Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze – organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Procedował od 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku w dniu 1 października 1946.

Sala rozpraw podczas procesu norymberskiego

Przygotowania i charakter

Proces poprzedzony był gromadzeniem materiału dowodowego. Konieczne było także ujęcie wszystkich, pozostających przy życiu, nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Do czasu rozpoczęcia procesu, aresztowani zostali umieszczeni w Luksemburgu, w miejscowości Bad Mondorf, w pokojach Grand-Hotelu (miejsce internowania było utajnione przed opinią publiczną). Prowadzono wówczas dochodzenie wstępne oraz przesłuchania aresztowanych.

Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931-1945.
Walther Emanuel Funk (ur. 18 sierpnia 1890 w Trakenach, zm. 31 maja 1960 w Düsseldorfie) – niemiecki ekonomista, polityk NSDAP, prezes Reichsbanku, minister gospodarki III Rzeszy (1938-1945).

Proces norymberski był legalny, oparty na prawie narodów, choć prowadzony zgodnie z procedurą anglosaską. Początkowo przedstawiciele "zwycięskich" mocarstw nie potrafili zgodzić się nie tylko co do charakteru procesu, ale generalnie odnośnie jego celowości. Związek Radziecki chciał procesu oraz surowego ukarania sprawców. Francja i Wielka Brytania były niechętnie procesowi i wysunęły nawet tzw. "Plan Napoleona", w myśl którego zbrodniarze mieli być wygnani na samotną wyspę (tak jak w przeszłości Napoleon Bonaparte). Z kolei Stany Zjednoczone opowiadały się za prowadzeniem procesu. Wspólne stanowisko pomógł wypracować sędzia amerykańskiego Sądu Najwyższego, Robert Houghwout Jackson, który podjął się misji zleconej przez prezydenta USA Harry'ego Trumana. Ostateczne decyzje podjęto na konferencji w Londynie, trwającej od 26 czerwca 1945. Pomimo początkowej rozbieżności zdań, ustalono że przedmiotem procesu będą naruszenia aktów prawa międzynarodowego, które zostały wyraźnie określone w statucie trybunału.

Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z najbardziej prominentnych działaczy nazistowskich, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Na miejsce procesu wybrano niemieckie miasto Norymberga. Na gmach wyznaczono Pałac Sprawiedliwości, który nie został uszkodzony podczas wojny.

Skład Trybunału

Zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej członkami trybunału byli przedstawiciele "Czterech Mocarstw" (koalicji zwycięzców w II wojnie światowej), wydelegowani przez Sądy Najwyższe krajów reprezentantów. Podstawą prawną było przeniesienie suwerennych praw Niemiec na mocarstwa - strony aktu bezwarunkowej kapitulacji z 8/9 maja 1945 i w konsekwencji zgoda na jednostronne określenie warunków pokoju przez mocarstwa - sygnatariuszy aktu bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy.

Ernst Fritz (Friedrich) Christoph Sauckel, (ur. 27 października 1894, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - zbrodniarz wojenny, był pełnomocnikiem do spraw zatrudnienia (w tym przypadku pracowników przymusowych) od 1942 do końca II wojny światowej oraz SS-Obergruppenführerem.
Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO.

Geoffrey Lawrence - przewodniczący składu sędziowskiego

Robert H. Jackson - główny oskarżyciel

Sędziowie

Geoffrey Lawrence - przewodniczący (Wielka Brytania)
William Birkett - sędzia zapasowy
Francis Biddle (Stany Zjednoczone)
John Parker - sędzia zapasowy
Henri Donnedieu de Vabres (Francja)
Robert Falco - sędzia zapasowy
Iona Nikitczenko (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich)
Aleksander Wołczkow - sędzia zapasowy

Oskarżyciele

Stany Zjednoczone:

Robert Houghwout Jackson - główny oskarżyciel

Thomas Dodd - kierownik zespołu oskarżycieli

Sidney Alderman, Telford Taylor, John Harlan Amen, Ralph Albrecht

Młodsi oskarżyciele: William Baldwin, Smith Brookhart, Warren Farr, Hartey Murray, Samuel Harris, Drexel Sprecher, Whitnay Harris, Thomas Lambert, Bernard Meltzer, Robert Kempner, Walter Brudno

Francja:

August Champetier de Ribes - główny oskarżyciel

Zastępcy głównego oskarżyciela: Charles Dubost, Edgar Faure

Młodsi oskarżyciele (kierownicy działów): Pierre Mounier, Charles Gerthoffer, Jean Leyris, Alfred Costle-Floret

Młodsi oskarżyciele: Henri Delpech, Constantin Quatre, Serge Fuster, Jacques Herzog, Jean-Jacques Lanoire, Henri Monneray

Wielka Brytania:

sir Hartley Shawcross - główny oskarżyciel

sir David Maxwell-Fyfe

G.D.Roberts - kierownik zespołu oskarżycieli

Młodsi oskarżyciele: J.M.G. Griffith-Jones, H.J. Phillmore, F. Elwyn Jones, I. Harcourt-Barrington

Związek Radziecki:

Roman Rudenko - główny oskarżyciel

J.W. Pokrowski - zastępca głównego oskarżyciela

Młodsi oskarżyciele: M.J.Raginski, L.R.Szenin, N.D.Zoria, L.N.Smirnof, D.S.Kariew, F.G.Dienisow, I.A.Ozol, W.W.Kuchin

Na podstawie materiału źródłowego:)

Baldur Benedikt von Schirach (ur. 9 maja 1907 w Weimarze, zm. 8 sierpnia 1974 w Kröv) – prominentny nazista i przywódca Hitlerjugend, a także gauleiter Wiednia.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Świadkowie i materiał dowodowy

Podano tylko niektórych najbardziej zapamiętanych przez historię świadków i najważniejsze materiały dowodowe:

Zaprzysiężone zeznanie niemieckiego inżyniera Hermanna Friedrich Graebe (19.06.1900-17.04.1986) opisujące masowe rozstrzeliwanie Żydów z Dubna na Ukrainie. Świadek po wojnie za ratowanie Żydów odznaczony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

zeznanie Rudolfa Hößa, komendanta obozu Auschwitz-Birkenau (skazanego wyrokiem z 7 kwietnia 1947 roku przez Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie na karę śmierci, wyrok wykonano)

Dziennik służbowy oskarżonego dra Hansa Franka, obejmujący wówczas 38 tomów (po wojnie w wyniku podzielenia nieoprawionego skoroszytu na 2 części oraz uzupełnienia o odnalezione materiały w Krakowie, rozszerzony do 40 tomów lub 11367 stron, w tym 10 774 strony właściwego tekstu oraz 593 strony skorowidzów), w którym oskarżony pedantycznie wyszczególnił swoją działalność w Generalnym Gubernatorstwie.

Film dokumentalny tzw. "Dokument nr 2430-PS" z obozów koncentracyjnych Buchenwald, Dachau i Bergen-Belsen przedstawiający między innymi widok nagich trupów spychanych przez buldożery do masowego grobu. Film ten wywołał szok na sali i był punktem zwrotnym w procesie.

Stanisław Piotrowski (ur. 1901 - zm. 1972) - polski prawnik, prokurator, działacz ruchu ludowego, jeden z czterech członków delegacji polskiej na proces norymberski przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym. Na procesie norymberskim Piotrowski przebywał od 10 XI 1945 r. do 13 II 1946 r. oraz od 23 II 1946 r. do 1 X 1946 r. Podczas pobytu w Norymberdze i na podstawie analizy wielu niemieckich dokumentów po wojnie opublikował książki, Sprawozdanie Juergena Stroopa, Warszawa 1948 i Dziennik Hansa Franka, Warszawa 1956.
Raport Stroopa - oficjalny raport napisany w maju 1943 roku przez Jürgena Stroopa, dowódcę niemieckich sił likwidacyjnych w getcie warszawskim przygotowany dla Heinricha Himmlera. 75-stronicowy dokument opisuje niemiecką wersję wydarzeń podczas powstania w getcie warszawskim.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)