Mięśniaki macicy - Polski Serwis Naukowy

Wyłuszczone podczas zabiegu miomektomii mięśniaki macicy

Mięśniak macicy (łac. myoma, plur.myomata uteri) – łagodny guz nazywany również włókniakiem macicy, histologicznie mięśniak gładkokomórkowy (leiomyoma). Mięśniaki powstają z tkanki mięśniowej macicy i rozwijają się w jej trzonie. Występują pojedynczo albo w grupie. Mięśniaki są najczęstszymi nowotworami niezłośliwymi macicy.

Poronienie (łac. abortus) – przedwczesne zakończenie ciąży trwającej krócej niż 22 tygodnie (od 23. tyg. mówi się o porodzie przedwczesnym) wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu.

Włókniak (łac. fibroma) – nowotwór łagodny powstały z tkanki łącznej. Wyróżnia się włókniaki miękkie (łac. fibroma molle) i włókniaki twarde (łac. fibroma durum, dermatofibroma, fibrosis nodularis subepidermalis).

Podział i lokalizacja

mięśniak podsurowiczy (podsurowicówkowy)- łac. myoma subserosum

mięśniak śródścienny (intramuralny)- łac. myoma intramuralis

mięśniak podśluzówkowy (submukozalny)- - łac. myoma submucosum

mięśniak uszypułowany => może przechodzić w mięśniak rodzący się (łac. myoma nascens)

mięśniak szyjkowy - łac. myoma cervicalis

mięśniak międzywięzadłowy (międzyblaszkowy)

W 90% przypadków mięśniaki są mnogie; w 90% występują w trzonie macicy. Najczęstsze są mięśniaki śródścienne, mięśniaki uszypułowane, szyjkowe i międzywięzadłowe są rzadkie.

Guz (z łac. tumor – 1. „obrzmienie”, 2. „guz”, 3. „wzgórek, wzniesienie” 4.„duma, pycha, megalomania”, 5. „gniew, zawziętość” 6. „niepokój, wrzenie, rozruchy”, z łac. tumeo – 1. „nabrzmieć, nadąć się”, 2.„napuszyć się” 3. „być w niepokoju, w gniewie” , z indoeurop.*’ teue-/teu-/tume-- „puchnąć, obrzmiewać, krzepnąć”) – ogólnie każda nietypowa guzowata zmiana (uwypuklenie, opór przy obmacywaniu, odgraniczone ognisko w badaniu obrazowym, itp.) o nieznanym (tzn. niezdiagnozowanym) pochodzeniu.

Trzon macicy (łac. corpus uteri) stanowi grubszą i szerszą część macicy, wewnątrz której znajduje się jama macicy - miejsce gdzie dochodzi do zagnieżdżenia się zarodka i rozwoju płodu. Zbudowany jest z silnie rozwiniętej błony mięśniowej (tunica muscularis, myometrium) tworzonej przez komórki mięśni gładkich i tkanki łącznej. Od zewnątrz trzon macicy pokryty jest otrzewną określaną mianem omacicza.

Objawy i przebieg

Najczęściej bezobjawowe. Duże i mnogie mięśniaki objawiają się: powiększeniem brzucha, obfitymi i długotrwałymi miesiączkami, zaparciami, przewlekłymi bólami krzyża, częstym oddawaniem moczu (jeśli mięśniak jest duży i powoduje ucisk na pęcherz moczowy), bolesnym współżyciem, trudnościami w zajściu w ciążę, poronieniami. Najczęściej pojawiają się w wieku 35–45 lat, rzadko w okresie dojrzewania i po menopauzie. Sprzyjają im zaburzenia hormonalne i skłonności genetyczne

Termoablacja – metoda leczenia chirurgicznego polegająca na wprowadzaniu do centrum guza nowotworowego elektrody w kształcie igły pod kontrolą USG lub TK, która generuje powstanie prądu zmiennego charakteryzującego się wysoką częstotliwością (300-500 kHz), który przepływa przez tkanki.

Macica (łac. uterus) – narząd żeńskiego układu rozrodczego, w którym zachodzi rozwój embrionalny kręgowców lub odcinek dróg rodnych bezkręgowców, w którym gromadzone są jaja przechodzące wstępny rozwój.

Ryzyko transformacji złośliwej mięśniaka do mięsaka gładkokomórkowego (leiomyosarcoma) jest niewielkie, szacuje się je na 0,1–0,8%.

Etiologia

Przyczyna powstania mięśniaka macicy nie jest do końca znana, jednak na wzrost stymulująco działają estrogeny.

Rozpoznanie

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu ginekologicznym i wyniku badania USG.

Analogi gonadoliberyny (ang. gonadotropin-releasing hormone analogues, aGnRH) – grupa leków, stosowanych w ginekologii do hamowania pulsacyjnego uwalniania gonadoliberyny. aGnRH wiążą się z receptorami w przednim płacie przysadki hamując wydzielanie LH i FSH. Zastosowanie leków z tej grupy wywołuje farmakologiczną (całkowicie odwracalną) kastrację. Leki te znajdują zastosowanie w leczeniu hormonozależnej odmiany raka sutka (z obecnością receptorów ER i PGR) w komórach guza u kobiet przed menopauzą, raka stercza, endometriozy, mięśniaków macicy, przedwczesnego pokwitania pochodzenia ośrodkowego.

Estrogeny - grupa hormonów płciowych, do których zalicza się estradiol, estron i estriol. Estrogeny są nazywane hormonami żeńskimi i najważniejszą rolę odgrywają w organizmie kobiet, ale są też niezbędne dla mężczyzn - ich niedobór w jądrach może powodować bezpłodność.

Leczenie

Metodą z wyboru leczenia objawowych mięśniaków macicy jest ich wyłuszczenie (miomektomia). W przypadku dużych mięśniaków zastosowanie znajdują analogi gonadoliberyny, zmniejszające masę guza i ograniczające jego ukrwienie.

Przyjmuje się, że do leczenia laparoskopowego kwalifikują się pacjentki z niewielką liczbą mięśniaków (do 3), których średnica nie przekracza 10 cm. Od ponad 15 lat można również leczyć objawowe mięśniaki macicy metodą małoinwazyjną - embolizacją tętnic macicznych wykonywaną pod kontrolą angiografu przez radiologa zabiegowego we współpracy z ginekologiem.

Pęcherz moczowy (łac. vesica urinaria) – narząd gromadzący mocz wydalany przez nerki. Mocz spływa do pęcherza moczowego stale, odpływa zaś z niego okresowo przez cewkę moczową. Pojemność pęcherza moczowego wynosi około 250–500 ml, ale może on jednak rozciągnąć się do objętości 1000–1500 ml. W ciężkich chorobach, np. w durze brzusznym, przy zatrzymaniu moczu pojemność pęcherza może osiągnąć 3–4 litry.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Od początków XXI w. do leczenia mięśniaków macicy wykorzystywana jest też termoablacja, będąca metodą nieinwazyjną. W Polsce jeszcze nie stosowana (stan na rok 2011).

Bibliografia

Położnictwo i ginekologia. Grzegorz H. Bręborowicz (red.). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, s. 810, 839-840, 945. 83-200-3082-X.