Międzynarodowy Dzień Teatru - Polski Serwis Naukowy

Międzynarodowy Dzień Teatru – święto uchwalone w 1961 roku, na pamiątkę otwarcia Teatru Narodów w Paryżu, które miało miejsce 27 marca 1957 roku.

Historia

Dzień Teatru ustanowiono w czerwcu 1961 roku podczas 9. światowego kongresu Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (International Theatre Institute - ITI) w Helsinkach (działającego pod auspicjami UNESCO). Jego ustanowienie zaproponował Arvi Kivimaa, prezydent Fińskiego Instytutu ITI. Dzień obchodów ustalono na 27 marca, w rocznicę otwarcia Teatru Narodów (Theatre of Nations) w Paryżu. Od tego czasu Dzień Teatru jest obchodzony rokrocznie przez ponad sto narodowych ośrodków ITI na całym świecie.

Corrales de comedias (hiszp. corral to ”podwórze”, comedia to ”sztuka teatralna”) – nazwa hiszpańskiego teatru publicznego, powstałego w 2 połowie XVI stulecia. Miejsce otwarte, gdzie przedstawiano komedie. Scenę budowano pod jedną ze ścian budynków otaczających patio. Z czasem scenę przykrywano dachem, zaś pod bocznymi ścianami budowano galerię. Zamożni widzowie oglądali spektakl z okien i balkonów, natomiast biedni na stojąco z patio, a dla kobiet wydzielano specjalną galerię. W przedstawieniach stosowano umowną, skromną dekorację.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Obchody

Obchody Światowych Dni Teatru mają na celu realizacje statutowych zobowiązań ITI. W statucie czytamy m.in.: ITI powstało w celu promocji i międzynarodowej wymiany informacji na temat teatru, pobudzenia kreacji i zwiększenia współpracy ludzi teatru; uświadomienia opinii publicznej wagi sztuki i artystycznej kreacji w życiu codziennym, w celu wzmocnienia przyjaźni i więzi międzyludzkich .

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

Jeden z pierwszych w Polsce teatrów tańca – obok Polskiego Teatru Tańca (PTT) z Poznania. Założony w 1991 przez Jacka Łumińskiego, tancerza i choreografa, pozostającego do dziś dyrektorem teatru. ŚTT i PTT pozostają jedynymi instytucjonalnymi teatrami tańca w Polsce, obok stale rosnącej liczby zespołów nie mających statusu samorządowych instytucji kultury. Siedzibą Śląskiego Teatru Tańca jest budynek przy ulicy Żeromskiego 27 w Bytomiu. Poza działalnością artystyczną, teatr angażuje się bardzo mocno w projekty edukacyjne i społeczne. Prowadzi najstarszy i największy w Polsce festiwal taneczny – Międzynarodowa Konferencja Tańca Współczesnego; w 2007 roku planowane jest otwarcie z inicjatywy ŚTT Wyższej Szkoły Sztuk Performatywnych. Projekty społeczne obejmują warsztaty taneczne z niepełnosprawnymi, osobami starszymi, pracę z młodzieżą z trudnych środowisk.

27 marca, co roku, rozsyłana jest wiadomość, tłumaczona na ponad 20 języków, od wybitnego człowieka teatru zawierająca jego przemyślenia na temat teatru i światowej harmonii. Pierwszą taką wiadomość wysłał w 1962 roku Jean Cocteau. Tego dnia odbywają się specjalne spotkania, sympozja, przedstawienia teatralne itp. poświęcone znaczeniu i problemom teatru. W 2007 roku główne obchody Światowego Dnia Teatru odbyły się w paryskiej siedzibie UNESCO.

Teatr Polski - szczeciński teatr dramatyczny założony w 1946 r. Ze wszystkich placówek kulturalnych w Szczecinie jest więc najstarszy. Siedziba teatru od 1949 r. mieści się w stylowym, zabytkowym budynku przy ul. Swarożyca 5.

Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie – samorządowa instytucja kultury, prowadząca i rozwijająca sztukę widowiskową w Koszalinie.

Obchody w Polsce

Za czasów PRL-u święto obchodzono w niedzielę w III dekadzie maja, w latach 1973-2001.

Od 2007 roku z okazji tego święta Polski Zarząd Międzynarodowego Instytutu Teatralnego przyznaje rokrocznie nagrody im. Stanisława Ignacego Witkiewicza.

2007 - nagrodę otrzymała:

Witold Marian Gombrowicz (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach pod Ostrowcem Św., zm. 25 lipca 1969 w Vence, koło Nicei) – polski powieściopisarz, nowelista i dramaturg.

Monique Yvette Stalens (ur. 1939 w Częstochowie), francuska reżyser i aktorka polskiego pochodzenia, matka aktorki Juliette Binoche i Marion Stalens. Laureatka Nagrody im. Stanisława Ignacego Witkiewicza.

Ellen Stewart (USA) - za wybitne osiągnięcia w propagowaniu polskiej kultury teatralnej na świecie

2008 - nagrody otrzymali:

Biserka Rajčić - serbska tłumaczka, za popularyzację polskiej kultury teatralnej na świecie. Tłumaczka ta tłumaczyła m.in: Witolda Gombrowicza, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Sławomira Mrożka, Erwina Axera, Józefa Szajnę, Tadeusza Różewicza, Krystiana Lupę, Jerzego Grotowskiego, Tadeusza Kantora, Jana Kotta.

Teatr Ósmego Dnia - za popularyzację kultury polskiej za granicą.

Urszula Aszyk - za Teatralną Książkę Roku 2007 corrales de comedias.

2009 - nagrody otrzymali:

Muzeum Miejskie Wrocławia zostało założone 1 stycznia 2000 roku przy ul. Sukiennice 14/15 (siedziba dyrekcji). Dyrektorem muzeum jest dr Maciej Łagiewski. 19 kwietnia 2009 r. po wieloletniej przebudowie otwarto nową siedzibę w dawnym Pałacu Królów Pruskich (wcześniejszym Pałacu Spätgena) przy ul. Kazimierza Wielkiego 35 (dyrekcja pozostaje w Sukiennicach). Główną część ekspozycji stanowi wystawa "1000 lat historii Wrocławia", na której pokazano dzieje miasta od czasów średniowieczna po współczesność. Zgromadzono nań ponad 3 tysiące eksponatów, m. in. ze zbiorów własnych Muzeum, zasobów prywatnych kolekcjonerów, muzeów regionalnych całej Polski, Muzeum Narodowego w Warszawie czy Biblioteki Uniwersyteckiej UWr. Można zobaczyć np. słynny skarb z Bremy (obecnie najlepsza w Europie kolekcja śląskiego złotnictwa), obrazy z pracowni Lukasa Cranacha, tzw. Śląski Graal (ostatnia taka pamiątka po Piastach śląskich), liczne dzieła sztuki z dawnych far miejskich: św Elżbiety i Marii Magdaleny, relikwiarze ze skarbca katedralnego i wiele innych. Wielką atrakcję stanowią także drobiazgowo zrekonstruowane komnaty królewskie (w tym Pokój Żółty - miejsce ustanowienia przez króla Fryderyka Wilhelma III orderu Krzyża Żelaznego, najwyższego odznaczenia militarnego Niemiec), a także barokowy ogród na tyłach pałacu. Skrzydło zachodnie zajmuje Galeria Wrocławskiej Sztuki XIX i XX wieku.

Jerzy Grotowski (ur. 11 sierpnia 1933 w Rzeszowie, zm. 14 stycznia 1999 w Pontederze) – polski reżyser, teoretyk teatru, pedagog oraz twórca metody aktorskiej. Jeden z największych reformatorów teatru XX wieku.

Irena Lexová (Czechy) - za wybitne osiągnięcia w propagowaniu polskiej kultury teatralnej na świecie.

Jacek Łumiński (twórca Śląskiego Teatru Tańca) - za popularyzację polskiej kultury teatralnej za granicą.* Małgorzata Komorowska - za Teatralną książkę roku 2008 ("Marcella Sembrich-Kochańska. Życie i śpiew").

2010 - nagrody otrzymali:

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie – , drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury.

Teatr Laboratorium - zespół teatralny o światowej sławie, założony przez Jerzego Grotowskiego i Ludwika Flaszena, kierowany przez Grotowskiego. W latach 1959-1964 działał w Opolu (jako Teatr 13 Rzędów), od 1965 r. we Wrocławiu. Zespół został rozwiązany w 1984 r. Było to wynikiem decyzji jego członków, którzy uznali, że teatr przestał istnieć jako zwarta grupa twórcza, prace artystyczne były prowadzone prawie zawsze samodzielnie.

Monique Stalens (Francja) - za wybitne osiągnięcia w propagowaniu polskiej kultury teatralnej na świecie.

Teatr Pieśń Kozła (prowadzony przez Grzegorza Brala i Annę Zubrzycką) - za popularyzację polskiej kultury teatralnej za granicą.

Katarzyna Fazan - za Teatralną Książkę Roku 2009

49. obchody w 2010 roku odbyły się pod hasłem "Teatr źródłem rozrywki i natchnienia".

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Tadeusz Różewicz (ur. 9 października 1921 w Radomsku) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta, członek Wydziału VI Twórczości Artystycznej PAU; brat Janusza i Stanisława, ojciec Jana.

Do obchodów Międzynarodowego Dnia Teatru włączyły się m.in.

Teatr Lalek Pleciuga w Szczecinie

Teatr Polski w Szczecinie

Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie

Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie

Teatr Nowy w Łodzi

Teatr Studio w Warszawie

Teatr Laboratorium w Opolu

Teatr Elipsa w Policach

Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie

Teatr K3 w Białymstoku

Muzeum Miejskie Wrocławia

Przypisy

M.P. z 1974 r. Nr 20, poz. 118 - Uchwała Nr 94 Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1973 r. w sprawie obchodów uroczystości branżowych (zawodowych), zakładowych i regionalnych, która utraciła moc z dniem z dniem 30 marca 2001 (M.P. z 2001 r. Nr 47, poz. 782).
Nagrody Międzynarodowego Instytutu Teatralnego w Polsce. na e-teatr.pl (lata: 2007, 2009 i 2010)
Międzynarodowy Dzień Teatru. Warszawa też świętuje. na wiadomości24.pl [opublikowano: 2010-03-27]