenie ruchu pociągów: system zdalnego sterowania i kontroli dyspozytorskiej

zabezpieczenie ruchu pociągów: system automatycznego ograniczania prędkości z sygnalizacją kabinową

częstotliwość kursowania: co 3-4 min w godzinach szczytu w dzień powszedni, co ok. 10 min późnym wieczorem

prędkość handlowa: 36 km/h

prędkość konstrukcyjna wagonów: 90 km/h

czas przejazdu istniejącego odcinka metra: 38 min.

przed każdą stacją metra znajduje się specjalna, wysoka komora rozprężająca powietrze. Jest ona niezbędna, aby przy wjeżdżaniu składu na stację pociąg nie wpychał na peron mas powietrza zgromadzonych przed swoim czołem

A21 Stare Bielany (Dawna nazwa: Bielany) - stacja I linii metra warszawskiego, położona na Bielanach, w okolicach ulic: ul. Kasprowicza, ul. Płatniczej, al. Zjednoczenia.
Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie (ZTM) – organ samorządu miasta stołecznego Warszawy, nadzorujący działanie zbiorowej komunikacji miejskiej na terenie aglomeracji warszawskiej. Zarząd Transportu Miejskiego decyduje o przebiegu tras autobusów, tramwajów, metra, czy lokalizacji przystanków. Obsługę linii komunikacyjnych ZTM zapewniają spółki samorządowe:

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)