Międzychód - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta wielkopolskiego. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Międzychód (niem. Birnbaum) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzychód. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego. Położone nad Wartą w Kotlinie Gorzowskiej. Po roku 1998 nastąpił powrót miasta w granice województwa wielkopolskiego.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku, miasto liczyło 10 915 mieszkańców.

Nazwa miasta

Od średniowiecza równolegle z polską używana była niemiecka nazwa miasta (Birnbaum). Oznacza ona gruszę, co znalazło swoje odzwierciedlenie w herbie miejskim.

Historia

Międzychód, położony w granicach historycznej Wielkopolski, uzyskał prawa miejskie prawdopodobnie przed 1378 r. Przyjmuje się, że nazwa miasta wzięła swój początek z "chodzenia między brodami", Międzybród - Międzychód, chociaż nie ma żadnych przesłanek, by istniały w tym miejscu jakieś przeprawy przez rzekę Wartę.

Psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) to prawidłowa botaniczna nazwa tej rośliny. Najczęściej jednak używany jest synonim tej nazwy – ziemniak. Jest to gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Kolumbia, Chile). Obecnie rozprzestrzeniony na całym świecie jako roślina uprawna. W Polsce jest pospolicie uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit).
Technikum - szkoła szczebla średniego o profilu technicznym, wprowadzona w Polsce w 1948 jako alternatywna wobec liceum. Pierwotnie dostępna dla absolwentów 7-letnich szkół podstawowych (od reformy w 1968 - ośmioletnich) oraz dla absolwentów ponadpodstawowych dwu- lub trzyletnich tzw. zasadniczych szkół zawodowych (ZSZ). Nauka w technikum trwała lat pięć (jeśli podjęta po ZSZ - dwa lata) i kończyła się tak jak w liceum - egzaminem dojrzałości oraz dodatkowo pracą dyplomową. Dyplom ukończenia technikum upoważniał do posługiwania się tytułem technika. Nie wszystkie średnie szkoły techniczne podlegały Ministrowi Oświaty, liczne z nich były resortowe (podlegające ministerstwom odpowiednich gałęzi przemysłu), niektóre zaś były utworzone przy większych fabrykach.

W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w r. 1793, miasto przeszło w posiadanie Prus.

Na mocy traktatu wersalskiego Międzychód ponownie znalazł się w granicach Polski, stanowiąc w latach 1920-1939 najdalej wysunięte na zachód miasto II Rzeczypospolitej (granica z Rzeszą Niemiecką przebiegała ok. 4 km na zachód od miasta).

Obecnym burmistrzem miasta jest Roman Musiał (2002-2007). Miasto częściowo rozbudowuje się, chociaż daje się odczuć stagnację. Piękne krajobrazy przyciągają turystów i wędkarzy (kraina 100 jezior). Na terenach należących do Międzychodu od 2001 roku trwają prace nad wydobyciem ropy naftowej oraz gazu. Pierwsze próbne odwierty (Sowia Góra, Lubiatów) zakończyły się pomyślnie.

Laufpompa - pompa przy studni artezyjskiej w Międzychodzie, zbudowana w 1912 roku, żeliwna, z oryginalnymi zdobieniami. Woda z laufpompy zawiera m.in. siarkowodór, stąd jej charakterystyczny zapach. Ponadto ma w składzie szereg mikroelementów, w tym jod, magnez i siarkę.
Parafia Niepokalanego Serca Maryi w Międzychodzie - parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu międzychodzkiego archidiecezji poznańskiej. Została utworzona w 1946 roku. Kościół parafialny poewangelicki został wybudowany w 1838. Mieści się przy ulicy Piłsudskiego.

Zabytki

Osobny artykuł: Zabytki Międzychodu.

kościół pw. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela z XVI w. Wzmiankowany po raz pierwszy w r. 1404, w latach 1555-1589 w rękach luteran. W 1591 r. z cegły palonej zbudowano nowy, istniejący do dzisiaj kościół (obecnie część między chórem a amboną), który w 1635 r. spłonął razem z miastem. Obecny transept i prezbiterium dobudowano do wcześniejszej budowli w l. 1902-04. Wieża kościelna dwukrotnie była uszkadzana przez czynniki atmosferyczne - w 1672 r. ucierpiała na skutek huraganu, a w 1706r. uderzył w nią piorun.

przykościelny zabytkowy cmentarz z barokowymi płytami nagrobkowymi z XVIII w. (przy poewangelickim kościele pw. Niepokalanego Serca Maryi, dziś siedzibie parafii rzymskokatolickiej),

płyta nagrobna Krzysztofa Unruha z XVIIw. w kościele pw. Niepokalanego Serca Maryi,

"Laufpompa" - głębinowa studnia artezyjska w centrum miasta ujęta w ozdobną żeliwną pompę z 1912 r.

Muzeum Regionalne.

wrzecionowaty układ przestrzenny starego miasta

Atrakcje przyrodnicze

rezerwat przyrody “Kolno Międzychodzkie“ (pow.14 ha) - prastare dęby nad Jeziorem Koleńskim

rezerwat przyrody ”Dolina Kamionki”

dąb na Placu Kościuszki - pomnik przyrody

fragmenty Pszczewskiego Parku Krajobrazowego

Królewska Góra (116 m n.p.m.), w pobliżu wsi Dormowo

Puszcza Notecka, z najwyższym wzniesieniem Wielką Sową 93 m n.p.m. i najstarszym drzewem-dębem o obwodzie ok. 8 m.

Gospodarka

W Międzychodzie i okolicach działa kilka znaczących firm. Jedną z najbardziej znanych jest zakład przetwórstwa owocowo-warzywnego Pudliszki-Heinz. W Międzychodzie produkowano keczup "Międzychód". Po przejęciu fabryki przez Pudliszki wyrób ten przestał być produkowany. Inne duże firmy to "MHM Paech" (zakład budowlany), "GRENEX" (produkcja maszyn rolniczych), "Schedpol" (produkcja styropianu) czy "DOSO".

Zasadnicza szkoła zawodowa - Szkoła na podbudowie programowej gimnazjum, realizująca program nauczania w zakresie kształcenia ogólnego oraz kształcenia zawodowego. Podstawy programowe dla kształcenia ogólnego w tego typu szkole określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 2002 r. Nr 51, poz. 458; Dz. U. z 2003 r. Nr 210, poz. 2041). Kształcenie zawodowe odbywa się na poziomie czeladniczym, zgodnie z profilem danej placówki. Zasadniczą szkołę zawodową można ukończyć otrzymując jedynie świadectwo jej ukończenia, bądź też dyplomem poświadczającym kwalifikacje zawodowe, o ile uczeń przystąpi do nieobowiązkowego egzaminu zawodowego, zdawanego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Po ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej naukę można kontynuować w liceum ogólnokształcącym (uzupełniającym, nauka trwa dwa lata) lub w trzyletnim technikum uzupełniającym.
Skwierzyna (niem. Schwerin an der Warthe) to miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skwierzyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

W okolicach miasta silnie rozwinięte jest rolnictwo. Charakterystyczne dla gminy są rozległe pola uprawne ziemniaków.

Sport

Na terenie Międzychodu działają liczne kluby sportowe m.in. Międzychodzki Klub Sportowy Sokół MARBO, MLKS Warta Międzychód, KTS Jeziorak, UKS MIKST Międzychód, Wilki Miedzychód.

Oświata

Liceum ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego przy ul. gen. Sikorskiego 27

Miasto zapewnia nauczanie na 3 poziomach nauczania:

Rzesza (niem. Reich) – historyczne określenie państwa niemieckiego. Stosowane dla podkreślenia jedności autonomicznych niemieckich regionów lub państw regionalnych, implikowało siłę i potęgę.
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Poziom podstawowy - 3 szkoły podstawowe:

Szkoła Podstawowa Nr 1, ul. 17 Stycznia 92,

Szkoła Podstawowa Nr 2, ul. Gorzycka 1,

Specjalna Szkoła Podstawowa, ul. Gwardii Ludowej 6b (przy Zespole Szkół nr 1).

Poziom gimnazjalny - 2 gimnazja:

Gimnazjum Nr 1, ul. Iczka 3,

Gimnazjum Nr 2, ul. Gorzycka 1.

Szkoły średnie:

Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Zespole Szkół nr 2, ul. Bolesława Chrobrego 13.

3 technika:

Zespół Szkół Nr 1, ul. Gwardii Ludowej 6,

Zespół Szkół Nr 2, ul. Chrobrego 13,

Zespół Szkół Nr 3, ul. Dworcowa 24.

Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego, ul. Generała Sikorskiego 27.

Dla starszych osób w Międzychodzkim Domu Kultury odbywają się sesje Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Uniwersytet Trzeciego Wieku (fr. Universités: du Troisieme Age, Tous Ages, du Temps Libre, UNI3, des Aînés, ang. University of the Third Age, U3A) – placówka dydaktyczna dla osób w podeszłym wieku. Celem działania jest poprawa jakości życia osób starszych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)